Đứng vững đến cùng!

[katysha]

Chương sáu

1.
Van-te thổi phù phù vào đám bọt bia trắng, khoan khoái nhấp liền hai ngụm cái chất nước nâu thẫm trong chiếc cốc pha lê to dày rồi mới đặt cốc lên bàn:
-Ôi, đã lâu lắm giờ mới được thưởng thức loại bia này!…
-Anh đi khắp Brúc-xen cũng không thể tìm đâu ra loại bia nào ngon hơn đâu… Rồi anh sẽ thấy, ông già Han-xơ bao giờ cũng có nhã ý cất dành hẳn cả một thùng bia ngon cho bạn hữu đấy.-Gôn-đơ nói, giọng trầm trầm như người bị ngạt mũi.
Hai người ngồi trong căn phòng nhỏ, trần thấp. Van-te biết người chủ của căn hầm bia cạnh sông đào Ruy-pen này là bác Han-xơ, một người Bỉ đứng tuổi hiền lành và cũng là một trong những thành viên của lực lượng kháng chiến Bỉ.
-Chúng mình còn khoảng năm mười phút nữa.-Gôn-đơ nói và đóng nắp chiếc đồng hồ quả quít lại.-Ta làm thêm mỗi người một vại nữa chứ, com-ra-đô (đồng chí, bạn thân-Tiếng Tây Ban Nha,ND).
Anh gọi Van-te là “com-ra-đô” để gợi nhớ lại đất nước Tây Ban Nha.-Van-te cũng đáp lại với vẻ thân tình gọi tên lóng của Gôn-đơ:
-Mình không phải đối, anh bạn “người Hà Lan bay” ạ!
Cả hai đều mỉm cười và ý nghĩ của họ lại trở lại với những năm tháng đáng ghi nhớ đã qua. Dạo ấy là tháng Bảy oi bức, như mọi người vẫn gọi là tháng hè nóng bỏng của năm 1938 và cũng là lúc Van-te được làm quen với anh bạn người Bỉ có nước da đậm và vóc người trông hơi thô, chậm chạp này. Vài ngày trước khi họ vượt con sông En-brơ rộng mênh mông đầy ắp nước, anh gặp Gôn-đơ trong nhóm các chiến sĩ tình nguyện quốc tế mang tên Đôm-brốp-xki. Nom anh ta không có gì đặc biệt cả. Thế nhưng khi cuộc tiến công bắt đầu và các chiến sĩ quốc tế là những người đầu tiên phải vượt sông sang bờ phải và trụ lại đó tám ngày đêm liền thì mới thấy rõ bản chất của anh chàng người Bỉ chậm chạp này. Anh nhanh nhẹn và nổi bật hẳn lên. Anh đã nhiều lần đảm nhiệm việc liên lạc giữa hai bờ bằng chiếc thuyền con cũ nát. Anh đã tiếp tế bao nhiêu chuyến súng đạn, lương thực cho đơn vị tình nguyện ngay dưới làn đạn của quân phiến loạn. Khi ấy mọi người đã gọi anh với cái tên âu yếm “Người Hà Lan bay”.
Và sau bao năm ở Tây Ban Nha, đôi bạn chiến đấu đã gặp nhau thật tình cờ, từ một năm rưỡi nay hai ngưiơì đã có mối quan hệ mật thiết hơn. Van-te được biết chính Gôn-đơ là một trong những người lãnh đạo nhóm kháng chiến và cũng là chủ biên tờ báo bí mật “Tiếng nói Mát-xcơ-va”.
Sông Gôn-đơ không biết gì hơn về Van-te và anh vẫn nghĩ rằng Van-te chính là một đảng viên cộng sản Đức và để trốn tránh nanh vuốt của bọn Giét-ta-pô quốc xã anh đã chạy sang Bỉ sống dưới danh nghĩa nhà kinh doanh lớn, chủ hiệu sửa chữa xe hơi ở Brúc-xen.

[katysha]

Cánh cửa kên ken két và chủ nhân xuất hiện nơi khung cửa. Khuôn mặt tròn bầu bĩnh, vẻ ủ dột hình như ngắn lại vì chòm râu rậm như râu thuyền trưởng, ông cất giọng ồm ồm:
-Giấy đã nhét vào dưới ngăn đèo hàng rồi đấy. Mọi việc đều êm đẹp.
-Xin cảm ơn,-Van-te gật đầu nói.
Đó là giấy dùng cho xưởng in bí mật. Từ các nơi giấy được chở theo đường biển tới Bỉ rồi đi theo kênh đào Brúc-xen. Và bây giờ là chặng đường ngắn nhất nhưng cũng quan trọng nhất. Anh không từ chối lời yêu cầu của Gôn-đơ nhờ anh chờ giúp.
-Nếu người ta mang đến được từ hôm qua thì hôm nay chúng mình đã ra báo được rồi,-Gôn-đơ nói,-Báo đã lên khuôn, dập thử rồi nhưng chỉ còn chờ giấy thôi.
-Thế có kịp đưa tin về thất bại của bọn Đức ở ngoại ô Mát-xcơ-va không?
-Đăng ngay trên trang nhất ấy.
-Ồ, với khản trả công này thì mình sẵn sàng chở toàn bộ đợt giấy lần này. Van-te vui mừng nói và hất hàm chỉ tờ báo địa phương nằm trên bàn, hỏi:-Thế các anh có đưa tin về vụ khủng bố cô Ma-ri-na Xa-phơ-rôn-nô-va không?
-Cũng trên trang nhất.
-Anh biết cô ấy?
-Biết,-Gôn-đơ rầu rầu đáp.
-Và cũng biết cô ấy là người Nga?
-Dĩ nhiên, mình biết rõ cả chồng và bố mẹ cô ấy nữa.
Van-te kéo cốc bia lại gần, nhìn vào chất nước giải khát màu nâu trong vắt, hỏi tiếp-cố giữ vẻ bình thản:
-Thế còn việc báo chí Đức vu cho cô ấy là nhân viên tình báo Bôn-sê-vích hoạt động ở Bỉ, có đúng không?
-Bọn chúng nói láo tuốt. Anh lạ gì cái thứ bào chí ấy!
Gôn-đơ nhấm nháp vài ngụm rồi đặt phịch cốc xuống bàn.
-Com-ra-đô, anh hiểu không, mọi việc không đơn giản như ta tưởng đâu. Đúng, cô ấy là người Nga! Nhưng không phải là người Nga Bôn-sê-vích. Chẳng ai cử cô ấy sang đây cả. Vì chính cô ấy sinh ra và lớn lên ở đất Bỉ này.
-Ở đây, ở Brúc-xen này?
Van-te ngạc nhiên thực sự.
-Đúng đấy, com-ra-đô thân mến ạ. Để tôi kể vắn tắt cho anh nghe. Cuộc sống khá phức tạp… Và để đánh giá hành động dũng cảm của cô ấy, điều đầu tiên chúng ta phải hiểu rõ nguyên nhân gì đã khiến cô ấy hành động như vậy.
Gôn-đơ lại nhấp một ngụm bia. Đầu đuôi là thế này. Cuộc Cách mạng tháng Mười Nga bùng nổ khi Ma-ri-na vừa tròn mười tuổi. Bố cô bé là kỹ sư đóng tàu và là việc tại xí nghiệp sửa chữa tàu biển ở Rê-ven. Khi Cách mạng tháng Mười thành công ông muốn trở về nước Nga nhưng bà mẹ cô không muốn. Bà ta dứt khoát không muốn trở về nước Nga Bôn-sê-vích. Và vào đầu năm hai mươi, gia đình cô bé trở về Brúc-xen. Nhà họ cách nhà chúng không xa và dĩ nhiên cả tôi và lũ bạn thời trẻ đều bị cuốn hút tới gia đình họ để tìm hiểu về những người Nga từ đất nước đầy bí hiểm của những người Bôn-sê-vích. Vào những năm đó hầu như cả thế giới chỉ xôn xao bàn tán về cái nước Nga bí hiểm với bao nhiêu điều khó hiểu.
-Thế anh đã đến chơi nhà họ nhiều lần?
-Đã đến nhiều lần. Trong nhà họ nói với nhau bằng tiếng Nga. Ông bố cô thường kể chuyện về nước Nga, và càng ngày càng tỏ lòng khâm phục những điều kỳ lạ mà người Bôn-sê-vích đã đạt được. Ông khâm phục những công trình xây dựng đồ sộ như nhà máy thủy điện Đơ-nhi-ép, vê thành phố Côm-xô-môn trên sông A-mua và về những thành tựu khác.

