Kiến trúc làng Việt Nam

[nguyenthuhanh82]

Nền văn hoá Việt Nam được tạo dựng trên cơ sở của nền văn minh nông nghiệp. Cuộc sống của người Việt Nam gắn bó với làng quán quê hương. Hình ảnh làng quê Việt Nam có luỹ tre xanh, có mTừ rất xa xưa, người nông dân Việt Nam xem làm nhà là một trong 3 việc lớn của cuộc đời: Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà và có an cư mới lạc nghiệp, điều đó có nghĩa là chỗ ở có ổn định mới lo được sự nghiệp. Quan niệm ấy đến nay vẫn tồn tại, vì vậy, khi trưởng thành ai ai cũng lo cho mình một chỗ ở, một cơ ngơi riêng. Ðã bao đời nay kiến trúc ở nông thôn Việt Nam luôn đồng nghĩa với nét văn hoá làng, xã.Lật lại những trang sử của ngành kiến trúc Việt Nam, người ta thấy rằng kiến trúc Việt Nam ra đời rất sớm, có thể đã xuất hiện từ thời vua Hùng dựng nước, cách nay khoảng 4000 năm. Làng xóm cũng xuất hiện vào thời kỳ này. Người Việt cổ lúc bấy giờ đã biết bắc gỗ làm nhà để tránh hổ sói. Trên các trống đồng có thể thấy 2 loại hình nhà sàn chủ yếu là nhà sàn hình thuyền và hình mai rùa.Theo các nhà kiến trúc cho rằng làng xã Việt Nam có tính quần thể cao, có kiểu kiến trúc đơn giản nhẹ nhàng phù hợp với khí hậu và tập quán của người Việt Nam. Làng luôn được bao quanh bằng những luỹ tre xanh, sau luỹ tre xanh đó là những mái nhà tranh ấm cúng, cưu mang che chở cho con người. Hầu hết các nhà nông thôn điển hình đều xây dựng theo kiểu có dãy nhà trên và dãy nhà ngang thường là ba gian hai chái. Có sân trước, vườn sau dàn hoa cây cảnh. Bao quanh nhà là hàng rào cúc tần, hay hàng hoa dâm bụt. Có gia đình mà chủ nhà là người nho nhã thích cuộc sống thanh tao thì họ chau chuốt hàng rào cây xanh rất cẩn thận. Ngày ngày cắt tỉa, chăm sóc như một thú vui nhằm trang trí thêm cho phần ngoài ngôi nhà ấm cúng, lịch lãm. Trước đây, khi cuộc sống của người nông dân còn khó khăn, gia đình nào xây sân, bó hè bằng gạch Bát Tràng, trồng bên nhà một gốc mít chĩu quả - được coi là một gia đình nông thôn giàu có. Ngôi nhà của gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh đang được bảo tồn gìn giữ tại làng Kim Liên, huyện Nam Ðàn, tỉnh Nghệ An, vẫn giữ nguyên nét kiến trúc điển hình của một ngôi nhà nông thôn Việt Nam như thế. Xưa hầu hết các nhà đều được làm bằng tranh tre nứa lá, gỗ. Nay, trong thời đại có tốc độ đô thị hoá nhanh, thì nhiều làng quê Việt Nam đã biến đổi có những dãy phố trong làng; phong cách xây dựng cũng theo kiến trúc đô thị mới.Nhà ở của người nông dân Việt Nam ở các vùng khác nhau cũng có những nét đặc trưng khác nhau. Nếu ai có dịp đi dọc chiều dài đất nước, hẳn sẽ rất thú vị khi thấy rằng nhà cửa làng mạc ở Việt Nam tuy bình dị, dân dã nhưng không vùng nào giống vùng nào. Ðiều đó xuất phát từ điều kiện và hoàn cảnh sống của từng vùng, phản ánh cả tâm tính của con người của vùng đó.Nam bộ ít có bão tố, lại nhiều kênh rạch, con người phải dồn sức vào chăm chút ghe xuồng và vườn tược, nhà cửa rất đơn sơ. Mấy cây que làm cột, làm kèo, một ít lá dừa nước vừa lợp mái vừa thưng vách.Lên Tây Nguyên, nắng lửa, mưa ngàn, mái nhà được làm theo kiểu nhọn vút, kèo cột vững chãi, hoa văn và tượng gỗ trang trí cho nhà của người sống và nhà mồ của người chết.Vùng miền Trung Việt Nam cát trắng, đất sỏi, gió Lào, mưa nhiều, bão lắm nên mái nhà thấp. Mái lợp dày, cột lớn. Chân cột kê đá tảng, mộng mạng chắc chắn như đúc, nhà có thể khiêng đi nơi khác mà không hư hỏng.Ðồng bằng Bắc bộ là vùng đất cổ, làng cổ. Nhà cửa ý thức được truyền thống cha truyền con nối rất rõ. Nhà ngói, sân gạch, cây mít, tường vôi là một công thức để con người đủ yên tâm cho đời mình và cho con cháu đời sau.Lên Tây Bắc, Việt Bắc xa biển gần rừng, sẵn mưa nhưng ít bão nên nhà sàn cao, mái doãng, lợp ngói máng (thứ ngói xếp tiếp vào nhau không cần ràng buộc). Hoặc lợp bằng những mảng gỗ pơ mu, gỗ hoàng la chẻ mỏng. Hầu như nhà nào cũng có một hàng rào nứa vót nhọn cao vây quanh để chống thú dữ.
Ở Huế, ngoài thành quách, thì nhà cửa có một nét rất đặc trưng mang tính cách Huế - đó là nhà vườn. Kiến trúc nhà vườn Huế độc đáo đã làm phong phú thêm cho bức tranh kiến trúc Việt Nam. (Hồng Oanh)
http://www.saigonnet.vn/vanhoa/vanhoa/vietnam/kientruclangVN.htm.

