Hôm nay, 100 năm ngày sinh Roman Karmen

[hungmgmi]

Xin lược dịch đôi dòng tiểu sử của nhà quay phim, đạo diễn Xô viết nổi tiếng này nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông. Roman Carmen được nhiều người Việt Nam biết đến qua bộ phim tài liệu màu "Việt Nam" mà VTV đã mua và phát trên truyền hình cách đây 2 năm.

Roman Karmen-người viết sử bằng máy quay


Roman Karmen là một tên tuổi lớn của nền điện ảnh Liên xô.
Roman Karmen Lazarovich sinh ngày 29/11/1906 tại Odessa. Ông là nhà quay phim, nhà biên kịch và là đạo diễn của nhiều bộ phim tài liệu đặc sắc. Năm 1931, Roman Karmen tốt nghiệp khoa quay phim Trường điện ảnh quốc gia. Những năm tháng sau đó, với chiếc máy quay trong tay, ông là phóng viên chiến trường tại cuộc nội chiến Tây Ban Nha (1936-1939). Các tư liệu dồi dào về cuộc chiến tranh này đã giúp ông hoàn thành 22 tập phim tài liệu "Về những sự kiện ở Tây ban nha" và bộ phim tài liệu nghệ thuật "Grenada, Grenada, Grenada của tôi..."
Cuối những năm 30, Roman Karmen bắt đầu thử sức mình ở vai trò đạo diễn. Có thể kể đến các bộ phim đầu tay khá nổi tiếng của ông như "Ngày của thế giới mới"-1940, "Ở Trung quốc"-1941....
Trong những năm Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, Roman Karmen phụ trách một nhóm làm phim chiến trường. Các bộ phim có sự tham gia của ông như "Thất bại của quân Đức ở ngoại ô Matxcơva"-1942, "Leningrad chiến đấu"-1942, "Berlin"-1945...là những tác phẩm điện ảnh tiêu biểu cho trường phái phim tài liệu chiến tranh Xô viết. Cũng xin nói thêm là bộ phim "Thất bại của quân Đức ở ngoại ô Matxcơva" ngay sau khi xuất xưởng đã được chiếu rộng rãi ở Anh và Mỹ. Năm 1943, bộ phim này đã được trao giải Oscar.Đây là giải Oscar đầu tiên của các nhà làm phim Xô viết.
Năm 1946, Roman Karmen làm phim "Số phận các dân tộc" về phiên tòa xét xử bọn phát xít tại Nuremberg. Các tư liệu trong bộ phim này còn được sử dụng trong sê-ri 12 tập phim tài liệu của ông về Chiến tranh vệ quốc vĩ đại.
Ông đã sang Việt Nam, hoàn thành bộ phim tài liệu màu "Việt Nam" về chiến thắng Điện Biên Phủ và những năm tháng hòa bình đầu tiên của một dân tộc bất khuất và kiên cường.
Vào những năm 70, các nhà xã hội học Mỹ đã làm một cuộc phỏng vấn thanh niên Mỹ và đã đưa ra con số đáng ngạc nhiên: Trên 40% thanh niên nước này không biết gì về Cuộc chiến tranh vệ quốc của nhân dân Liên xô.Và Roman Karmen đã bắt tay vào làm một thiên sử thi 12 tập có tên "Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại" (được chiếu ở Mỹ dưới cái tên Cuộc chiến tranh chưa được biết đến). Roman Karmen kết thúc công việc sáng tạo đầy nhọc nhằn này vừa lúc ông lâm trọng bệnh. Thiên sử thi này đã đưa tên tuổi Roman Karmen lên hàng những nhà làm phim tài liệu vĩ đại nhất thế kỷ 20.