[katysha]

… Ông là một người trung thực và nhiều lần đã hối hận tỏ lòng buồn phiền vì đã ngu ngốc nghe theo bà vợ không quay về quê hương mà lại đang tâm sống ở đây… Ma-ri-na đã lớn lên trong một gia đình như vậy và đương nhiên cô có một tình yêu đối với Tổ quốc Nga xa xôi của cô.
Van-te lắng nghe câu chuyện của Gôn-đơ và thầm cảm phục người kỹ sư chưa hề quen biết ấy. Anh thầm nghĩ: Cần phải chuyển tin Ma-ri-na Xa-phơ-rôn-nô-va về Trung tâm để trong nước biết tin về chiến công của một phụ nữ mang tâm hồn và dòng máu Nga ấy”.
-Khi chiến tranh bắt đầu và khi bọn Hit-le bất thần tấn công Liên Xô, thật khó nhận ra Ma-ri-na. Cô ấy đã biến đổi nhanh chóng. Cô ấy đã trút hết nỗi giận lên bọn Đức mà cô đã gặp. Cô chửi chúng bằng những lời độc địa nhất nhưng chúng chẳng hiểu gì chỉ nhe răng cười một cách ngu ngốc. Còn dân chúng Brúc-xen thì cố nhịn cười vì tiếng cười của họ sẽ là bằng chứng tố cáo Ma-ri-na. Ngày ngày cô theo dõi tin trên đài phát thanh Mát-xcơ-va và tự vạch lên bản đồ Liên Xô ranh giới mặt trận. Cô ấy thông báo cho bọn tôi biết những tin tức của Cục Thông tin Liên Xô và cũng không nghĩ rằng những tin tức đó được phản ánh lên tờ báo bí mật của chúng tôi. Nhưng chúng mình quyết định không đưa cô ấy vào tổ chức vì bọn Giét-ta-pô có thể đã biết cô ấy là người Nga lưu vong và sẽ theo dõi có thể nguy hiểm cho tổ chức kháng chiến Bỉ.
-Cô ấy có gia đình riêng chưa?
Có rồi, com-ra-đô ạ. Chồng cô ấy cũng là một người Nga lưu vong, một người Nga tốt bụng. Hiện nay thì cậu ấy có một số công việc giúp đỡ chúng mình. Tên chính là Ma-ru-ta-ép nhưng ở nhà Ma-ri-na vẫn hay gọi anh theo tên Nga là Iu-ra. Họ có hai con, một trai lên bảy và một gái lên ba. Nhà họ ở thị trấn Váp-rơ, vùng ngoại ô Brúc-xen.
-Sao cô ấy lại không sống tại Brúc-xen?
-Cô ấy chuyển về đó cách đây khoảng mấy tháng. Có lẽ để đỡ nguy hiểm cho bố mẹ vì cô ấy đã dự định làm công việc trừng phạt bọn Đức tại đây. Cô ấy sống riêng. Té ra cô ấy đã suy tính kỹ mọi điều bất trắc.
Gôn-đơ im lặng, cầm vại bia xoay xoay trong tay nhưng không uống. Van-te cũng im lặng đợ chờ. Thật không dễ gì khi phải kể về một con người bình thường mà họ đã quen biết bao lâu nay nhưng giờ mới phát hiện hết những bản chất anh hùng cao thượng trong con người đó. Nhưng là phát hiện khi người anh hùng không còn sống nữa.
Anh thở dài, nói tiếp, giọng trầm trầm:
-Chồng cô ấy có kể lại với bọn tôi về những ngày cuối cùng của vợ mình. Anh nói, vào cái ngày mồng tám tháng Chạp bất hạnh ấy, Ma-ri-na đi đâu về muộn, rất muộn. Mu-ru-ta-ép đang lo lắng không hiểu có chuyện gì thì nghe tiếng gõ cửa. Cô vào nhà, anh rất ngạc nhiên thấy thái độ của vợ mình rất khác lạ. Cô có vẻ xúc động và vui khác thường. Lâu nay cô không hề có thái độ như vậy. “Anh biết không, em vừa gặp cô bạn lâu ngày xa nhau. Nó giữ lại ăn cơm tối.-Cô nói như để trả lời qua ánh mắt dò hỏi của anh.-Một bữa ăn thật vui!”. Và lần đầu tiên sau nhiều tuần lễ trằn trọc day dứt, tối hôm ấy cô ngủ rất ngon. Cả ngày hôm sau cô không hề nói gì cho ai biết là chính tối hôm qua cô đã tự tay mình đâm chết một sĩ quan Đức ngay trên đường phố. Có lẽ sức mạnh của lòng căm thù đã tiếp thêm cho cô nghị lực và lòng can đảm để cô đâm thẳng mũi dao vào bụng tên phát-xít làm nó chết ngay tại chỗ… Hai ngày sau báo chí đăng tin về vụ ám sát tên đại úy trợ lý viên tư lệnh ban chỉ huy quân quản thành phố Brúc-xen. Khi đọc tin này, anh chồng liền vui vẻ nói với vợ: “Này, Ma-ri-na, những người yêu nước bắt đầu hành động rồi đấy”. Nhưng khi anh đọc tiếp cho cô nghe thông cáo của bọn chỉ huy chiếm đóng về việc bọn chúng đã bắt năm mươi con tin công dân Brúc-xen và trắng trợn tuyên bố rằng, nếu sau mười ngày, kẻ giết viên sĩ quan Đức không ra tự thú hoặc dân chúng không bắt nộp kẻ đó cho bộ chỉ huy Đức thì cả năm mươi con tin này sẽ lần lượt bị treo cổ” thì bỗng nhiên anh thấy Ma-ri-na rơm rớm nước mắt. Chị vừa khóc vừa thì thào: “Tội nghiệp những con người bất hạnh vô tội. Tại sao họ lại phải chịu nỗi bất hạnh như vậy? Và cả gia đình họ nữa?”. Suốt ngày hôm ấy chị bứt rứt không yên. Tối hôm ấy, trước khi đi ngủ, chị ôm chầm lấy hai đứa con yêu quý hôn tới tấp lên mặt chúng…

