Ra mắt tạp chí "Liên xô ngày xưa"

[rung_bach_duong]

[Nina]

Sử dụng Talon thì cũng giống sử dụng tem phiếu ở VN thời bao cấp thôi các bác ạ. Đại khái mỗi tháng ra cửa hàng đưa talon ra, người bán hàng sẽ bán cho các bác món hàng với số lượng khối lượng ghi trên talon (nếu cửa hàng còn món hàng đó), và các bác được quyền trả tiền mua món hàng này.Người bán sẽ cắt một ô talon của loại hàng hóa đó đi lưu lại tại cửa hàng. Còn mỗi tháng các bác sẽ nhận talon từ ký túc xá, hay cơ quan làm việc gì đó . Đấy là theo như em còn nhớ được

[FORYTCHIA]

[hungmgmi]

Vââââng, thưa các bác, đích thị nó chính là tem phiếu, tiếng Nga nó là talon như bạn Nina nói.
Xếp Hàng Cả Ngày
Hiện nay ở Bảo tàng dân tộc học Việt Nam đang có trưng bày hình ảnh, hiện vật thời bao cấp ở Việt Nam ta. Có đủ cả, tem phiếu, sổ gạo, giấy phân phối săm lốp xe đạp....tóm lại là tất tần tật các thứ về thập niên 80 của ta thế kỷ trước. Cũng những năm bao cấp này, chúng tôi được sang Liên xô học tập, tưởng sẽ mãi xa cái cảnh xếp hàng mua thực phẩm, xa rời những tờ giấy be bé, vuông có, chữ nhật có mà người ta vẫn gọi là tem phiếu. Ai ngờ....
Ở Liên xô, vào thời kỳ CNXH phát triển (thời cụ Nhép) như thế nào thì tôi không biết, nhưng cái thời "cụ" Chốp (85-91) sao mà lắm bi thương, khổ ải quá chừng. Số mình sao lại sang học đúng thời kỳ cải tổ chết tiệt này mới đen chứ lị. Mấy năm đầu cải tổ thì còn tàm tạm, đồ ăn thức uống còn đường được. Đến năm 1988 trở đi dưới "sự lãnh đạo tài tình" của "cụ"Chốp mấy năm thì đất nước Liên xô lâm vào thảm cảnh. Các cửa hàng thực phẩm rỗng trơn, những hàng dài dằng dặc hàng trăm mét để mua đường, gạo, thực phẩm...Đi đâu cũng nghe người ta nói đến từ Defitsit-khan hiếm. Không có gì cả, từ giấy toalét, đường, gà qúe, bánh mì, xà phòng giặt...Ngoài đường đầy người là người, dân Mat có, dân ngoại tỉnh có, họ đi tàu hỏa, đi tàu hỏa liên vùng lên thủ đô chờ chực xếp hàng mua nhu yếu phẩm. Hình ảnh thường gặp nhất là những bà trung niên ăn mặc lam lũ, lặc lè kéo các túi đựng hàng có bánh xe, vai cũng vắt hàng hóa các loại ...đi rảo khắp các cửa hàng. Có lẽ vì vậy mà Chính quyền Liên xô đẻ ra tem phiếu trong thời kỳ này. Cái gì cũng mua theo tem phiếu, từ đường, bơ, xà phòng cho đến trăm thứ bà rằn khác..Còn nữa thì ra mà xếp hàng, chen chúc nhau mà mua.

Đây là một quầy thực phẩm rỗng không-hình ảnh thường gặp trong thời kỳ này:


Talon mua đường:


Những năm đó, chuyện xếp hàng ấn tượng quá nên tôi có ghi mấy dòng, nay xin chép lại để bà con dễ hình dung:

"3/11/1990. Cuộc sống ở đất nước này đã và đang trở nên hết sức tồi tệ. Chưa bao giờ mình cảm thấy rõ rệt sự đi xuống của một xã hội như thế.Từ trước đến nay, người ta vẫn quen cho rằng xếp hàng là một đặc trưng của xã hội xô viết, trong đó xếp hàng mua bia rượu là lâu nhất và dòng người đó làm người ta liên tưởng đến một con rắn có độ dài luôn được gia tăng.Còn bây giờ, những "con rắn" như vậy ta có thể gặp khắp mọi nơi, mọi chỗ kéo dài hàng chục, thậm chí hàng trăm mét. Tất cả những vật dụng tói thiểu cho sinh hoạt, lương thực, thực phẩm...đều trở nên khan hiếm. Hôm qua, ở cửa hàng sát chỗ mình có bán gạo(!), người ta chen chúc, đánh chửi nhau để mua lấy 1,2 kg gạo sau khi đứng trong hàng khoảng 2 tiếng đồng hồ...Thật lạ lùng!!!Cảnh này còn tệ hơn cảnh xếp hàng mua gạo bên Việt Nam mình thời mình còn ở nhà. Mình thấy đáng sợ quá, bèn chạy ra cửa hàng bánh mỳ gần đó mua một ổ bánh mỳ nhai trệu trạo mặc dù chẳng thấy ngon lành gì.Đã lâu rồi không biết mùi cơm gạo là gì cả, thậm chí mỳ sợi cũng không có nốt. Thật quá quắt quá đi mất. Tình hình kinh tế đã vậy, tìnhh hình xã hội lại càng rối ren hơn.Các đảng phái suốt ngày công kích đả phá nhau và bây giờ mũi dùi lại đang chĩa vào Đảng CSLX và Lenin, phủ nhận mọi thành quả mà mấy chục năm qua nhân dân Xô viết đã đạt được...Mọi học thuyết, lý luận tưởng là vững chắc, giờ cũng bị đem ra mổ xẻ công kích..Lenin-ngọn cờ của nhân dân Xô viết đang bị bôi bác, la ó khắp nơi, làm như đó chính là nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng trầm trọng hiện nay. Người ta luôn đặt ra giả thiết "nếu như không có Cách mạng tháng Mười"...Họ chẳng còn gì để mà tin yêu, mà trân trọng nữa cả. Một đất nước với những con người như vậy liệu có thoát qua cơn khủng hoảng này một cách êm nhẹ không? Liệu có tránh khỏi cuộc nội chiến đẫm máu, mà đã được nhen nhúm từ những vụ xô xát giữa quân đội và nhân dân, giữa các sắc tộc khác nhau...hay không? Thời gian sẽ có câu trả lời. "
Cuối năm 1990, đầu 1991, ai mà tháo chạy được về Việt Nam là một điều may mắn. Nhưng không phải ai cũng làm được điều đó, dù đã tốn công chầu chực ở sân bay và tốn tiền đổi vé nhiều lần. Xin trở lại chuyện Sân bay Shermetievo-2 kinh hoàng vào một dịp khác.

[TuDinhHuong]

Trời ạ, chị bây giờ mới biết là thời các bạn học lại hãi hùng thế, thời bọn chị cũng xếp hàng, nhưng chỉ vài thứ xa xỉ thôi, hình như toàn những thứ không nằm trong diện nhu yếu phẩm của SV VN. Còn nhớ có lần chị và một cô bạn Tiệp đón một bạn Tiệp khác từ Vongagrad lên chơi, ghé vào cửa hàng, cô bạn Vongagrad nhìn thấy gà đã trợn mắt lên "kurisha?", bọn chị cũng trợn mắt lên nhìn ...cô nàng và tưởng nó bị làm sao, rồi nhất định không tin rằng ở Vongagrad, bạn không nhìn thấy gà cả năm rồi. Hóa ra sau này ngay Mat mà mọi người còn cực khổ như vậy. Chị cũng không hề biết là sau này lại có chuyện tem phiếu...

[hungmgmi]

Hôm nay là Ngày nhà báo Việt Nam 21/6, xin gửi lời chúc mừng đến các nhà báo là mem của NNN nhé.