(Roman Karmen làm việc với chủ tịch Hồ Chí Minh tại chiến khu Việt Bắc)

Trong suốt sự nghiệp của mình, Roman Karmen đã 3 lần đoạt Giải thưởng Nhà nước Liên xô vào các năm 1942, 1947, 1952. Ông là nghệ sĩ nhân dân Liên xô (1971), Anh hùng lao động XHCN(1975).
Ông mất ngày 28 tháng 4 năm 1978 tại Matxcơva.
(Tổng hợp và dịch từ Mosnews, People.ru, Rambler)

[hungmgmi]

Chôm được bài này nói về Roman Karmen và bộ phim "Việt Nam".Bài của tác giả Lê Sơn-Báo ảnh VN:

Việt Nam trong phim của Roman Karmen

Roman Karmen, nhà quay phim tài liệu - thời sự kiệt xuất của Liên bang Xô Viết trước đây từng có mặt khắp các điểm nóng của thế giới: nội chiến Tây Ban Nha, chiến tranh kháng Nhật của nhân dân Trung Quốc, rồi Myanmar, Ấn Độ, Cuba... Năm 1954 ông đến Việt Nam - điểm nóng được cả thế giới chú ý hồi bấy giờ và đã để lại cho nhân dân Việt Nam món quà vô cùng quí giá - bộ phim tài liệu thời sự "Việt Nam". Có thể, trước khi sang Việt Nam, R. Karmen đã chuẩn bị cho mình cái vốn hiểu biết khá sâu sắc về đất nước và con người Việt Nam, cho nên, ống kính của ông đã giới thiệu một cách chân xác về một Việt Nam thời bấy giờ thế giới chưa hẳn đã biết nhiều: Một làng quê thanh bình với nếp nhà tranh, đồng lúa và cánh cò trắng, một dòng sông hiền hoà, một bờ tre và những trái dừa mọng nước; một nền văn hiến ngàn năm mà Văn Miếu Quốc Tử Giám là một biểu hiện rực rỡ. Đất nước ấy, con người ấy gần thế kỷ rên xiết dưới ách thống trị của thực dân Pháp với nhà tù, với cuộc đời nghèo khổ cha con kéo cày thay trâu. Song, triệu người như một, chung một lời thề thà hi sinh tất cả, nhất quyết không chịu làm nô lệ, dân tộc ấy đã vùng lên, giành lại độc lập cho đất nước.

Cả dân tộc bước vào cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập, thống nhất non sông. R. Karmen đã cụ thể hoá ý chí kiên cường ấy bằng những hình ảnh vô cùng sinh động, chân thực. Ngay trong bom đạn, những lớp học xoá mù chữ có ở khắp các thôn làng, hình ảnh của một dân tộc hiếu học. Song song với cuộc kháng chiến chống xâm lược, là cuộc đấu tranh lật đổ chế độ phong kiến, đưa ruộng đất về cho dân cày.

R. Karmen dành một phần khá dài trong bộ phim để phản ánh cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân Việt Nam qua các trận đánh đồn, nhổ bốt, diệt địch trên đường số 5... Nhưng đậm nét hơn cả là chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Cả nước rầm rập ra trận. Bộ đội, pháo lớn pháo nhỏ, dân công người mang vác, người thồ xe đạp, chở bằng thuyền, bằng mảng vũ khí, lương thực ra tiền tuyến. Ở chiến trường, ông đã ghi được cảnh bộ đội kéo những khẩu pháo năng hàng tấn qua sườn núi dốc 35 - 40 độ, một công việc cực kỳ gian khổ. Ông cũng dã ghi được hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Tư lệnh chiến dịch cùng những cộng sự làm việc trong chỉ huy sở ở Mường Phăng.

Vô cùng phấn khởi, vào dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ lại được thấy trên phim của R. Karmen cảnh bộ đội ta phất cao cờ chiến thắng trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries, cảnh hơn một vạn tù binh Pháp lũ lượt ra hàng. Ống kính của R. Karmen đã ghi được những bộ mặt buồn thảm, khiếp sợ của những người lính Pháp vừa thoát chết. Trước những khuôn mặt này, R. Karmen đặt câu hỏi: họ chiến đấu vì ai? Và ông trả lời: họ chỉ là những người lính đánh thuê cho một cuộc chiến tranh phi nghĩa.

