Babi Yar-thảm sát người Do thái ở Kiev. Nhờ chỉ giúp?

[RATM]

Các bác cho em hỏi về sự kiện thảm sát người Do thái ở Babi Yar năm 1941, có liên quan gì đến NKVD? Dự luân Liên Xô về vụ việc này như thế nào? Evtushenko có viết một bài thơ về sự kiện này, lên án những người bài Do thái. Nhưng cụ thể ko hiểu là dư luận lúc đó có thái độ như thế nào?

[TLV]

29-30/9/1941 Đức Quốc xã thảm sát 33 771 người Do Thái ở Babi Yar. Babi Yar là một vực thẳm phía tây - bắc Kiev. Quân Đức đem từng nhóm nhỏ đến vực này, bắt tất cả đứng quay mặt về phía vực rồi xả súng vào lưng. Tất cả nạn nhân rơi xuống vực Babi Yar tạo thành một đống xác người dưới chân vực.

Bài thơ của Evtushenko về vấn đề này chỉ đề cập đến người Do Thái bị giết. Nhà nước Liên Xô yêu cầu nhà thơ phải thêm vào các nạn nhân chủng tộc khác như Nga, Ucraina… Điều đó xét ra có lẽ hợp lý hơn, vì khi đã chiếm đóng các vùng của nhà nước Xô Viết, về đối tượng vụ thảm sát chắc cũng không ưu tiên đặc biệt gì đối với người Nga, Ucraina… Do đó tổng số nạn nhân cũng phải lên tới trăm ngàn người.

Bản giao hưởng số 13 “Babi Yar” của Shostakovich viết về sự kiện này và có đưa vào đó khổ thơ của Evgeny Evtushenko

Xem thêm ở đây:
http://judicial-inc.biz/Babi_Yar.htm
Có hình ảnh về "Thung lũng tử thần" Babi Yar, bản đồ, cảnh bắn giết, và nhiều chi tiết khác...

[TLV]

Bài thơ của Евгений Евтушенко

Бабий Яр

Над Бабьим Яром ПАМЯТНИКОВ нет.
Крутой обрыв, как грубое надгробье.
Мне страшно.
Мне сегодня столько лет,
как самому еврейскому народу.
Мне кажется сейчас -
я иудей.
Вот я бреду по древнему Египту.
А вот я, на кресте распятый,гибну,
и до сих пор на мне - следы гвоздей.
Мне кажется, что Дрейфус -
это я.
Мещанство - мои доносчик и судья.
Я за решеткой.
Я попал в кольцо.
Затравленный, оплеванный, оболганный.
И дамочки с брюссельскими оборками,
визжа, зонтами тычут мне в лицо.
Мне кажется -
я мальчик в Белостоке.
Кровь льется, растекаясь по полам.
Бесчинствуют вожди трактирной
стопки
и пахнут водкой с луком пополам.
Я, сапогом отброшенный, бессилен.
Напрасно я погромщиков молю.
Под гогот:
<Бей жидов, спасай Россию!>
Лабазник избивает мать мою.
О, русский мой народ !
Я знаю -
ты
по сущности интернационален.
Но часто те, чьи руки нечисты,
твоим чистейшим именем бряцали.
Я знаю доброту моей земли.
Как подло,
что, и жилочкой не дрогнув,
антисемиты пышно нарекли
себя <Союзом русского народа!>
Мне кажется -
я - это Анна Франк,
прозрачная,
как веточка и апреле.
Но я люблю.
И мне не надо фраз.
Мне надо,
чтоб друг в друга мы смотрели.
Как мало можно видеть
обонять!
Нельзя нам листьев
и нельзя нам неба.
Но можно очень много -
это нежно
Друг друга в темной комнате обнять.
Сюда идут?
Не бойся - это гулы
самой весны,
она сюда идет.
Иди ко мне.
Дай мне скорее губы.
Ломают дверь ?
Нет - это ледоход...
Над Бабьим Яром шелест диких трав.
Деревья смотрят грозно,
по-судейски.
Все молча здесь кричит,
и, шапку сняв,
я чувствую,
как медленно седею.
И сам я,
как сплошной беззвучный крик,
над тысячами тысяч погребенных.
Я -
каждый здесь расстрелянный
старик.
Я -
каждый здесь расстрелянный
ребенок.
Ничто во мне
про это не забудет!
"Интернационал"
пусть прогремит
когда навеки похоронен будет
последний на земле антисемит.
Еврейской крови нет в крови моей.
Но ненавистен злобой заскорузлой
я всем антисемитам,
как еврей.
И потому -
я настоящий русский!