[katysha]

Chồng chị không hiểu chuyện gì cả, chỉ ngơ ngác nhìn vợ và im lặng chờ cho chị dịu cơn xúc động… Rồi anh kinh hoàng khi nghe chị thuật lại tất cả những điều đã làm cách đây hai hô. Anh có thể tưởng tượng nổi là anh ấy kinh ngạc và xúc động thế nào không? Quả thật tôi không đời nào lại muốn ở vào hoàn cảnh của anh ta cả… Thà lao mình vào cuộc chiến đấu như hồi ở Tây Ban Nha còn hơn là phải chịu cảnh giày vò. Anh ấy còn biết khuyên vợ điều gì được. Thoạt đầu anh cũng khuyên răn, bảo chờ đợi tìm cách giải quyết nhưng chị vẫn không nghe... Còn biết khuyên gì được. Cả anh nữa, anh sẽ khuyên nên giải quyết ra sao khi số mệnh của năm mươi con người vô tội kia chỉ vì một hành động xốc nổi của Ma-ri-na mà chịu chết. Những con người đó đang đứng trên miệng huyệt. Sự việc là như vậy đấy, com-ra-đô ạ. Rồi sáng sớm ngày mười sáu hôm ấy, Ma-ri-na đã ra đi. Chị ấy đi mãi mãi… Rồi sự việc tiếp theo ra sao thì chắc anh đã rõ qua tờ báo này. Không có bàn tay nào của Mát-xcơ-va nhúng vào việc này cả. Chúng tôi đã viết vấn đề này lên báo. Nhưng khốn nỗi không có giấy để in. Mà mọi người cần phải biết rõ sự thật.
Gôn-đơ im lặng, nuốt nước bọt. Hai bàn tay anh nắm chặt, nặng nề đặt trên bàn. Mắt anh đăm đăm nhìn vào một điểm nào đó trong đôi mắt tối sầm của căm uất thoáng hiện rõ nỗi buồn thương của sự hối hận là đã để mất đi một người bạn quý, người bạn lớn của anh. Anh thật sự hối hận là trước đây đã quyết định không đưa Ma-ri-na vào tổ chức kháng chiến bí mật của các chiến sĩ yêu nước Brúc-xen.
Lúc đầu chúng xử chị ấy tại đây, tại tòa án quân sự dã chiến lưu động của bọn chiếm đóng. Chúng kết án tử hình chị ấy. Nhưng về sau bỗng chúng lại quyết định đưa chị về Đức và tòa án chính trị của bọn quốc xã ở thành phố Côn-nơ lại quyết định xử tử hình bằng máy chém. Chị đã bị xử như một tên tội phạm thời trung cổ.
… Ma-ri-na bị lên máy chém vào ngày cuối cùng của tháng Giêng, ngày ba mươi mốt.
Không hiểu, khi bước lên máy chém chị ấy, người phụ nữ Nga lưu vong yên đất nước quê hương nồng nàn, có được biết gì về cuộc đại bại của quân Đức ở ngoại ô Mát-xcơ-va không nhỉ… (Sau chiến tranh, hài cốt của Ma-ri-na được đưa về thủ đô Brúc-xen Bỉ và được an táng tại quảng trường trung tâm bên mộ của những người công dân danh tiếng nhất thành phố. Hàng năm nhân ngày chiến thắng phát-xít Đức và ngày kỷ niệm giải phóng nước Bỉ, trên mộ chị ít nhất cũng có năm mươi bông hoa tuy-líp nở rộ-Chú thích của tác giả).

[katysha]

Chương bảy

1.
Trên bậu cửa sổ căn phòng, Mi-cla-sốp đặt một bình thủy tinh đựng đầy nước cắm mấy nhánh liễu mang từ rừng về tuần trước, chúng đã đâm mấy chồi xanh tí xíu, dấu hiệu của mùa xuân. Vào những giờ nghỉ ngắn ngủi, anh thường ra ngắm nghĩa và nhận biết những mầm lá non vừa xuất hiện. Trong thư gửi về cho vợ, anh kể về mấy nhánh liễu của mình. Li-đa báo rằng, trên cửa sổ căn phòng của hai mẹ con cũng có một chai nước để cắm hoa và những nụ tử đinh hương đang nở rộ, những chồi lá đầu tiên đã nhú; cậu con trai An-đriu-sas đã tự mình thay nước và bảo rằng, cậu ta cũng có hoa “giống như bố”.
I-go Mi-cla-sốp đọc lại bức thư gần đây nhất của vợ, nhìn vào tờ giấy vở học sinh, trên đó Li-đa cầm tay cho con viết chữ “bố”, anh áp chặt lá thư bên má như cảm thấy bàn tay trẻ thơ đang ve vuốt và thì thầm gì đó, rồi cất thư vào va-li:
-Hẹn gặp lại, những người thân yêu của tôi…
Còn khi nào gặp lại, và nói chung liệu có còn được gặp nhau nữa không thì cả I-go lẫn vợ anh hầu như không ai biết trước được. Chương trình huấn luyện đã xong, chỉ còn vài ba hôm nữa là đến “cuọc hành trình vào một nơi xa lạ”-như anh thầm đoán. Hôm qua một vị tướng đã gặp anh, đã căn dặn khá lâu và tỉ mỉ với hàng loạt những câu hỏi khác nhau, rồi sau đó hài lòng với những câu trả lời, ông vui vẻ bắt tay và chúc anh gặp nhiều điều tốt lành.
Đại úy Liu-sen-cô xuất hiện bên ngưỡng cửa. Anh mặc chiếc ca-pốt khiến dáng người có vẻ cân đối nhẹ nhõm hơn. Trên gương mặt tròn trĩnh, màu râu nhẵn nhụi của Liu-sen-cô có vẻ đăm chiêu lo lắng. Trong cặp mắt màu sẫm của anh không ánh lên cái vẻ khô khan, thấu suốt và nghiêm khắc của một nhà sư phạm như mọi khi, mà là cái nhìn ấm áp tựa như ở đó ánh nắng xuân đã làm tan đi những vụn băng. Những tháng qua anh đã chỉ huy việc huấn luyện I-go, và như I-go có cảm giác, anh hay bắt bẻ và có vẻ quá ư cầu kỳ trong việc kiểm tra sự thực hiện tất cả các mục trong chương trình học tập. Đặc biệt Liu-sen-cô tỏ ra hết sức nghiêm khắc trong những buổi học tập cuối cùng, khi tập dượt các cuộc “hỏi cung tại cơ quan Giét-ta-pô”. Anh ta đề ra hàng lô những câu hỏi hắc búa và đòi phải trả lời tức khắc. Nhưng giờ đây, tất cả đã lùi về phía sau, việc huấn luyện đã kết thúc. “Câu chuyện huyền thoại” đã được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng nhưng vẫn khá đơn giản và tự nhiên. Người ta không đổi tên I-go Mi-cla-sốp vẫn cứ là Mi-cla-sốp. Bởi vì như vậy sẽ dễ dàng bắt liên lạc với ông cậu rể phản bội mà trong những tháng gần đây đã leo cao thêm trên bậc thang danh vọng mới và đang giữ một chức vụ quan trọng trong cơ quan tuyên truyền của Hit-le. Trên tờ báo phát-xít xuất bản bằng tiếng Nga “Tiếng nói người Nga” thường xuất hiện những bài báo dài của y. Theo như câu chuyện được dựng lên, thì Mi-cla-sốp sẽ bị đội tuần tra bắt vì tội say rượu, càn quấy, trong người không có giấy tờ gì và đã chống lại nên bị đưa ra xét xử tại tòa án quân sự, bị tuyên án tước hết mọi huân chương, giáng chức xuống hàng “binh bét” và điều ra tiền tuyến đưa vào tiểu đoàn phạm binh… Nơi hành động sẽ là quán bia trên quảng trường Pu-skin, bên cạnh hiệu thuốc.
-Xong rồi chứ?-Liu-sen-cô hỏi.
-Báo cáo, sẵn sàng.-I-go đáp và đưa mắt nhìn lần cuối cùng căn phòng học viên của mình.
-Thôi, ta đi thôi.-Liu-sen-cô liếc nhìn đồng hồ.-Đội tuần tra đã có mặt ngoài quảng trường rồi đấy!