Trong bộ phim này, người xem vô cùng xúc động thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các vị lãnh đạo Trường Chinh, Pham Văn Đồng làm việc tai "Phủ Chủ tịch" tranh tre nứa lá trong chiến khu Việt Bắc. Bác Hồ vẫn dáng thanh cao, giản dị, rất nhanh nhẹn, hoạt bát, tỏ rõ là bậc trí dũng, là linh hồn của cuộc kháng chiến.

Tháng 10.1954, R. Karmen từ chiến khu Việt Bắc vào Hà Nội để chứng kiến bộ đội ta về tiếp quản thủ đô. Đường phố Hà Nội vắng vẻ, chỉ có những người lính Pháp chuẩn bị cho cuộc ra đi vĩnh viễn. Hình ảnh người lính Pháp cuối cùng rút khỏi cầu Long Biên như dấu chấm hết cho một mưu đồ xâm lược thực dân... Nhưng rồi, liền sau đấy, cả Hà Nội tưng bừng cờ hoa và oà vui chiến thắng, chào đón Trung đoàn Thủ đô, những người con của Hà Nội mà chín năm trước đã lặng lẽ rút qua sông Hồng, lên chiến khu Việt Bắc cùng cả nước tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ, đã thực sự xúc động lòng người mà chỉ có R. Karmen ghi lại được.

Chỉ 70 phút của bộ phim, R. Karmen đã thành công giới thiệu với thế giới về một Việt Nam ngàn năm văn hiến với những con người kiên cường, dũng cảm, không chịu làm nô lệ. 50 năm trước, bằng bản phim đen trắng, bộ phim Việt Nam của R. Karmen đã được chiếu rộng rãi ở miền bắc Việt Nam, với tên gọi Việt Nam trên đường thắng lợi. Nhân kỷ niệm 50 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, qua màn ảnh truyền hình, hàng triệu người trong cả nước vô cùng xúc động và tự hào được thấy một thời kiên cường, bất khuất của dân tộc ta bằng hình ảnh màu chân thực mà R. Karmen đã ghi lại được. R. Karmen không còn. Những cộng sự Việt Nam giúp ông hoàn thành bộ phim như: Mai Lộc, Hồng Nghi, Quang Huy, Tiến Lợi và cố vấn văn học, nhà văn Nguyễn Đình Thi, nhiều người không còn. Nhưng sẽ còn mãi những hinh ảnh vô cùng quí báu của một thời Việt Nam mà R. Karmen đã ghi lại.

[hungmgmi]

Bài sau của nhà sử học Dương Trung Quốc:

Nhà sử học Dương Trung Quốc nói về Roman Karmen

Bộ phim màu "Việt Nam" vừa được trình chiếu trên VTV1 là kết quả làm việc say mê của đạo diễn người Nga Roman Karmen. Trong hồi ức cũng như trong những thước phim của mình, đạo diễn dành sự kính trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà cách mạng mà theo ông, lại rất am hiểu lĩnh vực văn hóa.

R. Karmen đặt chân đến VN ngày 24/5/1954. Ông đến bằng một chuyên cơ do chính Chủ tịch Hồ Chí Minh thu xếp để bay tới Bắc Kinh rồi cấp tốc theo đường bộ đến biên giới Trung - Việt. Nhưng cuộc kháng chiến đã thắng lợi mau chóng khiến khi R. Karmen vượt biên giới vào khu giải phóng thì chiến thắng Điện Biên đã được hơn nửa tháng. Cùng đi với Karmen còn hai đồng sự Xô Viết là Evghnhi Mukhin và Vladimir Echurin.

Với sự cộng tác chặt chẽ cùng các nhà điện ảnh Việt Nam cũng như khai thác những thước phim của các đồng nghiệp Việt Nam, đạo diễn R. Karmen đã miệt mài lao động, quay rất nhiều thước phim màu về thời gian cuối cùng Bác Hồ và bộ máy lãnh đạo cuộc kháng chiến còn trên Việt Bắc, ngày hội giải phóng sôi nổi ở Hà Nội và những ngày hòa bình khôi phục kinh tế đầu tiên của miền Bắc.