[nguyenthuhanh82]

Đường Lâm làng cổ
Về Đường Lâm tìm lại nét tài hoa của người xưa
Đường Lâm không chỉ là mảnh đất "địa linh" sinh "nhân kiệt", Đường Lâm còn là một địa chỉ văn hoá có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nghiên cứu tìm hiểu tập quán cư trú của những cộng đồng cư dân nông nghiệp cổ. Nói đến Đường Lâm là nói đến vùng đất của một cộng đồng dân cư gồm bảy, tám làng hợp lại: Mông Phụ, Đông Sàng, Văn Miếu, Cam Lâm, Đoài Giáp...Tuy nhiên, nếu có ý định đến thăm Đường Lâm như nhìn một xã với sự phân chia hành chính hiện thời. Cũng không nên chỉ coi vùng đất bán sơn địa này như là một "mảnh đất hai vua", dù những chiến tích oanh liệt một thời của Phùng Hưng, Ngô Quyền vẫn còn hiện diện sống động trong câu chuyện bên ấm trà xanh và rổ khoai luộc nghi ngút khói.
Xứ sở của đá ong
Theo những nghiên cứu mới đây thì làng Mông Phụ, xã Đường Lâm được coi là đại diện duy nhất còn lại của những ngôi làng trồng lúa nước Việt Nam. Đây là làng Việt cổ đá ong. Đá ong tham gia vào việc xây dựng nên từng nếp nhà, thành giếng cho đến đường làng, ngõ xóm. Đá ong hiện diện khắp nơi với một quy mô hoành tráng và rộng lớn, với nghệ thuật kiến trúc thô mộc mà tinh xảo. Đi qua những bức tường nhà bằng đá ong vàng rực lên trong nắng, qua những cánh cổng nhà bằng gỗ mộc khiêm nhường ẩn sau những cành lá dâu tằm xanh mướt, qua những con ngõ hiền lành và yên tĩnh với những vạt hoa trinh nữ, hoa mua nở tím một màu, du khách sẽ đến với đình làng Mông Phụ đã có cách đây gần 380 năm. Ngôi đình.mang đậm dấu ấn của lối kiến trúc Việt- Mường: đình có sàn gỗ cách mặt đất, mô phỏng kiểu kiến trúc của nhà sàn. Đình làng kết cấu chính bởi bộ vì kèo theo ba dạng: chồng cùng giường, giá chiêng và giá chiêng kết hợp chồng giường. Phía trên là bộ mái ngói dầy, toả thấp xuống hàng hiên và uốn cong ở bốn góc tạo cảm giác nhẹ nhàng, bay bổng. Nét tài hoa còn được thể hiện trên những đường nét chạm khắc, những hình đắp con đầu kìm, rồng phượng ở các góc mái khiến những đường thẳng biến thành những đường cong duyên dáng. Sân đình đào thấp hơn so với mặt bằng xung quanh như một dụng ý để khi mưa xuống nước từ ba phía ào ạt đổ vào, như ẩn ý một mong ước "nước chảy chỗ trũng" , đời sống ấm no sung túc. Trước cửa đình là hàng tường bao bằng đá ong mà từng mà từng viên đá đã được thời gian bào mòn và