Nỗi kinh hoàng mang tên MIG-31

[nguoiviet]

Thời gian gần đây, thông tin về việc Nga có thể bán máy bay tiêm kích MIG-31 cho Syria đã gây nên mối quan ngại: Liệu động thái này có gây nên sự mất ổn định ở Trung Đông? Nhưng MIG-31 là loại máy bay như thế nào mà lại được nhiều quốc gia quan tâm đến như vậy?

Từ cuộc chạy đua vũ trang
MIG-31 có tốc độ bay nhanh nhất và có trần bay cao nhất trong số các máy bay tiêm kích trên thế giới hiện nay. Nó không chỉ đóng vai trò tấn công mà còn cả vai trò do thám tương tự như máy bay "vô hình" của lực lượng không quân Mỹ.

Cùng với MIG-29 và Su-27, MIG-31 tạo nên bộ ba máy bay tiêm kích hiệu quả nhất thế giới hiện nay. Lịch sử của "bộ ba kinh sợ" này bắt đầu từ năm 1959, khi Liên Xô biết được tin về việc Mỹ đang thiết kế chiếc máy bay ném bom siêu thanh XB-70 Valkyrie.

Sau đó phía Liên Xô xem xét lại các máy bay hiện có của mình thì thấy rằng các loại tiêm kích MIG-19, Su-9 hay cả Su-11, thậm chí cả loại Su-15 đang được thiết kế cũng không thể sánh được với chiếc XB-70 Valkyrie có tốc độ bay gấp 3 lần âm thanh và bay cao 23.000m của Mỹ.

Kết quả là phía Liên Xô đề ra nhiệm vụ là phải sản xuất ngay loại tiêm kích có tốc độ bay ít nhất phải gấp 2,7 lần tốc độ âm thanh và bay không dưới 22.000m. Điều kiện đi kèm là nó phải được trang bị loại radar mạnh, tên lửa tầm xa có khả năng bắn hạ hoặc truy đuổi các loại máy bay ném bom có tốc độ cao.

Lúc đó Liên Xô đã đề ra nhiều phương án E-150, E-152, E-152M để thử nghiệm các loại động cơ cũng như xem xét tính đồng bộ cao khi phối hợp với các khí tài khác. Cuối cùng phương án E-155 được Ban Chấp hành T.Ư Đảng Cộng sản và Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô phê chuẩn vào tháng 2/1961.

Đặc điểm của loại máy bay mới đòi hỏi có những quan điểm khác đối với thiết kế. Những tiêu chuẩn cũ của ngành hàng không giờ không còn thích hợp khi máy bay bay nhanh gấp 2,7 lần tốc độ âm thanh thì nhiệt độ rất cao. Nguyên liệu làm thân máy bay là loại thép có khả năng chịu nhiệt cao, còn tại những chỗ trọng yếu phải sử dụng titan.

Thân máy bay và đôi cánh đã nặng 20 tấn, ngoài ra là 4 trái tên lửa không đối không cùng 14 tấn nhiên liệu làm cho máy bay có tổng trọng lượng là 37 tấn. Để so sánh thì chiếc máy bay ném bom B-17G thời Thế chiến II cùng ê-kíp bay 10 người có tổng trọng lượng là 32,7 tấn.

E-155 được thiết kế theo 3 phương án - thám thính E-155R, tiêm kích E-155P và ném bom E-155H. Cuối cùng thì loại E-155H không được xem xét và kiểu E-155 được phê duyệt vào mùa thu năm 1962, còn chi tiết kỹ thuật được duyệt vào tháng 6/1963.

Vào ngày 6/3/1964, lần đầu tiên chiếc E-155R cất cánh, sau đó nửa năm, ngày 9/9/1964 đến lượt chiếc E-155P. Đến tháng 12/1965, cả hai loại máy bay này (mỗi loại 2 chiếc) được đưa vào bay thử nghiệm. Sau đó 2 năm, loại máy bay mới mang tên MIG-25 với nhiều đặc tính hiện đại được đem ra trình diễn tại sân bay Domodedovo ở Moscow, thu hút sự quan tâm của giới quân sự nhiều quốc gia. Thế nhưng trong năm 1967 này, thảm họa đầu tiên đã xảy ra: ngày 30/10/1967, phi công thử nghiệm hàng đầu - thượng tá Lesnikov, do muốn thiết lập kỷ lục về độ bay cao nên chiếc MIG-25 do ông lái đã nổ tung. Đến ngày 26/4/1969, do động cơ chiếc MIG-25 bị cháy, thiếu tướng lực lượng phòng không Kadomshep tử nạn.