[katysha]

Mấy phút sau, xe hơi đã đưa họ đến phố Gor-ki. Dừng lại bên cửa hành thực phẩm. Liu-sen-cô đặt tay lên vai Mi-cla-sốp:
-Này, I-go. Cậu nhớ là chỉ uống chút ít thôi nhé. Đủ cho đỏ mặt là được. Hiểu không?
Quán bia đón chào Mi-cla-sốp một cách ồn ào, nhộn nhạo. Những làn khói thuốc lá xanh lơ lửng bay quần trong phòng. Khắp các bàn, người ta bàn tán về những tin tức mới nhất từ mặt trận, kể tên những thành phố và làng mạc vừa được giải phóng. I-go gọi một cốc bia, đặt lên bàn chai vốt-ca và bắt đầu “gửi hồn lên chín tầng mây”. Anh kín đáo đổ hết chén này đến chén khác xuống gầm bàn và khoảng chừng hai mươi phút sau, người ta thấy anh chàng i-go lảo đảo đứng dậy, trỏ vào mặt khách ngồi trong quán rượu:
-Này, mày cứ ngồi ở đây mà nốc đẫy bia vào… Tao bảo, mày cứ ở đây mà nốc bia… Còn tao… Tao và các chiến hữu của tao thì đang đổ máu ngoài mặt trận…
Một người mặc thường phục vội can ngăn anh chàng trung sĩ đã ”quá chén”, nhưng I-go lại càng nổi xung hơn:
-Xéo đi, đồ chó đểu… Anh giáng mạnh chiếc cốc xuống sàn,-Tao đã đổ máu, còn mày thì…
Mọi người cố gắng ngăn kẻ gây rối, nhưng vô ích. Mi-cla-sốp túm lấy cổ áo vải bạt của người cảnh sát vừa vào vầ xô anh ta ngã giúi vào tường. Bị xúc phạm, anh kia giơ nắm đấm xông lại chỗ Mi-cla-sốp…
Tiếng náo động trong quán ăn làm đội tuần tra vội chạy tới. Ba chiến sĩ tuần tra vội xông vào can thiệp và lôi xềnh xệch anh chàng trung sĩ “đá quá chén” ra khỏi phòng. Lập tức một đám đông tò mò đã vây quanh vỉa hè. Người ta khéo bố trí sao cho trong số đó có cả bà Ma-ri-na Xtô-pa-nốp-na, người ở cạnh nhà I-go từ hồi anh còn nhỏ. Bà ta kinh ngạc mở to mắt-đã thấy chưa? Làm sao có thể hiểu nổi nhỉ? Hồi giáp tết, I-go đột nhiên xuất hiện ở nhà và như anh khoe, thì tức là từ mặt trận trở về, rồi sau đấy bà thấy người ta đưa xe hơi đến đón anh dù không phải như đón một vị chỉ huy nhưng cũng không kém gì một nhân vật quan trọng. Ai có thể ngờ được! Bây giờ anh ta cũng được những quân nhân cầm súng đưa đi nhưng bằng chiếc ô-tô khác, chiếc ô-tô có lưới sắt trên cửa sổ. Ma-ri-na Xtô-pa-nốp-na thở dài:
-Hừ, còn có thể nói gì về cái ngữ ấy được nữa, một con người biến chất. Trước sau gì thì anh ta cũng chỉ là một gã đánh bốc, thích gây gổ… Nói tóm lại là một ông tướng càn quấy!
Bà ta quyết định rằng nhất địch phải viết thư kể về mọi điều xảy ra mà bầ đã chứng kiên từ đầu đến cuối cho bà mẹ I-go người nữ nghệ sĩ Ôpêra và cho Li-đa, cô vợ khờ khạo của anh ta nữa. Hãy để cho họ biết. I-go của họ là một gã anh hùng rơm, một tay say rượu lỗ mãng…
Bà Ma-ri-na Xtô-pa-nốp-na nán lại chỗ đám đông cho tới khi cánh cửa có lưới sắt đóng lại sau lưng Mi-cla-sốp, rồi mới vào cửa hàng giao nộp phiếu thực phẩm…

[katysha]

