Tiết lộ mới về vụ gián điệp Alger Hiss

[tuthongminh]

Vụ điệp viên Alger Hiss bị kết tội cung cấp các bí mật của Mỹ cho Liên Xô trong thời Chiến tranh lạnh vẫn tiếp tục chia rẽ nước Mỹ. Gần 60 năm sau ngày “sa cơ” của Hiss, một sử gia hàng đầu vừa đưa ra bằng chứng mới cho thấy Hiss vô tội.


Kai Bird, một nhà báo từng đoạt giải Pulitzer, tuyên bố tại một hội nghị hồi cuối tuần qua rằng Hiss cần được minh oan và rằng ông đã xác định một quan chức Mỹ khác mới thực sự là gián điệp.

Theo Báo Guardian của Anh, Hiss, sinh năm 1904, bị kết tội cung cấp các bí mật của Mỹ cho cơ quan tình báo quân sự Xô-viết GRU với mật danh Ales vào năm 1950 sau một cuộc điều tra xuất phát từ những lời khai của Whittaker Chamber, người từng làm gián điệp cho Liên Xô nhưng đào ngũ sang phía Mỹ trước Thế chiến II.

Tuy nhiên, Bird cho rằng có những bằng chứng mới cho thấy Ales là một quan chức Mỹ tên Wilder Foote. Bird cho biết ông và đồng sự Svetlana Chervonnaya đã xác định được 9 nghi can khả dĩ trong số các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ tại Hội nghị Yalta giữa Mỹ và Liên Xô vào năm 1945. Phương pháp loại suy được áp dụng dựa trên các chuyến đi sau đó của họ sang Moscow và Mexico City đã loại trừ được 8 trường hợp, trong đó có Hiss. “Chỉ có một người còn lại: Wilder Foote”, Bird cho biết.

Bằng chứng quan trọng nhất, theo ông Bird, là đầu mối liên lạc của Ales tại sứ quán Liên Xô ở Washington biết Hiss đã trở về từ Mexico City, trong khi Ales vẫn còn ở lại đó. Thông tin trên nằm trong một bức điện tín bí mật của Liên Xô bị các cơ quan tình báo Mỹ chặn và giải mã và giờ là một phần của Hồ sơ Venona, bộ sưu tập những thông tin được giải mã của tình báo Xô-viết được công bố cách đây vài năm.

Tuy nhiên, theo ông Bird, cần có thêm những cuộc nghiên cứu để chứng minh chính Foote, chứ không phải là Hiss, mới là Ales. Hiss, người góp phần thành lập LHQ, đã phải chịu 5 năm tù vì tội phản bội. Ông mất vào năm 1996, thọ 92 tuổi. Về phần mình, Foote, thành viên của một gia đình Boston nổi tiếng, qua đời vào năm 1974 sau khi tạo dựng sự nghiệp là một nhà ngoại giao và chủ bút một số báo ở Mỹ.

Theo Hãng tin MSNBC, trong thời gian xảy ra Thế chiến II, Foote tham gia vào các hoạt động cho quân đội Xô-viết thuê mượn vũ khí. Ngay lập tức gia đình Foote đã bác bỏ cáo buộc mới. Trong email gửi cho Hãng tin AP, cháu trai của Foote cho biết ông này đã được FBI và Ủy ban McCarthy chuyên điều tra các hoạt động gián điệp giải tỏa mọi nghi ngờ về hành động sai trái.

Trong khi đó, cháu trai của Hiss đã lên tiếng cáo buộc Chambers đã nói dối về mối quan hệ giữa Chambers và Hiss và cho biết Chambers chưa bao giờ đến nhà Hiss như ông này tuyên bố. Một nhân chứng nữa là Timothy Hobson, hiện đã 80 tuổi, cho biết Chambers đã “yêu” Hiss nhưng tình cảm đồng giới này bị Hiss bác bỏ.

Vì thế Chambers đã “trả đũa” bằng cách đưa ra những cáo buộc gây thảm họa cho Hiss. Chambers bị đuổi khỏi Hải quân Mỹ và đó là lý do các luật sư của Hiss từ chối gọi ông này là nhân chứng trong phiên tòa xét xử Hiss. Hobson cho biết xu hướng tình dục của Chambers đã được viết thành sách và hiện được lưu giữ trong hồ sơ mật của

Theo Báo Telegraph của Anh, đã có những nỗ lực thu thập thông tin về vụ gián điệp nổi tiếng nhất thời Chiến tranh lạnh. Năm 1992, Hiss viết thư cho nhà sử học Nga Dmitry Volkogonov, người quản lý hồ sơ lưu trữ thời Xô-viết, để yêu cầu cung cấp tài liệu về vụ việc. Ngày 14.10.1992, Volkogonov công bố một báo cáo khẳng định không tìm thấy bằng chứng nào về việc Hiss từng là nhân viên của KGB, GRU hay bất kỳ cơ quan tình báo – an ninh nào của Liên Xô trước đây.

Các chuyên gia cho rằng bằng chứng có tính chất quyết định về trường hợp của Hiss sẽ được đưa ra trong một cuốn sách mới của nhà nghiên cứu Gerald Haines thuộc Thư viện Quốc hội Mỹ. Cuốn sách này sẽ được xuất bản trong vòng một năm nữa. Tuy nhiên, chưa có gì bảo đảm rằng những nghi vấn về Alger Hiss sẽ chấm hết.

Trùng Quang
http://www.thanhnien.com.vn/Thegioi/2006/10/18/188197.tno