1961 Евтушенко Евгений

------

2 khổ thơ có gạch chân sau này phải sửa lại như sau:
Я тут стою, как будто у криницы,
дающей веру в наше братство мне.
Здесь русские лежат и украинцы,
с евреями лежат в одной земле

và

Я думаю о подвиге России,
фашизму преградившей путь собой,
до самой наикрохотной росинки
мне близкой всею сутью и судьбой.

---

Nhắn tin:

Nina ơi, bạn dịch nhé! Cảm ơn trước.

[Nhina]

Bạn cũng có thể tham khảo tác phẩm “Bão táp” hay còn gọi là “Paris sụp đổ” của nhà văn Xô viết I. Erenburg. Trong tác phẩm này cũng có miêu tả rất xúc động về sự kiện thảm sát người Do Thái ở Babi Yar

[Nina]

Bác TLV ạ,

Bác nhờ như thế làm em áy náy quá, vì mãi không dịch được. Phải nói là bài thơ này quá xương đối với em - làm hơi bị mất mặt trường phái dịch thơ 5 phút. Mãi hôm nay mới tạm gọi là xong - em thì thấy là hơi lủng củng, nhưng thôi, cứ để mọi người bình phẩm nhé

Đây là phiên bản chưa sửa chữa

Babi Yar

Evgeny Evtushenko

Babi Yar
Không có Đài Tưởng Niệm
Chỉ có bờ vực dốc
Như tấm bia trên mộ sơ sài.
Tôi sợ
Tôi thấy tôi già cả
như dân tộc Do thái khổ đau.
Bây giờ
tôi cảm thấy tôi là người Do thái
Tôi lang thang ở Ai cập cổ xưa
Và tôi hấp hối trên cây thập tự
Đến giờ dấu đóng đinh vẫn còn lại trên người
Và tôi ngỡ tôi là Dreifus
Kẻ mật thám và quan tòa của tôi là một:
Giới tiểu thị dân
Tôi bị giam, tôi đã sa vào bẫy
Bị dồn vào đường cùng, bị phỉ nhổ, dối lừa.
Những mệnh phụ mặc váy viền đăng ten
rít lên, và lấy ô trỏ thẳng tôi vào mặt
Tôi cảm thấy
tôi là cậu bé ở Belostok
Máu chảy ra, chảy khắp trên sàn
Những lãnh tụ của quán rượu đang say sưa thác loạn
đầy mùi vốt ca ngang với hành tây
Tôi bị đá văng ra, bất lực
Tôi van lạy những kẻ côn đồ
Dưới những tiếng hô:
“Đánh bọn chó Do thái, cứu lấy nước Nga!”
Ôi vô ích! Mẹ tôi đang bị đánh!
Ô, dân tộc Nga của tôi ơi!
Tôi biết,
Người là dân tộc quốc tế
Nhưng có những kẻ bàn tay bẩn thỉu
lấy tên Người thanh sạch làm tấm bình phong.
Tôi biết mảnh đất này rất nhân hậu, khoan dung.
Nên nhục nhã thay
những kẻ bài Do thái
không chút ngượng nghịu
tự gọi mình thật hoành tráng
“Liên minh nhân dân Nga!”
Tôi cảm thấy –
tôi là Anna Frank
trong suốt
như cành cây khi xuân đến
Nhưng tôi yêu
Và tôi không cần lời nói
Tôi chỉ cần
chúng ta nhìn được thấy nhau
Nhưng cớ sao
ta được nhìn và ngửi được ít thế!
Ta không được nhìn lá cây
ta không được thấy bầu trời.
Nhưng lại có thể được làm rất nhiều –
Đó là dịu dàng
Ôm nhau trong căn phòng tăm tối
Người ta đến đây ư? Đừng sợ hãi
Đó là tiếng vang của chính mùa xuân.
Xuân đang đến đây. Hãy đến bên em
Và đôi môi, đừng để em phải đợi
Họ phá cửa ư? Không – đó là băng trên sông đang trôi nổi …
Khắp Babi Yar
Tiếng cỏ dại rì rào.
Cây cối trông đáng sợ
như những quan tòa
Mọi thứ ở đây đều thét lên trong im lặng.
Tôi ngả mũ
và cảm thấy mình
đang chầm chậm bạc đầu.
Và bản thân tôi,
như tiếng thét dằng dặc không âm thanh
trên hàng triệu người ở đây nằm mãi
Tôi – là mỗi cụ già bị bắn ở đây
Tôi – là mỗi em thơ bị bắn nơi này
Không gì trong tôi sẽ quên điều đó
“Quốc tế ca” hãy rền vang lên nữa
khi trên đời này người bài Do thái cuối cùng
sẽ mãi mãi nằm yên trong mộ
Trong huyết quản tôi
không có giọt máu người Do thái
Nhưng tôi căm thù
những kẻ bài Do thái
Một sự giận dữ sạn chai
Bởi vì tôi –
Là một người Nga chân chính!