2.
Ít hôm sau, vào lúc tối, khi bóng hoàng hôn nặng nề bao phủ khu rừng, đại úy Liu-sen-cô, Mi-cla-sốp và hai người khác là tiểu đoàn trưởng, đại đội trưởng cùng đi ra khỏi căn hầm chỉ huy.
Con đường nhỏ xuyên qua rừng chạy về hướng tây. Trời càng tối càng thấy lạnh, mùa đông chưa chịu đầu hàng, những vũng nước phủ lớp băng mỏng vỡ ra kêu lạo xạo dưới đế ủng bộ đội. Bầu trời sáng dần lên dưới ánh trăng lơ lửng tròn vành vạnh như một quả cầu vàng úa, hắt ra xung quanh thứ ánh sáng dìu dịu. Họ yên lặng đi theo lối đường rừng ngoằn ngoèo, ngang qua thê đội hai, tới vị trí chỉ huy của tiểu đoàn. Từ xa những người lính gác đã nhận ra chỉ huy của mình, nhưng họ vẫn dõng dạc hô khẩu lệnh và hỏi mật khẩu.
Hầm chỉ huy của tiểu đoàn hơi chật chội, nhưng có vẻ ấm áp và tiện lợi. Cô nữ chiến sĩ thông tin tóc trắng màu bạch kim, trẻ măng đang ngồi bên bếp lò dã chiến rực hồng. Thấy người lạ xuất hiện, cô vội đứng bật dậy, liếc nhanh nhìn Liu-sen-cô và lãnh đạm ngó sang Mi-cla-sốp lúc ấy đang mặc bộ quân phục lính trơn đã nhàu nát. Song cô có vẻ ngạc nhận thấy vẻ tôn trọng khó hiểu của tiểu đoàn trưởng và người đại úy lạ mặt đối với anh ta nên hơi nhún vai vẻ khó xử.
-Đồng chí gọi Rô-cô-tốp lên chưa?-Tiểu đoàn trưởng vừa cởi áo ca-pốt vừa hỏi.
-Báo cáo thượng úy, anh ấy đã có mặt ở đây, một quân nhân đứng tuổi mang quân hàm trung úy trả lời, rồi tự giới thiệu với Liu-sen-cô-trung úy Khơ-rô-mốp, chính trị viên tiểu đoàn.
Ở chỗ anh ấy thế nào?-Tiểu đoàn trưởng hỏi thêm.
vẫn yên ổn, tự anh ấy sẽ báo cáo thêm.-Giọng chính trị viên nhẹ nhành trầm trầm và khi nói anh vẫn phân biệt nguyên âm “O” không có trọng âm với âm “A”. Bọn Đức lại vừa tung truyền đơn sang đấy.
-Tốt.
-Hôm qua đồng chí vừa chửi rủa chúng về việc này, hôm nay lại vui thích. Tốt là tốt ở chỗ nào nhỉ?
Có ý nghĩa lắm đấy-tiểu đoàn trả lời một cách ý nhị rồi đột nhiên đổi hướng câu chuyện:
-Có gì thết khách không đấy?
Caâ này không phải hỏi chính trị viên mà là hỏi người chuẩn úy thấp bé có bộ ria rậm đang đứng bên kia bàn. Có lẽ anh này đã rờ tuyến trước với khẩu phần trăm gam rượu chống lạnh cách đây không lâu nên trông mắt anh ta ánh lên ranh mãnh:
-Báo cáo thủ trưởng, có ngay đây ạ!-Đoạn anh lách mình đi ra.
-Cho phép tôi được vào chứ ạ!-Một giọng rắn rỏi cất lên và trong khung cửa hầm chỉ huy xuất hiện một thiếu úy vóc dáng to lớn đi vào.
-Vào đi, Rô-cô-tốp-tiểu đoàn trưởng nói và giới thiệu với Mi-cla-sốp và Liu-sen-cô: Đây là anh Cô-xchi-a Rô-cô-tốp đại đội trưởng đại đội ba.
Mi-cla-sốp lập tức cảm thấy mến người thiếu úy, trông vóc dáng và thái độ anh có cái gì đó rất giống Gri-gô-ri Cun-ga cho dù khuôn mặt họ khác nhau. Khuôn mặt Rô-cô-tốp cháy nắng, sạm đen và nhợt đi vì gió rét. Khuôn mặt tuy không đẹp lắm nhưng cởi mở có vẻ tự tin và tự nhiên khiến người ta có cảm tình. Có lẽ chính vì thế mà nụ cười mang vẻ dịu dàng, gần như ngượng nghịu trên cặp môi dày đang thâm tím lại vì rét và cặp mắt thông minh, sôi động.

[katysha]

Trong khi Rô-cô-tốp báo cáo lại tình hình chiến sự ngoài tiền duyên thì bữa ăn tối đã được soạn ra bàn. Anh chiến sĩ cấp dưỡng đội mũ đầu bếp trắng, bày ra bàn những đĩa xếp đầy dưa chuột và dưa cải muối, món khoai tây rán thơm nức, đĩa giò cắt từng khoanh dày, thịt rán và bánh mì. Sau đó anh bắc ra một chiếc xoong nhỏ tỏa mùi xúp bắp cải ngào ngạt. Mi-cla-sốp nhìn bữa tối khá thịnh soạn không cần giấu giếm vẻ thích thú và nghĩ rằng ở tiền tiêu người ta sống cũng không đến nỗi tồi lắm; còn mai đây, trước mắt anh là những ngày đêm và anh không thể nào quên được chiếc bàn ăn giản dị nhưng thịnh soạn này ở ngay sát tiền duyên hai bên.
-Thế còn rượu chống lạnh cho anh em thì sao?-Chuẩn úy hỏi tiểu đoàn trưởng.
-Tôi không có quyền thay đổi khẩu phần của anh em ngoài tiền duyên,-tiểu đoàn trưởng trả lời, vẫn không ngẩng đầu khỏi tấm bản đồ.
-Mọi việc sẽ thực hiện đúng như vậy!
Một phút sau anh ta mang thêm ra một chai vốt-ca đặt lên bàn và mời:
-Xin mời các đồng chí uống một chút cho ấm bụng!…
Rô-cô-tốp đang báo cáo lại toàn bộ tình hình tuyến tiền duyên của địch, chỉ vào bản đồ những điểm hỏa lực, giao thông hào, các công sự, hầm chỉ huy và ụ súng.
-Thế còn bãi mìn thì sao?-Liu-sen-cô hỏi.
Rô-cô-tốp liếc nhìn đồng hồ.
-Sẽ có đường vượt qua. Anh em công binh đang dọn một “lối mòn”!
-Còn bên kia sông? Đành liều cho may rủi à?
-Sao lại phải liều? Rô-cô-tốp mỉm cười.-Theo nhiệm vụ của đồng chí giao chúng tôi đã theo dõi bọn Đức ba ngày liền và giờ đây có thể báo cáo với các đồng chí rằng, các chiến sĩ của tôi đã bố trí gần như sát bờ sông rồi. Ngay sát nách tụi Đức, họ bí mật nằm ở đó hàng ngày và ghi nhận kỹ hai lối mòn vượt qua bãi mìn của chúng. Xin các đồng chí hãy nhìn bản đồ, chúng tôi đã đánh dấu hai lối mòn ấy bằng bút chì xanh rồi đấy!
Mi-cla-sốp đặc biệt chú ý lắng nghe Rô-cô-tốp và nhìn theo ngón tay anh chỉ, ghi nhận thật kỹ những dấu hiệu bản đồ địa hình, bởi vì chỉ chốc nữa chính anh sẽ phải đơn phương độc mã không có công binh mở đường, vượt một cách an toàn tuyệt đối qua bãi mìn này của bọn phát-xít.
Công sự của bọn Đức bố trí trên sườn đồi. Địa thế của chúng rất thuận lợi. Xem ra thằng chỉ huy của chúng cũng có đầu óc suy nghĩ đấy. Trước tuyến tiền tiêu là bờ dốc thoai thoải chạy tới sát bờ con sông nhỏ, chỉ lưa thưa vài bụi cây lúp xúp. Theo Rô-cô-tốp báo cáo thì bờ sông thấp và đầy bùn lầy, Mi-cla-sốp đánh dấu chỗ sông nông nhất, nơi theo như tiểu đoàn trưởng báo cáo thì trinh sát đã vượt qua nhiều lần. Trận địa quân ta nằm ở ven rừng, cách bờ sông ít nhất ba trăm mét. Vị trí thấp và lầy lội, trống trải trông rõ như trong lòng bàn tay. Đôi chỗ lác đác những bụi cây khô cong từ năm ngoái và những bụi cây thưa thớt, thấp lè tè.
Đi tới bờ sông rất dễ. Ở đó có tổ bảo vệ tuyến trước và trạm quan sát của quân ta. Rô-cô-tốp khẳng định chắc nịch.
Trong lúc ấy Liu-sen-cô chăm chú chọn xếp lại tập truyền đơn bọn Đức vừa thả trong ngày, chọn một tờ nhàu nát nhất cho Mi-cla-sốp và nói thầm vào tai anh:
-Hãy cầm lấy giấy thông hành của anh!
Truyền đơn in bằng loại giất khá tốt. Mi-cla-sốp đọc vài lần lời kêu gọi. Bọn Hit-le khẳng định rằng những thắng lợi của Hồng quân Liên Xô chỉ là tạm thời, các binh đoàn mới đang từ nước Đức kéo sang và ngày tận số của Nhà nước Bôn-sê-vích đã điểm! “Các bạn hãy hạ sát bọn chỉ huy và chính trị viên! Hãy chạy sang hàng ngũ quân đội Đức vĩ đại khi còn chưa muộn! Chúng tôi sẽ bảo đảm cuộc sống và tự do cho các bạn sau chiến thắng huy hoàng của nước Đức quốc xã”.
Mi-cla-sốp vẫn lắng nghe, vừa chuyện trò với các sĩ quan trong căn hầm nhưng trước mắt anh luôn hiện rõ tấm bản đồ địa hình và anh đã mường tượng ra từng bước đi, cảnh vượt con sông lạnh buốt, lao vào các chiến hào và hầm trú ẩn của quân Đức tới một nơi thù địch hoàn toàn xa lạ chưa hề biết tới và khó hình dung nổi nó sẽ ra sao.
Anh chợt cảm thấy giây phút này trong mình có hai Mi-cla-sốp hoàn toàn trái ngược nhau. Một Mi-cla-sốp thực sự đang ngồi đây lắng nghe, hỏi chuyện với những người bạn chiến đấu, những đồng chí cùng chiến hào và một Mi-cla-sốp ở bên kia trận tuyến.