Ông rời Hà Nội cũng trên một chiếc chuyên cơ, cất cánh từ sân bay Gia Lâm. Ngoài bộ phim mà chúng ta đã xem, Karmen còn viết một tập hồi ức về chuyến làm phim ở VN mang tựa đề Ánh sáng trong rừng thẳm - ghi chép của một nhà quay phim được Nhà xuất bản Hội Nhà văn Liên Xô in năm 1957.

Trong hồi ức, R. Karmen dành cảm tình và có ấn tượng đặc biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông viết: “Có những cuộc gặp đã ghi lại trong ký ức suốt một đời người, để lại trong tâm thức và trong lòng một vết hằn sâu đậm không có gì sánh nổi. Đó là cuộc gặp của chúng tôi với đồng chí Hồ Chí Minh. Chúng tôi đi men theo một con đường mòn hẹp, men theo một vực thẳm, bên dưới có tiếng thác lũ vang lên. Rồi chúng tôi đi sâu vào một rừng tre, rừng cọ và chuối dại... chợt thấy có một cái lều tre. Từ trên bậc thềm, một người mặc quần áo nông dân tiến về phía chúng tôi. Nếu gặp Chủ tịch mấy ngày trước, trên đường đi, trên đồng ruộng, hẳn chúng tôi sẽ cho đây là một người dân quê bình thường”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công việc của Karmen, yêu cầu mọi người tạo điều kiện tốt nhất cho ông làm việc, kể cả việc kiên quyết không cho ông đi ôtô vào ban ngày để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đoàn làm phim. Duy chỉ có một điều Bác đề nghị, R. Karmen hãy quay nhiều hơn hình ảnh những con người VN bình thường đã làm nên những chiến công lịch sử.

Karmen kể rằng ông ở với Bác suốt một ngày, trao đổi với nhau bằng tiếng Nga. Khi được hỏi rằng tiếng Nga có khó không, Bác trả lời: “Một người cách mạng phải nắm vững tiếng nói của Lênin”.

Nhà đạo diễn rút ra đánh giá: “Trong mọi giai đoạn khó khăn nhất của cuộc đấu tranh, ngọn cờ của hàng triệu người VN là cái tên chói lọi Hồ Chí Minh, biểu trưng bằng tất cả bề ngoài khiêm tốn, là những mục tiêu vĩ đại của nhân dân đấu tranh cho tự do”.

Hồi ức của R. Karmen còn kể lại rất nhiều câu chuyện hay và cảm động trong quá trình làm bộ phim Việt Nam, mà cảnh quay ông để tâm nhiều nhất và gây ấn tượng nhất là đại cảnh hàng nghìn tù binh lũ lượt diễu qua ống kính như biểu tượng thất bại của chủ nghĩa thực dân.

Trong đoàn quân này có hai nhà báo người Pháp là Daniel Camus và Pierre Schoendoeffer. Từ trên giàn quay R. Karmen nhìn thấy hai đồng nghiệp của mình ở chiến tuyến bên kia nhưng đã biết nhau từ trước, ông vội tụt xuống đến gặp và trò chuyện, rút thuốc lá mời... Và 40 năm sau, Pierre Schoendoeffer đã trở lại VN làm bộ phim truyện Điện Biên Phủ.

[danngoc]

Trong những năm Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, Roman Karmen phụ trách một nhóm làm phim chiến trường. Các bộ phim có sự tham gia của ông như "Thất bại của quân Đức ở ngoại ô Matxcơva"-1942, "Leningrad chiến đấu"-1942, "Berlin"-1945...là những tác phẩm điện ảnh tiêu biểu cho trường phái phim tài liệu chiến tranh Xô viết. Cũng xin nói thêm là bộ phim "Thất bại của quân Đức ở ngoại ô Matxcơva" ngay sau khi xuất xưởng đã được chiếu rộng rãi ở Anh và Mỹ. Năm 1943, bộ phim này đã được trao giải Oscar.Đây là giải Oscar đầu tiên của các nhà làm phim Xô viết.

Đã liên hệ với mod Amvas bên RKKA forum để copy bộ phim trên, thông qua Apomethe để chuyển về VN. Em sẽ copy cho mọi người có nhu cầu.

[nguoiviet]

Em xin đăng ký các phim trên và nếu có link em sẽ giúp các bác download các phim đó.