[Nina]

Còn bản mà Evtushenko đã sửa

Babi Yar

Evgeny Evtushenko

Babi Yar
Không có Đài Tưởng Niệm
Chỉ có bờ vực dốc
Như tấm bia trên mộ sơ sài.
Tôi đứng đây
Như đứng bên thành giếng
Giếng cho tôi niềm tin
Vào sự bác ái của chúng ta
Nằm ở đây là những người Nga
Và người Ukraina, người Do thái.
Tất cả đều nằm chung trong một mảnh đất
Và tôi ngỡ tôi là Dreifus
Kẻ mật thám và quan tòa của tôi là một:
Giới tiểu thị dân
Tôi bị giam, tôi đã sa vào bẫy
Bị dồn vào đường cùng, bị phỉ nhổ, dối lừa.
Những mệnh phụ mặc váy viền đăng ten
rít lên, và lấy ô trỏ thẳng tôi vào mặt
Tôi cảm thấy
tôi là cậu bé ở Belostok
Máu chảy ra, chảy khắp trên sàn
Những lãnh tụ của quán rượu đang say sưa thác loạn
đầy mùi vốt ca ngang với hành tây
Tôi bị đá văng ra, bất lực
Tôi van lạy những kẻ côn đồ
Dưới những tiếng hô:
“Đánh bọn chó Do thái, cứu lấy nước Nga!”
Ôi vô ích! Mẹ tôi đang bị đánh!
Ô, dân tộc Nga của tôi ơi!
Tôi biết,
Người là dân tộc quốc tế
Nhưng có những kẻ bàn tay bẩn thỉu
lấy tên Người thanh sạch làm tấm bình phong.
Tôi biết mảnh đất này rất nhân hậu, khoan dung.
Nên nhục nhã thay
những kẻ bài Do thái
không chút ngượng nghịu
tự gọi mình thật hoành tráng
“Liên minh nhân dân Nga!”
Tôi cảm thấy –
tôi là Anna Frank
trong suốt
như cành cây khi xuân đến
Nhưng tôi yêu
Và tôi không cần lời nói
Tôi chỉ cần
chúng ta nhìn được thấy nhau
Nhưng cớ sao
ta được nhìn và ngửi được ít thế!
Ta không được nhìn lá cây
ta không được thấy bầu trời.
Nhưng lại có thể được làm rất nhiều –
Đó là dịu dàng
Ôm nhau trong căn phòng tăm tối
Người ta đến đây ư? Đừng sợ hãi
Đó là tiếng vang của chính mùa xuân.
Xuân đang đến đây. Hãy đến bên em
Và đôi môi, đừng để em phải đợi
Họ phá cửa ư? Không – đó là băng trên sông đang trôi nổi …
Khắp Babi Yar
Tiếng cỏ dại rì rào.
Cây cối trông đáng sợ
như những quan tòa
Mọi thứ ở đây đều thét lên trong im lặng.
Tôi ngả mũ
và cảm thấy mình
đang chầm chậm bạc đầu.
Tôi nghĩ về chiến công của nước Nga
lấy thân mình cản đường chủ nghĩa phát xít
đến tận mỗi hạt sương nhỏ nhất
gần gũi với tôi bằng cả bản chất và số phận.
Không gì trong tôi sẽ quên lãng điều này!
“Quốc tế ca” hãy cứ rền vang
khi trên đời này người bài Do thái cuối cùng
sẽ mãi mãi nằm yên trong mộ
Trong huyết quản tôi
không có giọt máu người Do thái
Nhưng tôi căm thù
những kẻ bài Do thái
Một sự giận dữ sạn chai
Bởi vì tôi –
Là một người Nga chân chính!