Chiếc MIG-25R được sản xuất hàng loạt vào năm 1968, còn chiếc tiêm kích MIG-25P là vào năm 1971. Năm 1970, MIG-25R được thay thế bằng chiếc MIG-25RB - có thêm chức năng ném bom. Và đến năm 1972 thì lực lượng phòng không - không quân Liên Xô chính thức tiếp nhận MIG-25P và MIG-25RB vào biên chế. Trước đó, vào mùa xuân năm 1971, 2 chiếc MIG-25R và 2 chiếc MIG-25RB được gửi đến Ai Cập và đến tháng 7/1972 những chiếc máy bay này đã quần thảo trên không phận của Israel làm nhiệm vụ chụp ảnh các căn cứ quân sự, nhà máy... Phía Israel toan tính hạ gục các loại MIG này nhưng không thành, bởi với độ cao hơn 24.000m và tốc độ 2.900 km/giờ thì các loại Mirage III và F-4E không thể với tới.

Phía bên kia "chiến tuyến", do những vấn đề kỹ thuật và do chi phí quá tốn kém nên phía Mỹ đã bỏ dở kế hoạch XB-70 Valkyrie. Cuối cùng thì XB-70 Valkyrie trở thành phương án thử nghiệm và kết quả là MIG-25 là chiếc máy bay duy nhất có thể bay cao như chiếc SR-71 Blackbird của Mỹ, vốn được sản xuất rất ít.

Đến vị trí độc tôn

Năm 1976, phi công Liên Xô Belenko đã phản bội Tổ quốc khi lái chiếc MIG-25P bay sang Nhật Bản. Sự kiện này khiến Liên Xô trong một thời gian phải ngừng sản xuất loại máy bay này và đầu tư nghiên cứu phát triển loại máy bay mới.

Trước hết, Liên Xô muốn hoàn thiện hệ thống radar cho máy bay tiêm kích và cả máy bay ném bom, cho phép cùng một lúc có thể định vị các mục tiêu trên mặt đất cũng như xác định vị trí đối phương trên không trung. Loại tên lửa R-40 của máy bay tiêm kích cũng được cải tiến với tầm bắn đạt từ 50 đến 80 km.

Loại máy bay mới được cải tiến mang tên MIG-25PD, được sản xuất hàng loạt vào năm 1978. Đến năm 1981, các loại MIG-25P đều được chuyển sang chuẩn PDC. Tính đến năm 1982, Liên Xô sản xuất 1.190 chiếc MIG-25, trong đó có hơn 900 chiếc tiêm kích MIG-25 P và PD. Hiện lực lượng không quân Nga còn lại vài chục chiếc MIG-25RB để phục vụ cho việc huấn luyện.

Loại MIG-31 được sản xuất hàng loạt vào năm 1979. Trong khi đó vào năm 1980, không quân Mỹ bắt đầu phát triển những chiếc B-52 đầu tiên được trang bị tên lửa ALCM. Loại máy bay ném bom có thể mang 10 tên lửa như thế đòi hỏi cần phải hạ gục nó ngay trước khi nó có thể ngắm bắn 10 mục tiêu khác. Nhờ có những tiến bộ kỹ thuật về radar cũng như tốc độ mà khả năng tiêm kích của MIG được nâng cao. Loại tên lửa mới R-33 có tầm bắn đạt 110 - 150 km. Ngoài ra, MIG còn được trang bị cả loại súng để sử dụng trong các cuộc không chiến "giáp lá cà".

Chiếc MIG-31 có thể tự tìm kiếm và hạ gục các mục tiêu trên không mà không cần đài chỉ huy từ mặt đất. Loại radar mới cho phép nó có thể phát hiện mục tiêu máy bay chiến lược từ cách xa 500 km và 200 km đối với các máy bay tiêm kích, hay tên lửa có cánh, kể cả trong điều kiện thời tiết không thuận lợi. Từ khi có chiếc MIG-31, phía Mỹ đã không còn sử dụng loại máy bay do thám SR-71, vì cả về trần bay và tốc độ đều thua kém chiếc máy bay của Nga.

MIG-31 được sản xuất từ năm 1979 đến 1992 với số lượng hơn 500 chiếc. Hiện nó là con át chủ bài của lực lượng không quân Nga. Nga hiện đang cải tiến chiếc máy bay này thành MIG-31BM và MIG-31M với nhiều tính năng mới. Theo thông tin không chính thức thì thiết kế của nó sẽ được thay đổi từ 20% đến 30%.

Việc Nga bán MIG-31 cho Syria, bước đầu là 5 chiếc còn sau đó sẽ thêm 15 - 20 chiếc nữa có thể làm thay đổi cán cân quân sự trong khu vực. Tầm bắn của các loại tên lửa R-33 và R-37 vượt trội tầm bắn của loại tên lửa Patriot và gấp hai lần loại tên lửa không đối không AMRAAM được cho là tốt nhất của phương Tây hiện nay.

