Nhật ký trong tù của Bác Hồ qua bản dịch tiếng Nga

[hungmgmi]

Hungmgmi vừa tìm thấy trên mạng bài dịch ra tiếng Nga bài thơ Qúa Trưa của Bác Hồ rút từ tập Nhật ký trong tù. Đang buổi trưa, xin post cho các bác cùng tham khảo:
Ngọ hậu
Phiên âm:

Nhị điểm khai lung hoán không khí
Nhân nhân ngưỡng khán tự do thiên
Tự do thiên thượng thần tiên khách
Tri phủ lung trung dã hữu tiên.

Dịch thơ:

Quá trưa (Nam Trân dịch)

Hai giờ ngục mở thông hơi,
Tù nhân ngẩng mặt ngắm trời tự do;
Tự do tiên khách trên trời,
Biết chăng trong ngục có người khách tiên?

Bản dịch tiếng Nga:

Дверь отворилась - дыхание ветра в камере.
Мы подняли головы - на небо взглянуть.
О, души, к небесной свободе летящие,
Помните ли вы о тех, что в тюрьме?"

[hungmgmi]

Dạ lãnh
Thu thâm vô nhục diệc vô chiên
Súc hĩnh cung yêu bất khả miên
Nguyệt chiếu đình tiêu tăng lãnh khí
Khuy song Bắc Đẩu dĩ hoành thiên.

Đêm lạnh (Nam Trân dịch)

Đêm thu không đệm cũng không chăn,
Gối quắp, lưng còng, ngủ chẳng an;
Khóm chuối trăng soi càng thấy lạnh,
Nhòm song, Bắc Đẩu đã nằm ngang.

Bản dịch tiếng Nga:

Ночью холодной, осенней - ни матраса, ни одеял -
Свернувшись, лежу и пытаюсь уснуть.
Лунный свет на листьях широких - лишь холодней;
Большая Медведица глядит сквозь решетку

[hungmgmi]

Còn bài Trung Thu, không hiểu sao lại chỉ dịch khổ sau:

Trung thu

Trung thu thu nguyệt viên như kính
Chiếu diệu nhân gian bạch tự ngân
Gia lý đoàn viên ngật thu tiết
Bất vong ngục lý ngật sầu nhân.

Ngục trung nhân dã thưởng trung thu
Thu nguyệt thu phong đới điểm sầu
Bất đắc tự do thưởng thu nguyệt
Tâm tùy thu nguyệt cộng du du!

Bản dịch của Văn Trực – Văn Phụng:

Trung thu vành vạnh mảnh gương thu,
Sáng khắp nhân gian bạc một màu;
Sum họp nhà ai ăn tết đó,
Chẳng quên trong ngục kẻ ăn sầu.

Trung thu ta cũng tết trong tù,
Trăng gió đêm thu gợn vẻ sầu;
Chẳng được tự do mà thưởng nguyệt,
Lòng theo vời vợi mảnh trăng thu.

Bản dịch tiếng Nga (khổ 2):

В тюрьме отмечаем праздник Осени.
Луна и ветер осенний несут с собою печаль...
Я не могу быть с ней, с осенней луною,
Но сердце мое идет за ней по пятам по всему небу.

Các bản dịch trên lấy từ trang:
http://nk.kojapress.com/nonhuman/politpoetry.html

Tại trang này chỉ có vỏn vẹn 3 khổ thơ trên, xếp liền tù tì nhau. Các bác có kiếm được các bản dịch khác không?

[Tykva]

Bản dịch trọn vẹn sang tiếng Nga "Nhật ký trong tù" của bác Hồ đã được xuất bản ở Liên Xô từ năm 1960. Ở trang này cũng có một vài đoạn, tiếc là không có nguyên bản và bản tiếng Việt - Hungmgmi ra tay tìm tiếp nhé

http://www.nhat-nam.ru/phpBB2/viewtopic.php?p=11911#11911

Sau đây là một trích đoạn từ quyển sách của Evgeni Kobelev, cũng có nhắc đến "Nhật ký trong tù"

В застенках (1942-43 г.г.)