khoản sân rộng, nơi biểu diễn các trò khi làng vào đám. Khoảng sân rộng mênh mang ấy giống như một cái "ngã sáu" khổng lồ, giống như một bông hoa xoè 6 cánh, quy tụ sáu con đường chính trong làng về trung tâm. Sự kỳ diệu về địa thế và kiến trúc đó khiến cho người làng có thể từ đình đi đến bất cứ xóm nào trong làng mà không ai trực tiếp quay lưng lại với hướng đình.
Làng cổ đẹp và yên vắng
Chỉ có dăm cụ già chống gậy đi lại hỏi thăm nhau, vài người chị đẩy những chiếc xe chất đầy mạ xanh non. Thi thoảng, quanh những góc hoa sứ già cổ thụ vươn những cành cây khẳng khiu mốc trắng, đám trẻ con chơi trốn tìm buông những tiếng những tiếng cười ròn tan tưởng như khua động cả lớp bèo lấm tấm trong lòng giếng cũ. Sẽ là rất tuyệt nếu du khách đứng tựa vào một bức tường đá ong và chụp cho nhau vài kiểu ảnh kỷ niệm. Bức ảnh treo lên sẽ giống như ta đã từng lạc vào một miền quá khứ linh thiêng và xa xăm nào.Đến thăm làng Việt cổ đá ong Đường Lâm, một mình nghe tiếng bước chân mình rộn lên trong từng ngõ nhỏ, hay chạm tay vào lớp đá xù xì mát rượi của chiếc cổng làng duy nhất còn sót lại, đọc mấy chữ đại chữ đại tự "Thế hữu hưng ngơi đại" (Thời nào cũng có người tài giỏi), hẳn là ai cũng sẽ cảm thấy hình như có một điều kỳ diệu nào đó vẫn còn tiềm ẩn dưới lớp đá dày trầm mặc tích tụ từ bao đời.Phương Thảo (Theo Tư vấn và Tiêu dùng).

http://www.vinaseek.com/cview.cgi?charset=utf-8&url=http%3A%2F%2Fwww.hue.vnn.vn%2Fantuongvn%2F2003%2Fbai23.htm.

[nguyenthuhanh82]

( Kiến trúc Việt trong ngôi nhà của các họa sĩ nghệ sĩ Việt )
Nằm im lìm dưới hàng tre xanh, ngôi nhà sàn dựng bên bờ đê Gia Thượng- Gia Lâm của hoạ sĩ Thái gốc Hải Phòng không tạo nên cảm giác bất ngờ cho du khách. Song quan sát kỹ, du khách sẽ đi từ ngạc nhiên này tới ngạc nhiên khác. Khởi đầu là những chiếc thuyền gỗ nằm phơi mình trên triền đê. Lòng thuyền nứt nẻ bởi thời gian, và vân gỗ đã chìm khuất phía sau lớp rêu phong, nhưng mũi thuyền vẫn hướng lên như đau đáu một cuộc đời sông nước. Trên sàn gỗ của căn nhà, chủ nhân đang miệt mài với bút lông, bảng màu, còn dưới chân cột gỗ, những tác phẩm tạo hình dang trò chuyện bằng tiếng nói vô thanh riêng biệt. Chiếc đàn piano cũ rích tán gẫu cùng đống bình gốm dựng chỏng chơ. Gã robot thép đang muốn nhảy lên theo điệu nhạc phát ra từ chiếc đài bán dẫn đã có tuổi hơn nửa thế kỷ.