Cùng với loại máy bay SU-27 hiện Syria đang sở hữu, MIG-31 sẽ tạo thành một tổ hợp không quân có sức chiến đấu cao, có khả năng tiêu diệt bất cứ mục tiêu nào ở trên không. Nếu muốn tiêu diệt MIG-31 ngay trên không, đối phương sẽ phải rất tốn kém về mặt tổ chức các lực lượng tác chiến, nhưng khả năng thành công là không cao mà đôi khi cái giá phải trả rất đắt.

Các thông số kỹ thuật của máy bay tiêm kích MiG-31

Mặc dù đã cũ, MiG-31 với biệt danh Foxhound (Chó rượt đuổi) theo cách gọi của NATO vẫn còn là máy bay thượng đẳng ngày nay. MiG-31 vẫn hoạt động hiện nay với số lượng khoảng 300 chiếc, nhưng chỉ riêng trong lực lượng phòng không Nga. Đây cũng là máy bay tiêm kích nhanh nhất thế giới ngày nay. MiG-31 kiểu hai chỗ và phiên bản hiện đaiï hóa MiG-31M thực tế chưa có đối thủ.MiG-31 là máy bay tiêm kích đầu tiên được trang bị một radar quét bằng điện tử. Đó là radar Zaslon Phazotron có khả năng bám theo 10 mục tiêu và chặn đánh 4 cùng một lúc ở cách xa 200km. Một phi đội tuần tra 4 chiếc MiG-31 - bay theo phương thức chặn đánh được hướng dẫn từ một radar mặt đất - có thể bao phủ một vùng 800x900km. Vượt trội tột bực là MiG-31M.

Chiếc này thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 21.12.1985.Chỉ có khoảng hai tá MiG-31M được sản xuất cho đến nay. Chúng trang bị một trung đoàn duy nhất đóng tại Siberia. MiG-31M được lắp radar Zaslon-M mạnh hơn có khả năng chặn đánh 6 mục tiêu cùng một lúc với 6 tên lửa hạng nặng R-37 có thể tiêu diệt ở cách xa 300km một mục tiêu bay với vận tốc Mach 6 và ở độ cao 40.000m!

Hiện nay lực lượng không quân Nga đang triển khai sử dụng máy bay Mig-31 cải tiến MIG-31BM. Đây là máy bay chiến đấu đa chức năng dùng để tiêu diệt các mục tiêu trên không ,trên mặt đất và trên biển.Với hệ thống điện tử ra đa mới Mig-31BM có phát hiện một lúc 24 mục tiêu và tiêu diệt từng mục tiêu một trong số 6 mục tiêu được bắn cùng một lúc,nó có thể phát hiện máy bay chiến đấu địch trong tầm 320 km và dùng tên lửa tiêu diệt trong tầm 280 km-Đây là loại máy bay có thể tiêu diệt các mục tiêu khó phát hiện (tàng hình) và bay thấp như tên lửa Tomahawk và F-22, F-35.Mig-31BM còn có thể khi bay trong đội hình sẽ điều khiển được các tên lửa do các máy bay bạn bắn ra trong khi các máy bay đó bay tiếp cận đến mục tiêu trong chế độ tắt hệ thống ra-điô (bay yên lặng)

Nga đã từ chối bán MiG-31M cho Trung Quốc mặc dù nước này xin mua.Những đặc điểm kỹ thuật của MiG-31M: Loại: Máy bay tiêm kích tầm xa. Nhà chế tạo: MiG-MAPO (Moscow Aircraft Scientific Production Organisation), Nga. Lực đẩy: 2 động cơ phản lực hai dòng khí Aviadvigatel/Soloviev D-30F-6, 2x15.500 kg sức đẩy với đốt nhiên liệu phụ trội tăng tốc. Kích thước: chiều dài 22,69m, sải cánh 13,47m, chiều cao 6,15m. Trọng lượng rỗng 21,8 tấn, tối đa lúc cất cánh 46,2 tấn. Hiệu suất bay: tốc độ tối đa (ở độ cao) 3.000 km/giờ, tốc độ tối đa (ở độ thấp) 1.500 km/giờ, độ cao thực dụng 20.600m, tầm hoạt động tối đa 2.200 km. Trang bị vũ khí: 1 pháo GCh-6-23mm với 260 viên đạn. Tên lửa không-đối-không: tầm xa R-33S- 6 tên lửa, R-37 - 6 tên lửa; tầm trung RVV-AE (R-77) - 4 tên lửa, R-40TD – 2 tên lửa. Tên lửa không đối đất (đối tầu-chống ra đa ) có thể tuỳ chọn X-31P,X-31A - 6 tên lửa, X-25MP, X-25MPU – 6 tên lửa, X-59, X-29T - 3 tên lửa, X-59M - 2 tên lửa. Bom: KAB-1500 – 6 quả, KAB-500 - 8 quả.

[nthach1]