"Уминь, Учжоу, Лунцзйнь, Босе, Лючжоу, Гуйлинь, опять Лючжоу — в общей сложности Хо Ши Мин сменил тридцать тюрем в тринадцати уездах провинции Гуанси. Да, впрочем, тюрем ли? Это была какая-то жуткая, однообразная череда зловонных, кишащих паразитами подземелий, убогих деревенских сараев, мрачных военных казематов. Переводили из одного места заключения в другое пешком, с деревянной колодкой на шее, под вооруженным конвоем, по гористым дорогам и болотистым низинам, под жгучим тропическим солнцем и проливными дождями. За месяцы тюремных скитаний Хо Ши Мин поседел, зубы его шатались и вываливались из кровоточащих десен.

Но ни на один день не терял он присутствия духа, и как только тюремщики запирали на засов дверь его очередной темницы, он писал стихи, вернее, дневник в стихах. Всего из-под его пера вышло в черные дни заключения 114 четверостиший, которые после победы революции во Вьетнаме были изданы отдельной книгой под заголовком «Тюремный дневник» и приобрели международную известность.

Тюремщики следят за каждым движением заключенного и все написанное на непонятном для них языке немедленно отбирают. Хо Ши Мин находит способ усыпить их бдительность — он пишет стихи и ведет дневниковые записи иероглифами ханваня. Может быть, поэтому «Тюремный дневник» — не просто четверостишия, это рвущиеся из мрака к свету мысли автора, закованные в кольчугу чужого языка, это внутренний огонь, который помог ему выстоять, сберечь силы и снова вернуться в строй борцов революции. Великое мужество и яркий поэтический талант — этот сплав позволил Хо Ши Мину создать замечательный лирический рассказ, герой которого — узник-коммунист, борец революции, несгибаемый, чуждый отчаяния, исполненный твердой веры в завтрашний день, в торжество справедливости:

Когда бы не было злой зимы,
забыл бы мир о весне.
Несчастия этой черной тюрьмы
закалкой послужат мне.

И в мрачных застенках, где каждодневно безжалостно втаптывается в грязь человеческое достоинство, Хо Ши Мин не теряет присущее ему чувство юмора, добрую усмешку:

Питаюсь и живу за счет казны.
Солдаты охранять меня должны.
Бреду вдоль рек, брожу по горным кручам:
Немногие, как я, вознесены!

Все муки, страдания, горести побеждаются радостью бытия, полнотой жизни, которая так и брызжет почти в каждой стихотворной миниатюре узника.

Пускай мне руки в сталь закуют.
Но если птицы в горах поют,
То кто запретит мне глядеть вокруг?

«Тюремный дневник» Хо Ши Мина вполне может быть поставлен в один ряд с таким выдающимся творением революционной литературы, как «Репортаж с петлей на шее» Юлиуса Фучика. Вьетнамские литературоведы по праву называют Хо Ши Мина основоположником вьетнамской революционной поэзии, а его «Тюремный дневник» — крупным вкладом в сокровищницу искусства социалистического реализма во вьетнамской литературе. Хо Ши Мин был и борцом революции, и ее певцом.

Пускай в стихах звенит и блещет сталь.
Поэт — боец, других бойцов ведущий.

Таково, считал он, предназначение революционной поэзии.

400 дней в застенках чанкайшистов слились для Хо Ши Мина в один долгий сплошной черный день. Душная, затхлая камера, деревянные нары, слегка присыпанные грязной соломой, чашка вареной чумизы да кружка мутной воды на обед, побои и издевательства тюремщиков — вот слагаемые этого черного дня. Но среди этого мрака в память Хо Ши Мина, как молния в иссиня-черную тропическую ночь, врезался февральский день 1943 года в лючжоуской тюрьме. Один из охранников, чье расположение он сумел завоевать, тайком принес ему почитать местную газету «Лючжоу жибао». Хо Ши Мин взял газету, глянул па первую полосу и подпрыгнул на нарах от радости, чуть не ударившись головой о низкий деревянный косяк. После шести месяцев ожесточенных боев, оповещала газета крупными иероглифами, Красная Армия Советской России одержала полную победу в сражении под Сталинградом, выведя из строя убитыми, ранеными и взятыми в плен 330 тысяч гитлеровских солдат и офицеров. «Вот оно, свершилось! Теперь близок час и нашего освобождения», — пронеслась в голове узника торжествующая мысль.

Такое событие нельзя было не отметить. Хо Ши Мин извлек из тайника в своей превратившейся в лохмотья одежды чудом сохранившийся заветный серебряный юань, позвал охранника и попросил купить ему в городе соевых хлебцев, кулек конфет и немного «люхуача» — ароматного зеленого чая с лепестками жасмина. Вечером, когда чай был готов, Хо Ши Мин, подняв вверх сжатую в кулак правую руку, шепотом воскликнул: «Да здравствует партия большевиков! Да здравствует Красная Армия! Да здравствует великая победа Советской России!»