Nhân ngày báo ta, nhớ đến báo Tây

Báo chí Liên xô có một thời khá là hùng hậu. Hầu như tổ chức chính trị, cơ quan, ban, ngành, lứa tuổi nào…cũng đều có cơ quan ngôn luận cho riêng mình.Tờ báo số 1 của Liên xô đương nhiên là tờ Pravda-Sự thật-cơ quan của Trung ương Đảng cộng sản Liên xô. Tờ báo này có bề dày truyền thống mấy chục năm(hình như nó ra đời vào năm 1919 thì phải), tôi còn nhớ có một bức ảnh chụp V.I.Lênin đang chăm chú đọc tờ Sự thật, trong ảnh măng sét báo có thay đổi so với thời kỳ sau này.Đây chính là bức ảnh đó:



Báo Đảng in ấn, trình bày thường rất nghiêm túc, đứng đắn, thường chỉ có 2 màu đen trắng. Tia-ra (số lượng in) ghi rất rõ ở phía cuối “đuôi’” báo. Không chỉ báo Pravda, tất cả các ấn phẩm của Liên xô đều ghi rất rõ, đầy đủ chỉ số, số lượng in, giá bán, thậm chí các nhật báo còn ghi rõ cả giờ ký chuyển đi nhà in.
Có lẽ do tờ báo số 1 của đất nước có tên là Sự thật nên hầu hết các tờ báo của các tổ chức đoàn thể, của các thành phố…thường hay có thêm hai từ Sự thật vào tên gọi của mình. Các cháu thiếu nhi thì có Pionerskaya Pravda-Sự thật Thiếu niên, các anh chị đoàn viên thì xin mời đọc Komsomolskaya Pravda-Sự thật Thanh niên cộng sản (tờ này hiện vãn còn) và những người dân thủ đô thì ngoài MN (Moskovskie Novosti-Tin tức Matxcơva). Vechernhaya Moskva(Matxcơva buổi chiều) còn có Moskovskaya Pravda-Sự thật Matxcơva…Ngoài ra còn có vô số các tờ báo địa phương của các nước Cộng hòa, các thành phố có gắn “Sự thật” vào tên địa danh của mình trên măng-sét báo, như Sự thật Leningrad, Sự thậtAmua, Sự thật Pskov, Sự thật Gomel, Sự thật Crym vân vân và vân vân.
Hình ảnh một người dân đọc báo Sự thật tại bảng thông tin:


Các ấn phẩm báo chí của Liên xô đều nằm trong sự quản lý của cơ quan Союзпечать-Soiuzpechat-cũng như sách thì chịu sự quản lý của Soiuzkniga. Các ki-ốt của Союзпечать có mặt khắp nơi, trong bày đủ các loại báo và tạp chí, ai muốn mua thì đến các ki ốt này, không có các quầy báo tự phát và người bán báo rong như bên ta hiện nay. Theo trí nhớ đã có phần mai một của tôi thì tờ báo có số lượng phát hành lớn nhất Liên xô ngày xưa (và hình như của thế giới nữa thì phải, vì nó có tên trong sách kỷ lục Guinness) là tờ Trud-Lao Động với khoảng gần 3 triệu bản/kỳ. Tờ này cũng in hai màu đen trắng, trên măng sét báo có in đủ các loại huân huy chương mà báo đã được tặng. Báo chí Liên xô thường rất trân trọng các giá trị tinh thần như thế, họ in hàng loạt huân huy chương đã được trao tặng lên trang nhất, ngay bên cạnh tên báo. Có thể thấy điều này trên các báo Sự thật thanh niên cộng sản, Thể thao Xô viết, Sao đỏ (giống như tờ QĐND bên ta), hoặc trên tạp chí Tia lửa…Ở Việt Nam ta, vài năm trở lại đây người ta cũng bắt đầu in hình huân huy chương bên cạnh măng sét báo, chẳng biết có phải là bắt chước các đồng chí Liên xô ngày nảo ngày nao hay không.
Còn gì nữa nhỉ, khi nhớ về báo chí Liên xô một thuở? Có đấy, đó là các máy bán báo tự động đặt nhan nhản dưới các bến tàu điện ngầm. Vào giờ tan tầm, người người hối hả đi, họ dừng lại chút xíu bên những chiếc máy này, thả đồng xu vào và nắm lấy một tay cầm giật mạnh một cái, một tờ báo còn “hôi hổi nóng” đã sẵn sàng. Đôi lúc máy trục trặc, và chúng liền bị gọi là “những tên cướp một tay”.
Và nữa, nhớ rằng vào những năm cải tổ, báo chí Liên xô đã có sự phát triển mạnh mẽ, cả về số lượng đầu báo cũng như nội dung, hình thức trình bày. Nhiều tờ báo xuất hiện trong thời kỳ này như Argumenty i Fakty-Luận chứng và sự kiện, Speed-Info-một tờ báo in lòe loẹt với đề tài tình dục và chống AIDS, Soversheno Sekretno-Tuyệt Mật…ra đời và được mọi người đón mua. Nhắc lại một chút về tờ Tuyệt Mật. Đây là tờ báo do nhà văn trinh thám nổi tiếng Iulian Semionov-tác giả “17 khoảnh khắc mùa xuân “ sáng lập, chuyên in những thông tin đã được giải mật của KGB và các cơ quan tình báo nước ngoài, các vụ án nổi tiếng, đời tư các chính khách và đủ các thứ khiến người ta phải tò mò. Sát ngay măng sét báo có in “lô gô” của tờ này, đó là một khẩu súng lục(!) chĩa nòng xuống dưới nằm lọt thỏm trong mấy vòng tròn đồng tâm.Tôi nhớ hình như tờ Tuyệt Mật ra số đầu vào năm 1988 (hay 1989) thì phải và tôi trở thành bạn đọc trung thành của tờ này, cùng với hàng vạn, hàng vạn độc giả khác. Tờ báo chỉ in hai màu, nhiều trang, trình bày rất ấn tượng: nhiều hình ảnh kèm chữ chen kín trang bìa. Trên sạp báo bắt đầu lòe loẹt màu sắc của báo chí Liên xô thời đó, Tuyệt Mật không bị lẫn với bất cứ ấn phẩm nào khác. Vài năm trước, trong làng báo xứ ta xuất hiện tờ An Ninh Thế Giới cuối tháng cũng in nhõn 2 màu đen trắng .Tờ này bán chạy vèo vèo, tia -ra tăng vùn vụt. Nhìn cách trình bày và “tổ chức” tờ ANTGCT, tôi cứ đồ rằng tờ này có quan hệ họ hàng với tờ Tuyệt Mật bên xứ bạch dương, bởi chúng khá giống nhau, từ nội dung đến hình thức. Mà cũng phải thôi, bởi trong thời kỳ đầu, cũng có khá nhiều bài được dịch từ Tuyệt Mật được đăng tải trên ANTGCT.
Còn nhớ thêm gì nữa không nhỉ, có chăng là nhớ về những cái tên báo tạp chí đọc lên là đã thấy rõ là nó phục vụ cho ai: Kommunist-Người Cộng sản, Krestianka-Nữ nông dân, Rabotnitsa-Nữ công nhân, Gudok-Tiếng còi tầm...Nghe thật là mộc mạc.
Đã có một thời, các thông tin trên báo Việt Nam chủ yếu là dịch từ báo chí Liên xô. Sách báo Liên xô ngày đó ê hề. Năm 1984, khi đang học tiếng Nga năm dự bị, tôi nhìn thấy các chồng báo Liên xô chất đầy các quầy sách báo trên phố Tràng Tiền. Năm 1991, tức là vào những ngày tháng cuối cùng của đất nước vĩ đại đó, tôi vẫn mua được các báo Sự thật TNCS, Sự thật…cũng trên cửa hàng sách báo ngoại văn Tràng Tiền. Một lượng không nhỏ ngươì Việt Nam ngày đó tiếp cận thông tin chủ yếu là qua nguồn sách báo tiếng Nga.
Đã lâu trên thị trường ta vắng bóng báo chí Nga. Thi thoảng bạn bè mang vác về cho một ít báo chí Nga thấy “ở bển “ bây giờ báo chí in đẹp quá, nội dung hấp dẫn câu khách quá. Tờ tuần báo Luận chứng và sự kiện ngày nào giờ đã phát triển thành một tập đoàn báo chí hùng mạnh với 7 ấn phẩm thường kỳ. Duy chỉ tờ báo chính Luận chứng và sự kiện ngày nào vẫn giữ “gu’ như những ngày đầu cải tổ, tức là vẫn in 2 màu, và các chuyên mục hấp dẫn ngày xưa, ví như hỏi đáp vẫn được duy trì. Nhìn nó, lại nhớ những ngày đầu báo chí Liên xô chập chững bước vào thời đại Demokratia-dân chủ, Glasnost-công khai.