[katysha]

-Kìa anh bạn, ăn đi chứ, ăn đi!… Nào để tôi tiếp dưa chuột và bắp cải thêm cho. Ở bên kia chúng chẳng mời cậu ăn những món này đâu!-Rô-cô-tốp vồn vãn săn sóc anh, gắp đầy đĩa thức ăn cho anh.
Anh từ chối uống rượu, Liu-sen-cô gật đầu đồng tình. Đầu óc tỉnh táo thì bao giờ làm việc cũng tốt hơn.
Ăn xong, Mi-cla-sốp đề nghị:
-Ta ra ngoài dạo một lát cho thoáng đi!
-Được thôi, Liu-sen-cô tán thành ngay và họ bước ra khỏi căn hầm chật chội.
-Hồi hộp hả-Liu-sen-cô khẽ hỏi.
I-go thở dài:
-Sao cậu im lặng thế?
-Tôi đang nghĩ.
-Về gia đình ư?
-Vâng, đúng vậy.
-Đừng lo lắng gì cả!
-Tôi tin như vậy, các đồng chí sẽ không quên gia đình tôi.
-Cậu nhận được thư nhà cách đây lâu chưa?
-Lá thư cuối cùng cách đây một tuần. Li-đa viết rằng mọi việc đều bình thường. Cô ấy vẫn vậy… Không bao giờ phàn nàn gì cả.
-Vợ mình cũng vậy,-Sau chiến tranh có lẽ phải dựng đài kỷ niệm cho họ mới được.
Từ hướng tiền tiêu vọng lại những tiếng súng rời rạc lạc lõng. Có tiếng máy bay cao tít trên bầu trời.
-máy bay ta,-Mi-cla-sốp xác định theo tiếng ầm ì quen thuộc,-máy bay ném bom!
-Họ mang quà đến cho tụi Đức đấy!-Liu-sen-cô khẳng định rồi quay trở lại hầm trú ẩn.-I-go này, tốt nhất là cậu nên đi nghỉ một lát cho tỉnh táo. Cứ ngủ một giấc cũng được.

------------------------------------------------------------
Puỳnh, em đã bắn xong hai loạt đạn BM-13 vào 2 mục tiêu: Con nuôi trung đoàn và Đứng vững đến cùng! Sang năm mới, chúc các bác may mắn và mạnh khoẻ!
Thôi em rút để còn chiến tiếp chỗ khác!

[katysha]

