Владимир Солоухин - Vladimir Soloukhin

[Tykva]

Lâu nay em vẫn tưởng bác này là nhà văn hôm qua được hungmgmi giới thiệu bài thơ này, em mới biết bác Soloukhin còn làm thơ nữa.

Em có cái tật xấu, đã thấy thơ là phải dịch, mà đã dịch rồi thì tất phải đem khoe. Vậy nên em khoe bản dịch của em tại đây, mong các bác lượng thứ.

Vladimir Soloukhin

Mặt trời

Mặt trời chiếu sáng đều cho tất cả,
Nói đúng hơn, chia rất công bằng
Nói đúng hơn, chiếu sáng rất phân minh
Ai có thể nhận bao nhiêu thì cho ngần ấy:
Cho một ngọn cỏ hay cây sậy –
Hẳn là ít hơn phần cho một cây to.
Cây cổ thụ được nhận phần cổ thụ.
Rồi yên giấc chờ thời: ta có nhìn cũng chả thấy đâu.
Cứ thế dùng tay không mà chạm tới,
Chẳng sợ chói loà cũng không hề bỏng giẫy.
Mặt trời biết việc mình. Mặt trời biết nghỉ ngơi.

Nhưng trong những đêm trường đông giá,
Khi chẳng cứ mặt trời –
Toàn vũ trụ chẳng có lấy một ngôi sao nhỏ,
Và hình như không còn ai là người
Chế ngự được giá băng và bóng tối,
Thì mặt trời mùa hè vui vẻ xuất hiện từ khúc củi
Và không chút ngại ngùng
Lửa bốc cao như cờ đỏ phần phật bay!

Mặt trời chiếu sáng đều cho tất cả,
Nói đúng hơn, chia rất công bằng
Nói đúng hơn, chiếu sáng rất phân minh
Ai có thể nhận bao nhiêu thì cho ngần ấy:
Cho người nọ hay cho người này –
Hẳn là ít hơn phần cho người khác.
Và cho một số người phần nhiều nhất.
Rồi ngủ, chờ thời. Ta có thể dũng cảm đưa tay ra bắt.
Mà không cần mang găng tay bạt,
Vẫn không làm bỏng tay mình
(Phụ nữ còn có thể hôn
Mà không thấy môi mình bỏng rát).
Còn họ chỉ nói lời từ biệt
Rồi bỏ đi theo đường đã chọn rồi.

Nhưng có những phút giây,
Không chỉ vắng mặt trời —
Đến cả các ngôi sao cũng không còn thấy,
Khi người ta chìm trong bóng tối hãi hùng và cóng lạnh,
Thì đột nhiên thấy sáng
Ngọn lửa âm ỉ cháy, chầm chậm thôi nhưng lộng lẫy
Và con người trông thấy, tiến lại gần,
Tập hợp xung quanh, mỉm cười,
Tay tìm đến tay,
Lời chào gặp lời chào thân thiết.

Trong mỗi người đều có một mặt trời!
Quan trọng là thời điểm bùng cháy thôi,
Đừng sợ một mình mình đơn độc
Bởi đang mang trong tim ngọn lửa thiêng
Tôi từng thấy bắt đầu là ngọn cỏ
Truyền ngọn lửa hồng cho một cành cây,
Ngọn lửa cứ thế truyền tay,
Đến khi cả một cây to được nhận,
Sau cây to thì bừng lên vầng sáng
Hơn cả ban ngày!

Trong mỗi người có một giọt mặt trời
(giả sử anh là ngọn cỏ nhỏ nhoi)
Thì hãy đem cho, hãy cháy lên vui vẻ,
Dùng ngọn lửa hồng đánh thức một cây to
Cây bùng cháy, hoàn toàn có thể,
Dù anh sẽ không còn thấy nữa,
Vì một giọt trong mình
Một tia lửa nhỏ anh đã cho rồi.

Trên thế gian tất cả đã an bài.
Tất cả sẽ chết đi, tất cả sẽ cháy bừng.
Rồi hoá thành tro bụi. Chỉ có ngọn lửa hồng
Là vĩnh cửu mà thôi.

1960



Владимир Солоухин

СОЛНЦЕ

Солнце разлито поровну,
Вернее, по справедливости,
Вернее, по стольку разлито,
Кто сколько способен взять:
В травинку и прутик — поменьше,
В большое дерево — больше,
В огромное дерево — много.
Спит, затаившись до времени:
смотришь, а не видать.
Голыми руками его можно потрогать,
Не боясь слепоты и ожога.
Солнце умеет работать. Солнце умеет спать.