[tvt]

Bạn hunggmi làm mình nhớ lại nhiều tờ báo quá, ngày xưa mình thích đọc catờ Cobesednhik nữa.
Có ai còn nhớ báo Cá sấu không,không biêtở Nga còn tờ này không?

[nheva]

nhờ những tờ bào Nga mà minh kiếm được khối tiền trong khi chờ việc đấy. Tớ còn nhớ bài báo đầu tiên mà mình viết là về diễn viên R. Chamberlain đóng vai chính trong phim Tiếng chim hót trong bụi mận gai, trên cơ sở tổng hợp tư liệu của báo Nga. Mình mang bài đến Tiền Phong, đưa tận tay TBT Dương Xuân Nam và được đăng ngay sau đó 3 hôm( ngày đó TP ra báo tuần) vì phim này lúc đó đang sốt (mọi người còn vác cặp lồng cơm đi ăn để xem thông tầm). Nhuạn bút hồi đó là 800đ. Thừa thắng xông lên, mình suốt ngày lê la ở thư viện khoa học xã hội (tớ từng có thời làm ở đó) khai thác báo Nga. Nhừng tờ có nhiều mục hâp dẫn nhất thời đó là : Za Rubezhom, Trud, Gia dình, Tin tức, Luận chứng và sự kiện, về sau có thêm : Tuyệt mật, Thế kỷ ...Cứ thế thói quen dịch báo Nga theo mình mãi cho tới năm 2002

[Tykva]

Nhờ mấy năm học ở Liên Xô mà tớ được tận mắt trông thấy khối người nổi tiếng. Trong số các ca sĩ có Toto Cutugno, cặp Al Bano và Romina, còn ai đó nữa từ Italia sang biểu diễn, tớ quên béng mất tên rồi. Tớ được xem trận bóng đá mà Mikhalichenko mới hơn 17 tuổi, ra mắt trong đội hình Zenit Leningrad, hồi đó trong thành phần đội này có anh Zheludkov là nổi tiếng nhất, có chân trong đội tuyển Liên Xô... Các ca sĩ nổi tiếng của Liên Xô mà tớ được xem biểu diễn có Alla Pugacheva (tất nhiên, vé bao nhiêu tiền cũng phải cố mà đi), Sophia Rotaru. Tớ thấy đáng nhớ nhất là buổi biểu diễn tốt nghiệp ĐH tại chức của anh Valery Leonchev năm 1987, và sau đấy ít lâu là sự xuất hiện rất ốn ào của anh Igor Sklar với bài "Komarovo" - lời ca đơn giản, bọn Tây ở cùng ốp tớ chê là "ngớ ngẩn", thế mà sao thành một sự kiện ầm ĩ mới lạ chứ.

Nhưng ấn tượng nhât phải nói là các chuyến thăm thủ đô phương Bắc của các ông hoàng bà chúa thời hiện đại. 6 năm tớ ở các vị ấy đến thăm Len nhiều lắm, không nhớ hết, nhưng tận mắt tớ trông thấy vua TBN Hoan Carlos và hoàng hậu Sofia, và một nhân vật nữa, tuy không nổi tiếng mấy nhưng ấn tượng vô cùng, đó là hoàng tử Napoleon.

Khi nhà vua Hoan Carlos và đoàn tùy tùng đến thăm Len, cũng như khi có các chuyến đi của các nguyên thủ quốc gia khác, khu vực trung tâm thành phố, đại lộ Nevski, quảng trường Ermitagiơ bị chặn lại, các phương tiện giao thông công cộng ngừng hoạt động. Người đi lại bị dồn hết xuống metro, thành ra rất nhiều sinh viên khoa tớ (trên đảo Vasiliev) hoặc bị muộn học, hoặc không đến khoa được. Bọn tớ đi bộ từ phía Petrograd sang và bỏ học, ra đứng đằng cầu Dvortsovy chờ xem nhà vua. Năm ấy nhà vua còn trẻ, cao, gầy nhom, mặc comple và chỉ giống như một người châu Âu bình thường mặc lễ phục mà thôi, chẳng có gì đặc biệt. Hoàng hậu Sofia cũng còn trẻ và rất đẹp, nhất là bô cánh bà mặc.