3.
Li-đa Mi-cla-sô-va trở về nhà muộn hơn mọi ngày. Chị phải đi đặt thực phẩm trước hai ngày để chiều mai sau giờ làm việc về đỡ phải chen chúc trong cửa hàng. Tự nhiên chị thấy thèm ăn và thế là ngay trước quầy hàng, chả cần lau sạch gì cả, chị bỏ luôn vào miệng miếng giò nhỏ người bán hàng vừa thêm cho đủ cân. Về nhà mình sẽ luộc khoai tây và mở luôn hộp thịt ra ăn. Li-đa thầm suy tính,-khoai tây vứi đậu Hà Lan hầm thịt… thì còn gì ngon hơn nữa! An-đriu-sa luôn mồm vòi vĩnh ăn món đó mà chị chỉ còn có ba hộp thịt. Đào đâu ra thêm nữa một khi không còn tiền và cũng chẳng còn gì để bán nữa… “Li-đa thầm nghĩ:-Ta sẽ sống, chẳng chết được đâu mà lo”. Đó là câu nói ưa thích gần như thành ngạn ngữ của bà chủ nhà Mác-pha Kha-ri-tô-nốp-na. Tuần trước, khi Li-đa nhận được thư chồng báo tin khóa học đã kết thúc và anh đang trên đường ra chiến trường và nhẹ nhành nhắc trước chị rằng chuyến đi này có lẽ rất phức tạp và có lẽ phải một thời gian lâu sẽ không có tin tức gì. Thế là Li-đa xúc động quá kêu lên vẻ tuyệt vọng và òa khóc nức nở. Nhưng ngay lúc đó bà Mác-pha đã buộc chị nín đi và lên tiếng quở trách chị “mau nước mắt” vì “những chuyện không đâu” và bà nói với giọng nghiêm trang:
-Cô hãy đi rửa mặt và chải lại đầu tóc đi! Để tôi khỏi phải nhìn cô bơ phờ như thế này nữa! Ở ngoài mặt trận, đàn ông họ linh cảm bằng con tim, từng giọt nuớc mắt của đàn bà chúng minh và rồi họ sẽ rối trí lên đấy… Mà khi đã rối trí thì họ có còn là một người lính nữa không, hả? Rặt những chuyện vớ vẩn vặt vãnh bên ngoài!
Khi Li-đa đã nguôi nguôi, bà thân mến ôm lấy đôi vai chị, thở dài rồi nói thầm:
-Ôi, Li-đa! Họ sẽ sống, sẽ sống cháu ạ. Cánh đàn ông của chúng ta sẽ trở về! Đấy, tôi nhận được ba cái giấy báo tử đấy, nhưng tôi không tin rằng bọn phát-xít lại có thể giết được cả ba người thân yêu nhất của tôi. Tôi không tin, chỉ có thế thôi!
Khi Li-đa về gần tới nhà thì gió đột ngột từ hướng bên thổi tốc tới, bốc lên từng nắm tuyết phả vào mặt đau rát khiến chị phải nheo mắt nín thở. Từng đám bụi tuyết cuốn nhanh đuổi nhau trên hè phố, Li-đa chạy vội về nhà mở cửa vào, chị nhạn thấy cửa sổ sáng rực khác hẳn mọi ngày và từ bên trong vẳng ra tiếng nói cười ầm ĩ, vui vẻ như thể người ta đang kỷ niệm ngày lễ vậy.
“Mình không mơ ngủ đấy chứ nhỉ?-“Li-đa thầm nghĩ và chị nhắm mắt lại, nhưng tiếng ồn ào vui vẻ vẫn dội vào tai. Có chuyện gì thế nhỉ? Và bỗng như có ai thúc vào lưng chị, Li-đa bật chạy lên thềm nhà, đẩy tung cánh cửa phòng. Không hiểu tại sao chị bỗng có cảm giác như là I-go của chị đang ở trong nhà, anh đã được về nghỉ phép và tổ chức liên hoan gặp mặt mọi người. Anh ấy chả đã từng viết là nếu họ gặp lại nhau thì anh sẽ làm một bữa tiệc vui nổ trời là gì?… Tại sao tự nhiên chị lại có ý nghĩ ấy và chính Li-đa cũng không trả lời được. Không kịp cởi áo bành-tô và ủng, chị bước ào vào phòng.
Xung quanh chiếc bàn lớn giữa phòng các bà các chị trong tổ bốc xếp của bà Mác-pha ngồi chật ních. Họ đang uống “rượng ngang” với nhau.
-A, Li-đa đã về!-Bà Mác-pha vui vẻ kêu lên và đứng dậy đón Li-đa,-bỏ áo khoác ra và ngồi xuống đây! Hôm nay chúng ta hãy vui với nhau thật thoải mái! Thằng Phê-đô, đưa con cả của tôi ấy, vẫn sống, vẫn còn sống!…
Họ cởi áo khoác cho Li-đa kéo chị ngồi xuống và giúi vào tay chị chén rượu, trong lúc chị vẫn đưa mắt tìm trong số những người ngồi đấy một người không có mặt và bất giác ngượng nghịu mỉm cười trước niềm vui của mọi người.
-Uống đi, phải phạt vì cô về chậm đấy!
-Uống đi cô gái thủ đô của chúng tôi!
-Uống cạn chén đấy, em gái của chị!
Ly rượu làm Li-đa cảm thấy như cháy cổ và người nóng bừng lên. Chị bị sặc, nhưng người ngồi bên cạnh đã ấn vào tay chị củ khoai tây luộc!
-Nhắm đi, cô bạn thân mến! Vui quá, bọn tôi đã làm cạn một lít rồi đấy!
Trên bàn còn một chai ba phần tư lít đựng thứ nước ánh xanh, còn trong các đĩa sâu là khoai tây rán thơm nức, dưa bắp cải đầy ắp trong những chiếc bát màu xanh lục rắc một lớp hành thái nhỏ, còn thịt muối thái mỏng, giò rán cháy cạnh và trứng thì được bày trong các đĩa nhỏ viền hồng. Đã lâu lắm Li-đa chưa hề có được bữa ăn linh đình như thế này.
-Mẹ ơi,-An-đriu-sa ngồi trên đùi cô Vác-va-ra có cặp má hồng hây hây đang phồng mồm nhai ngon lành miếng bánh mì kẹp thịt mỡ.-Mẹ này!

[katysha]