[TLV]

[RATM]

Cảm ơn bác TLV và chị Nina rất nhiều, thông tin và bài dịch hay quá , giúp em hiểu được nhiều điều, nhiều thứ rõ rang hơn. Khi tìm hiểu về giao hưởng số 13 Babi jar của Shostakovich, em có đọc qua để biết nội dung phần lời thơ của Evtusenko đã được dịch sang tiếng Anh. Nhưng ko dám chắc hiểu đuợc phần nào vì bài thơ ko chỉ đề cập đến thảm hoạ do Phát xít gây ra mà còn đến tư tưỏng bài Do thái nói chung của cả người Nga trong lịch sử. Thái độ lên án và cảm thông của nhà thơ không giới hạn với một đối tượng cụ thể đơn nhất cũng như vị trí mà nhà thơ tự đặt vào để cảm thông được nỗi đau. Chính vì thế mà khi đọc các tài liệu tiếng Anh, thường hay bị sa đà vào các chi tiết nặng tính suy diễn, chủ yếu về mâu thuẫn của bản thân người Nga… do đó phải nhờ các bác ở đây cho một cái nhìn chính xác.

Trong các bài thơ đưa vào giao hưởng số 13, hầu hết các bài đều khá “khó” thì phải, chỉ trừ In the store (em chỉ biết tên tiếng Anh) là đơn giản hơn về nội dung.(?) Humour, Fear và Career đều thú vị bởi những ý tưởng của nó, nhưng vì thì thế mà chẳng dễ hiểu cho lắm. Em hy vọng (và cũng phỏng đoán - vì ko dịch được chính xác) có thể thấy ở đó một tinh thần phê phán bằng cái nhìn sâu sắc và tinh tế của người nghệ sĩ, nhưng cũng không thiếu tinh thần trách nhiệm công dân. Một cái gì đó gần giống như thái độ của Maikovsky trong những bài thơ phê phán thói quan liêu. Ko biết đó có phải là một suy nghĩ ngây thơ lắm không? Do đó mà theo em hiểu, Giao hưởng của Shostakovich với các bài thơ của Evtusenko, hướng tới những đối tượng chịu nhiều thiệt thòi lặng lẽ, trước hết là trong chiến tranh, trong xây dựng đất nước, và những không khí nặng nề ko đáng có do "những điều vĩ đại" gây ra, cần phải ghi nhớ trong quá khứ cũng như hiện tại. Trong hệ thống giao hưởng của Shostakovich, sau những số 11, 12 khẳng định vị trí và thắng lợii của Cách mạnh năm 1917. Số 13 về những điều nhỏ bé và dường như vô hình trong cuộc sống (nhưng cũng đang gặm nhấm và đè nặng lên cuộc sống hàng ngày), cho một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc, giúp có cái nhìn trọn vẹn về lịch sử, cách nhìn của người nghệ sĩ nghiêm túc, không chỉ đơn thuần thấy những vinh quang, chiến thắng, những điều lớn lao. Nhưng cũng ko như một số trường hợp ngày nay quá trừu tượng, cường điệu những nỗi đau cá nhân ko lành mạnh mà không đặt nó trong bối cảnh chung để tự điều chỉnh mình.
Liên tưởng đến cái ý của Maiakovsky trong trường ca 150.000.000 trong chiến thắng của hiện tai nhắc đến quá khứ đau thương, một đoạn rất giống “In the store” của Evtusenko :
…Dâng các người những phụ nữ sinh ra
Để mặc nhung mặc nhiễu bọc lụa là
Mà các người che thân manh áo rách
Mòn mỏi đứng xếp hàng và ngã gục
Giữa hàng người vô tận trực bánh mỳ…
(theo Hoàng Ngọc Hiến dịch)
Đoạn chị Nina dịch: “…bị dồn vào đường cùng, bị phỉ nhổ dối lừa…rít lên, và lấy ô trỏ thẳng tôi vào mặt” làm em nhớ đến 1 cảnh trong phim Tháng mười của Esenstein được mô tả y như vậy , đoạn người thanh niên phát truyền đơn bên bờ song Neva bị đánh đập cho tới chết.!

Em ko biết gì về tiếng Nga nên ko biết góp ý chi cả! Chỉ biết cảm ơn chị Nina và bác TLV.

[Nina]