Cùng ở đồng quê, song căn nhà của hoạ sĩ Thành Chương lại theo phong cách khác. Nằm dưới chân núi Sóc Sơn, trong khu đất rộng 2.2 mẫu với tường rào và cổng tam quan sẽ khiến du khách liên tưởng tới một dinh thự nào đó. Song điểm nhấn của dinh cơ lại đâu nằm trong vẻ xa hoa tráng lệ, bởi trong căn nhà này, những phong cách xây dựng cổ điển theo thuật phong thuỷ và thuần tuý làng quê Việt Nam đang được tái hiện. Trên con đường dẫn từ cổng tam quan vào sân, toà nhà lương đình bát giác là nơi sau này sẽ được chủ nhân đón tiếp khách tới thăm. Án ngữ giữa khu đất là hồ chữ nhật đang hoàn thiện dở đang, song chủ đề thả trí tưởng tượng về một vùng nước xanh trong và màu gạch đỏ son của hàng tường thấp…. Những cánh hoa đào núi rung rinh theo làn gió. Hàng chục pho tượng đá, voi, nghê, chó đá được chủ nhân chở lên để biến căn nhà sàn thành miền tâm linh thần thánh. Phía bên kia, căn nhà ba gian theo kiến trúc Việt cổ sẽ là nơi trưng bày đồ gốm. Những mạch vữa trát nổi lên khỏi mặt tường, mái nhà lợp ngói Hải Hậu dày 60cm có tuổi thọ tới 100 năm, những viên gạch lát sân được phỏng theo kiểu dáng cổ của Bắc Giang. Trong giới hội hoạ, Thành Chương đương nhiên là con người đã thành danh, và giờ đây căn nhà của anh dù khá xa trung tâm Hà Nội, vẫn là nơi thu hút nhiều du khách đến thăm quan. Một vài du khách đã gọi đùa đó là nhà Niết Bàn- cõi về cuối của một miền tâm linh thuần khiết.

Cũng ở ngoại ô thành phố, song khi du khách đặt chân đến căn nhà của cặp vợ chồng nghệ sĩ Phó Đức Vạn- Trịnh Thị An dựng tại Xuân Mai- Hoà Bình lại có một cảm giác khác lạ. Dù không có biển xanh và những bờ cát trắng bao bọc, song căn nhà của họ vẫn gợi cho du khách liên tưởng tới những khu nghỉ cuối tuần nhỏ bé bên bờ biển địa Trung Hải xanh. Gần như chìm khuất dưới triền đồi, căn nhà này thậm chí sẽ chỉ để cặp mắt của du khách lướt qua mà không mấy lưu tâm, ngoại trừ chiếc cổng kết bằng những thân tre vàng óng. Nhưng sau cánh cổng tre, con đường rải sỏi có hàng cau xanh mướt hai bên sẽ đưa du khách tới một khoảng không gian sinh hoạt hoà vào thiên nhiên. Mái nhà đổ dốc theo triền đồi, che dấu đi cao độ của tầng hai và sân thượng. Bên dưới, khu vực hàng hiên đã được tạo thành sảnh đón tiếp với bộ bàn ghế trúc bên mặt nước. Phía trước là một cánh đồng rộng lớn, và ngăn cách bởi một hàng bạch đàn, khu sảnh này liền kề với phòng khách chính, nơi có chiếc lò sưởi và cây đàn piano. Chỉ cách một cánh cửa gỗ sơn trang nhã, khu nội thất với những căn nhà nhỏ bé, gọn gàng gần như tách biệt hẳn với không gian thông thoáng bên ngoài, bởi bên trong chủ nhân ngôi nhà đã dùng các vật liệu hết sức đặc thù để trang trí nội thất. Một chiếc bàn chạy dài cùng hai chiếc ghế đuổi chạy song song- tất cả đều từ một khúc gỗ nguyên khối đã được đánh bóng kê trên hai mỏm đá được cắt từ thách nhũ hang núi đá vôi.
http://hanoi.vnn.vn/chuyen%5Fde/tethn/bai_11.html.