Почти точно так же отмечали этот великий день его собратья по неволе на родине: на острове смерти Пуло-Кондор, в сайгонском централе Тихоа, в мрачных казематах главной тонкинской тюрьмы в провинции Шонла, в десятках других тюрем, где томились патриоты. О великой победе под Сталинградом они узнавали по-разному — кто раньше, кто позже, но эта радостная весть непременно доходила до них. Сами же тюремщики приносили ее и угодливо высказывали готовность выполнить просьбы заключенных, если они имеются. Эхо Сталинградской битвы было таким мощным, грозным, всесокрушающим, что заставило вздрогнуть и в испуге втянуть голову в плечи гонителей и палачей добра и справедливости даже за десятки тысяч верст от берегов Волги, в задавленном двойным гнетом многострадальном Вьетнаме."

Стр. 211-214, Евгений Кобелев, "Хо Ши Минь"

[hongducanh]

Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh - đối tượng của nhiều nhà nghiên cứu quốc tế

Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Chủ tịch Hồ Chí Minh có rất nhiều tính cách vĩ đại, nổi bật là tính giản dị và khiêm tốn. Đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh là đạo đức của một người suốt đời chiến đấu vì độc lập của đất nước, vì hạnh phúc của nhân dân mình” - VOV phỏng vấn ông Evgheni Kobelev, cố vấn Viện nghiên cứu Viễn Đông thuộc Viện Hàn lâm Nga.

Chủ tịch Hồ Chí Minh với những nét cao đẹp trong tính cách trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà nghiên cứu quốc tế, trong đó có những nhà Việt Nam học ở Nga. Nhân kỷ niệm lần thứ 117 Ngày sinh của Người, phóng viên VOV đã phỏng vấn ông Evgheni Kobelev, cố vấn Viện nghiên cứu Viễn Đông thuộc Viện Hàn lâm Nga, người có nhiều tác phẩm về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

PV: Thưa ông, là một người chuyên nghiên cứu về Việt Nam và đã từng có nhiều bài báo, sách viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh ông có cảm tưởng gì mỗi khi đến Ngày kỷ niệm Sinh nhật Người, ngày 19/5?

Ông Evgheni Kobelev: Đối với tôi, Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một ngày rất thiêng liêng. Tôi thường có cách kỷ niệm riêng của mình, đó là một buổi nói chuyện với học sinh của tôi về Người, là việc lần giở lại những tài liệu tôi đã thu thập được về Người v.v…

PV: Thưa ông, ông đã được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh chưa và mấy lần rồi?

Ông Evgheni Kobelev: Tôi từng được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần, từ hồi tôi còn đi học ở Việt Nam và khi tôi công tác tại Việt Nam với tư cách là phóng viên của hãng thông tấn Liên Xô (TASS). Một lần vào năm 1959, lúc đó tôi là sinh viên khoa Văn - Sử của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, khi tôi cùng các sinh viên đang tham gia lao động ở hồ Bảy Mẫu thì Bác Hồ tới thăm chúng tôi. Bác rất giản dị và gần gũi. Bác thân mật, vui vẻ nói chuyện với chúng tôi và cùng chúng tôi trồng cây lưu niệm. 30 năm sau khi có dịp trở lại Việt Nam, tôi có tới thăm lại nơi đó, cây đã rất cao và đẹp. Tôi còn có dịp gặp Bác Hồ khi Người tới thăm Đại sứ quán Liên Xô tại Hà Nội trong những ngày lễ của chúng tôi. Năm 1966, khi tôi làm phóng viên TASS tại Việt Nam, trong dịp dự Đai hội Chiến sỹ thi đua ở Hội trường Ba Đình, tôi lại được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và được chứng kiến một cử chỉ rất hay của Người. Đó là, sau khi trao tặng các phần thưởng huân, huy chương cho “chiến sỹ thi đua”- những người có thành tích xuất sắc trong nhiều lĩnh vực-Bác nhìn một lượt các đồng chí trong Bộ Chính trị rồi nói với tất cả mọi người, nói với những “chiến sỹ thi đua” rằng: “Các cô, các chú thấy không, các cô, các chú được tặng huân chương, huy chương chứ các đồng chí trong Bộ chính trị có ai được đâu, mặc dù ai ai cũng là việc rất tốt”. Trong tôi ấn tượng về một con người giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh cứ đọng lại mãi.