Hài hước nhất là lần chúng tớ bỏ học, chờ xem mặt hoàng tử Napoleon. Ông này vốn là dòng dõi Napoleon thật, nhưng hiện tại thì chỉ còn mỗi cái tiếng thế thôi, chứ thực ra chẳng là gì hết. Bọn tớ được tin đoàn các thành viên hoàng gia Pháp đi du lịch đến Len, bèn bỏ học chạy ra quảng trường Ermitagiơ, chờ đoàn đến để xem mặt. Chờ một lúc lâu cả bọn đã chán, định bỏ đi thì thấy một chiếc xe bus du lịch loại 50 chỗ đỗ lại, người trên xe llục tục kéo xuống, đi đầu là một cụ già lọm khọm, đứng không vững, lưng còng, đầu còn lưa thưa vài sợi tóc bạc phơ phất, đeo kính, người ta dìu xuống xe rồi để tựa vào cây batoong đứng đấy. Trên ngực áo vét màu xanh dương của cụ có đeo một cái bảng tên nhỏ, nền đen chữ khảm vàng: "Hoàng tử Napoleon".

Chúng tớ rũ ra cười, vì hình như cả bọn đứa nào cũng rất giàu trí tưởng ...bở, hình dung sẽ được thấy một chàng hoàng tử Pháp hào hoa, đẹp trai, trẻ tuổi và văn võ song toàn (như hoàng tử trong chuyện cổ tích ấy). Chuyện này tớ còn nhớ lại và cười mãi, vì sau này, con bé 6 tuổi cháu tớ đã khóc ré lên khi xem vô tuyến thấy công chúa Thái Lan béo, già và xấu xí. Nó khóc, bảo "Cô này không phải công chúa, công chúa phải đẹp chứ..."

[NguyenAnh]

[Nina]

Dạ không phải bác ạ, thời gian đầu Ukraina có phát hành kupon, nhưng nó là .... cái quyền tiêu tiền của mình. Ví dụ lương tháng của bác là 200 rub chẳng hạn, thì bác được phát tổng số kupon trị giá 200 rub - có nghĩa là bác được mua hàng hóa băng lương thôi, các khoản tiền không có nguồn gốc khác thì không thể đi mua đồ được. Nhưng chẳng bao lâu thì ... người ta làm giả và mua bán kupon, tiền thì mất giá, nên chính phủ Ukraina ... thôi không phát hành nữa, mà tiến hành đổi tiền, và dùng đồng tiền mới có tên là карбованец, rồi thì гривна - nếu em không nhầm. Mà về sau ở Ukraina phải nói là siêu lạm phát.

[hungmgmi]

[Phanhoamay]

купон - tờ giấy có giá trị tương đương tiền tệ, phiếu chứng khóan, tức phiếu, hay nói như Nina, đó là gấy chứng nhận có tiền.
ТАЛОН - phiếu, thẻ, tích-kê, tem phiếu hoặc là liên lưu ở quyển séc. Nói một cách khác, đó là giấy chứng nhận quyền được mua hàng (nếu dùng nghĩa tem phiếu).

Tuy nhiên khi hàng hóa khan hiếm, giá trong và giá ngoài chênh lệch nhau, thì tem phiếu cũng có một giá trị tiền tệ nào đó, bởi vậy mới có bọn phe tem phiếu.

Thời Việt nam mình còn dùng tem phiếu, đi công tác phải nhớ mang tem gạo theo mới được ăn cơm ở nhà ăn tập thể. Có lần tôi quên, may mà nhờ làm việc đã mấy lần rồi nên khá quen, mặt khác tôi phải làm tặng cô nhà bếp bài thơ ca ngợi vẻ hấp dẫn của cô ta nên được ăn với điều kiện về HN phải gửi ngay tem gạo lên cho nhà bếp.

[daniel]

tụi tớ đi hái 1 thứ rau trên vệ đường về để nấu canh, rau này cho vào là tắt bếp ngay, không thì sẽ nhão nhóet. Tuy vậy nó có vị chua rất ngon, Tụi tớ giải thích với SV các nước rằng đây là vị thuốc. Không thì "mọi" quá!

[yatendra]