Но в темные зимние ночи,
Когда не только что солнца —
Звезды не найдешь во Вселенной
И кажется, нет управы
На лютый холод и мрак,
Веселое летнее солнце выскакивает из полена
И поднимает немедленно
Трепещущий огненный флаг!

Солнце разлито поровну,
Вернее, по справедливости,
Вернее, по стольку разлито,
Кто сколько способен взять.
В одного человека — поменьше,
В другого — гораздо больше,
А в некоторых — очень много.
Спит, затаившись до времени. Можно руку
смело пожать
Этим людям,
Не надевая брезентовой рукавицы,
Не ощутив на ладони ожога
(Женщины их даже целуют,
В общем-то не обжигая губ).
А они прощаются с женщинами и уходят
своей дорогой.

Но в минуты,
Когда не только что солнца —
Звезды не найдешь вокруг,
Когда людям в потемках становится страшно
и зябко,
Вдруг появляется свет.
Вдруг разгорается пламя,
разгорается постепенно, но ярко.
Люди глядят, приближаются,
Сходятся, улыбаются,
Руке подавая руку,
Приветом встречая привет.

Солнце спрятано в каждом!
Надо лишь вовремя вспыхнуть,
Не боясь, что окажется мало
Вселенского в сердце огня.
Я видел, как от травинки
Загорелась соседняя ветка,
А от этой ветки — другая,
А потом принималось дерево,
А потом занималось зарево
И было светлее дня!
В тебе есть капелька солнца
(допустим, что ты травинка).
Отдай ее, вспыхни весело,
Дерево пламенем тронь.
Быть может, оно загорится
(хоть ты не увидишь этого,
Поскольку отдашь свою капельку,
Золотую свою огневинку).
Все умирает в мире. Все на земле сгорает.
Все превращается в пепел. Бессмертен
только огонь!
1960

[FORYTCHIA]

Tôi hỏi cây tần bì
Sao Bí dịch thơ hay
Tần bì cừơi lẻn lẻn
Tại Bí rất mát tay

For lại có tật đã đọc là phải cảm, đã cảm là phải nói.

[hungmgmi]

Chị Bí ạ, chị dịch bài này rất tuyệt, em đọc và thấy chị đã chuyển tải được phần hồn của bài thơ, và cả ngữ điệu nữa.
Hôm qua em đã nghe bài thơ này từ một bà giáo già ngưòi Nga, bà Sofia Leonhidovna Kortrikova năm nay 83 tuổi(Trong bức ảnh dưới bà đứng ngoài cùng bên trái ).



Cách đây 53 năm, bà là giáo viên cho lớp 100 học sinh lớp Nga ngữ đầu tiên của Việt nam tại Matxcơva. Nhiều người trong số này sau đó đã trở thành những nhân vật khá nổi tiếng như nguyên thủ tướng Vũ Khoan, đạo diễn Đặng Nhật Minh, dịch giả Thúy Toàn...Cùng với một đồng nghiệp nữa, bà được các học sinh Việt Nam năm nào mời sang thăm.
Ở tuổi 83, bà giáo vẫn giữ được một chất giọng truyền cảm, mạch lạc. Bà đọc bài thơ này để gửi tặng các học trò thân yêu của mình sau hơn nửa thế kỷ gặp lại. Bài thơ dài thế, nhưng bà đọc liền mạch, không hề vấp một chỗ. Những học trò của bà, giờ đã ở tuổi thất thập cổ lai hy lắng nghe bà, và cùng hồi tưởng lại giọng nói đó đã vang lên trong một chiều cuối thu, tháng 10/1954, khi lần đầu tiên bà âu yếm gọi các cô bé cậu bé Việt Nam là con.
Em nghĩ đây là thông điệp bà muốn gửi đến cho các học trò yêu, những đứa con Việt Nam giờ đã phơ phơ đầu bạc thông qua bài thơ của V.Soloukhin (1924-1997):

Trong mỗi người có một giọt mặt trời
(giả sử anh là ngọn cỏ nhỏ nhoi)
Thì hãy đem cho, hãy cháy lên vui vẻ,
Dùng ngọn lửa hồng đánh thức một cây to
Cây bùng cháy, hoàn toàn có thể,
Dù anh sẽ không còn thấy nữa,
Vì một giọt trong mình
Một tia lửa nhỏ anh đã cho rồi
Cảm ơn chị Bí nhé!