PV: Thưa ông, nhân dịp này xin ông giới thiệu với độc giả Việt Nam, độc giả của tờ báo điện tử VOVNews về một tác phẩm của ông viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh mà ông có ấn tượng nhất?

Ông Evgheni Kobelev: Tác phẩm mà tôi có ấn tượng nhất là cuốn sách “Đồng chí Hồ Chí Minh”. Từng sống và học tập ở Việt Nam 5 năm, lại có nhiều dịp được gặp Người, khi về nước tôi nảy sinh ý tưởng phải viết một cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh, không phải là một tác phẩm chính trị mà là một tác phẩm văn chương. Và thế là tôi bắt đầu tập trung sưu tầm tài liệu. Trong suốt 3 năm liền tôi đã sưu tầm được hơn 100 cuốn sách với các thứ tiếng như tiếng Việt, tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Pháp và ngay cả tiếng Trung Quốc nói về Người. Nhưng cơ sở chính để tôi viết sách vẫn là những tác phẩm của Bác Hồ. Năm 1979, Nhà xuất bản Thanh niên Liên Xô, trong loạt sách “Những người lỗi lạc của thế giới” đã xuất bản cuốn sách “Đồng chí Hồ Chí Minh” do tôi viết và đến năm 1983 cuốn sách đã được tái bản. Tổng số bản đã phát hành là 200.000 cuốn. Suốt 3 năm tập trung sưu tầm, nghiên cứu và viết cuốn sách này đối với tôi là một khoảng thời gian rất tuyệt vời của cuộc đời tôi vì tôi luôn có cảm tưởng hàng ngày tôi được gặp một con người rất đặc biệt, một con người thật lý tưởng. Về sau cuốn sách này đã được dịch ra nhiều thứ tiếng như Việt Nam, Bungari, Mông Cổ, Kazakhxtan, Tiệp Khắc. Đến năm 1990, chào mừng kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Tiến bộ của Liên Xô lại cho xuất bản cuốn sách này bằng 3 thứ tiếng là tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Lào.

Một sự kiện nữa vô cùng đáng nhớ trong cuộc đời tôi cũng diễn ra vào năm 1990 là khi tôi được mời sang Việt Nam dự cuộc “Hội thảo Quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Tại đây tôi đã được mời đọc một bài diễn văn dài. Tôi đã quyết định đọc bằng tiếng Việt, điều mà tôi mơ ước từ lâu và đó cũng là lần đầu tiên trong đời tôi phát biểu trước cử toạ bằng tiếng Việt. Cũng nhân dịp đó tôi đã tới thăm Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Hà Nội và ở Thành phố Hồ Chí Minh và tôi đã tặng cuốn sách “Đồng chí Hồ Chí Minh” với chữ ký trang trọng của tôi cho hai bảo tàng này.

PV: Thưa ông, hiện nay ở Việt Nam đang phát động một cuộc vận động “Học tập tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh” trong học sinh, sinh viên, cán bộ và mọi người dân Việt Nam. Cũng là một người từng nghiên cứu nhiều về Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đánh giá thế nào về cuộc vận động này?

Ông Evgheni Kobelev: Tôi nghĩ rằng, cuộc vận động này có ý nghĩa rất lớn đối với thanh niên. Bởi vì Chủ tịch Hồ Chí Minh có rất nhiều nét tính cách vĩ đại, trong đó nổi bật nhất là tính giản dị và khiêm tốn. Đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh là đạo đức của một người suốt đời chiến đấu vì độc lập của đất nước mình, vì hạnh phúc của nhân dân mình. Hiện nay Việt Nam đang tiến hành công cuộc đổi mới thì đạo đức cách mạng của Bác Hồ càng cần được học tập và học tập có nghĩa là phải ra sức thực hiện chính sách đổi mới để làm cho đất nước Việt Nam phát triển lên, nhân dân Việt nam giàu mạnh lên đúng như khẩu hiệu “dân giàu - nước mạnh”.

PV: Xin cảm ơn ông và xin chúc ông sẽ tiếp tục có nhiều tác phẩm nữa viết về Việt Nam, về Chủ tịch Hồ Chí Minh để độc giả Nga thêm hiểu về đất nước, con người Việt Nam.

Điệp Anh (từ Moscow)-VOV