Căn phòng ấm cúng và hơi rượu bốc nóng trong người làm Li-đa quên ngay hết mệt mỏi và cảm thấy dễ chịu ngay. Li-đa ăn ngon lành món khoai tây, dưa bắp cải, giò và lắng nghe cô An-tô-nhi-a-một cô gái khỏe mạnh, có bộ ngực đầy đặn được coi như con dâu tương lai của bà Mác-pha. Cô đang đọc lại không biết lần thứ mấy, lá thư của Phê-đô từ quân y viện gửi về cho mẹ. Anh báo tin, mình vẫn sống và đã hồi phục sức khỏe sau khi bị thương ở chân trái, gãy xương dưới đầu gối, nhưng người ta đã làm phẫu thuật cho anh và hiện nay đang bó bột, bác sĩ nói rằng chắc chắn xương sẽ liền.
Anh con trai còn kể cho mẹ biết trung đoàn của anh đã vượt vòng vây trở về với quân ta ra sao, và vì một sự lầm lẫn cẩu thả, người ta tưởng các anh đã hy sinh, nhưng họ vẫn còn nguyên vẹn trở về với một khẩu pháo được sửa chữa lại và những khẩu súng máy của bọn Đức. Anh còn kể chuyện về người thương binh nằm cạnh giường anh là anh hùng xe tăng Gri-gô-ri Cun-ga vừa được tặng thưởng huân chương Lê-nin và tất cả mọi người đều chúc mừng anh. Người anh hùng xe tăng ấy đã từng chiến đấu ở Lê-nin-grát rất dũng cảm và tuy giờ đang nằm viện nhưng các vết thương của anh đang dần dần bình phục. Các bạn chiến đấu của Cun-ga đã ngã xuống trong trận chiến đấu không cân sức.
-Đọc tiếp những lời thăm hỏi của anh ấy đi.-Mấy bà đã chuếnh choáng say, lè nhè giục.
An-tô-nhi-a mặt càng đỏ bừng, giọng run run vì sung sướng đọc tên những người họ hàng và thân thích mà Phê-đô gửi lời thăm hỏi thân thiết, trong đó tất nhiên có cả cô. Và không chỉ có vậy, anh còn viết riêng một dòng: “Gửi lời chào quý mến tới cô bé hàng xóm Tô-nhi-a của chúng ta, nếu cô ấy chưa quên con”.
An-tô-nhi-a ngừng đọc, khẽ nói:
-Làm sao cháu có thể quên anh ấy được khi cháu vẫn còn giữ mãi hình ảnh của anh ấy ở nơi này,-cô nói và ấp bàn tay cầm lá thư vào ngực mình.
Chị Vác-va-ra nói xen vào:
-Vậy hãy cạn chén nữa mừng sự kiện này. Mừng cánh đàn ông của chúng ta.
Sau ly rượu thứ hai Li-đa thấy choáng váng. Chị có cảm giác cơ thể như nhão ra, như bị rút mất xương, đôi chân không tuân theo sự điều khiển của chị nữa nhưng lòng chị lại tràn đầy hân hoan vui sướng. Chị đón nhận niềm hạnh phúc của người khác như chính của mình. Các bà thay nhau tiếp thức ăn cho chị, gắp vào đĩa chị đủ các món: khoai tây, thịt mỡ muối và dưa chuột ròn tan trong miệng, chua ngấm đến tận chân răng.
-Li-đa, cô vừa đi làm về mà… Cô cứ ăn tự nhiên đi, đừng ngượng nghịu gì hết…
Có ai đó bật máy hát và trong căn phòng ngột ngạt vang lên một điệu tăng-gô quen thuộc đến nhức nhối. Giọng hát mượt như nhung của nữ ca sĩ nổi tiếng cất theo điệu nhạc. Li-đa khép mắt mơ màng nhớ lại nơi hàng hiện rộng thênh thang của ngôi nhà nghỉ nằm ven sông I-xtơ-ra được trang điểm bởi những cành táo đầy hoa trắng mọc vươn dài tới tận cửa sổ, dưới ánh sáng mờ ảo, chị cùng I-go nép mình vào nhau chầm chậm quay theo bản nhạc tăng-gô ấy!
“… Em có nhớ chăng,
những cuộc gặp gỡ của chúng ta,
và buổi chiều ấy nhuốm màu xanh…”
Nhưng bỗng nhiên một giọng nữ khác chắc nịch, đầy phấn chấn và hy vọng cất vút lên át cả nhạc đêm và tiếng hát của nữ ca sĩ nổi tiếng kia. Li-đa mở choàng mắt định phản đối, nhưng sững người há mồm, không thốt ra được lời nào. Bà Mác-pha Kha-ri-tô-nốp-na đang hát, chống khuỷu tay lên bàn, má tựa vào lòng bàn tay mắt đăm đăm nhìn ly rượu đã cạn. Những người phụ nữ khác ngà ngà hơi men cũng đang hòa theo bà, mang vào lời bài hát nỗi buồn man mác và lòng khao khát những niềm vui:
“… Sao em đứng đó-ó-ó mà-à đu-ung đư-ưa
Hỡi cây tha-a-anh tra-à-à mảnh de-ẻ-ẻ…”
Họ hát hết bài. Rồi bà Mác-pha đứng dậy đi tới bên chiếc tủ mở ngăn kéo trên cùng lấy ra một bức thư. Li-đa thờ ơ nhìn theo bà và lơ đãng mỉm cười. Đầu chị ê ẩm nặng nề, tim như tách khỏi lồng ngực và như dừng lại giây lát trong sự mệt mỏi êm dịu. Thời gian gần đây chưa lúc nào chị thấy thoải mái như lúc này. Hai má Li-đa ửng hồng và ngọn lửa ấm áp, dìu dịu như đang sưởi ấm lòng chị.
-Thư này gửi cho Li-đa đây,-Bà Mác-pha bỗng nói.-Hôm nay cô ấy có tin vui!
Nghe thấy vậy Li-đa như tỉnh hẳn ra, chị nhoài cả người về phía bà chủ nhà, đón bức thư.
-Thư I-go đấy. Bác cho cháu xin nào!
-Đầu tiên phải nhảy một điệu đã,-An-tô-nhi-a cướp lá thư từ tay bà Mác-pha giơ cao trên đầu,-Có phải không các bà các chị?
-Nhảy đi! Nhảy đi!-Tất cả đồng thanh hô lên.
-Nhưng để tôi xem thư của ai đã, rồi tôi sẽ nhảy hết mình. Li-đa đứng dậy bước tới phía An-tô-nhi-a. Cô ta giơ cho chị xem phong bì từ xa. Lướt nhìn địa chỉ người gửi, Li-đa phảy tay:
-Ồ, thư của bà hàng xóm Ma-ri-na Xtê-pa-nốp-na… Thế mà tôi cứ tưởng là của anh ấy…
Vác-va-ra nói xen vào:
-Kể ra biết được ở Mát-xcơ-va hiện nay họ sống ra sao cũng thú vị đấy chứ? Đọc to lên cho mọi người cùng nghe đi, An-tô-nhi-a!
-Đọc được chứ, chị Li-đa?-An-tô-nhi-a đưa mắt hỏi Li-đa. Không có gì bí mật chứ?
-Bây giờ thì có gì là bí mật đâu. Cô cứ đọc đi!
Nhưng ngay từ những dòng đầu tiên chị đã thấy ngờ ngợ. An-tô-nhi-a cùng đọc, Li-đa càng thất tỉnh hẳn người ra.
-Trời ơi, thế này là thế nào?-Li-đa hai tay ôm mặt khóc nức nở.-Anh ấy làm sao vậy? Sao lại có thể như vậy được?

[sayno]

Xin lỗi các Bác, cho hỏi 1 câu là truyện này đến đây đã hết chưa. Đọc không có kết thúc thì không khoái lắm. :oops:

[katysha]

Căn phòng ấm cúng và hơi rượu bốc nóng trong người làm Li-đa quên ngay hết mệt mỏi và cảm thấy dễ chịu ngay. Li-đa ăn ngon lành món khoai tây, dưa bắp cải, giò và lắng nghe cô An-tô-nhi-a-một cô gái khỏe mạnh, có bộ ngực đầy đặn được coi như con dâu tương lai của bà Mác-pha. Cô đang đọc lại không biết lần thứ mấy, lá thư của Phê-đô từ quân y viện gửi về cho mẹ. Anh báo tin, mình vẫn sống và đã hồi phục sức khỏe sau khi bị thương ở chân trái, gãy xương dưới đầu gối, nhưng người ta đã làm phẫu thuật cho anh và hiện nay đang bó bột, bác sĩ nói rằng chắc chắn xương sẽ liền.
Anh con trai còn kể cho mẹ biết trung đoàn của anh đã vượt vòng vây trở về với quân ta ra sao, và vì một sự lầm lẫn cẩu thả, người ta tưởng các anh đã hy sinh, nhưng họ vẫn còn nguyên vẹn trở về với một khẩu pháo được sửa chữa lại và những khẩu súng máy của bọn Đức. Anh còn kể chuyện về người thương binh nằm cạnh giường anh là anh hùng xe tăng Gri-gô-ri Cun-ga vừa được tặng thưởng huân chương Lê-nin và tất cả mọi người đều chúc mừng anh. Người anh hùng xe tăng ấy đã từng chiến đấu ở Lê-nin-grát rất dũng cảm và tuy giờ đang nằm viện nhưng các vết thương của anh đang dần dần bình phục. Các bạn chiến đấu của Cun-ga đã ngã xuống trong trận chiến đấu không cân sức.
-Đọc tiếp những lời thăm hỏi của anh ấy đi.-Mấy bà đã chuếnh choáng say, lè nhè giục.
An-tô-nhi-a mặt càng đỏ bừng, giọng run run vì sung sướng đọc tên những người họ hàng và thân thích mà Phê-đô gửi lời thăm hỏi thân thiết, trong đó tất nhiên có cả cô. Và không chỉ có vậy, anh còn viết riêng một dòng: “Gửi lời chào quý mến tới cô bé hàng xóm Tô-nhi-a của chúng ta, nếu cô ấy chưa quên con”.
An-tô-nhi-a ngừng đọc, khẽ nói:
-Làm sao cháu có thể quên anh ấy được khi cháu vẫn còn giữ mãi hình ảnh của anh ấy ở nơi này,-cô nói và ấp bàn tay cầm lá thư vào ngực mình.
Chị Vác-va-ra nói xen vào:
-Vậy hãy cạn chén nữa mừng sự kiện này. Mừng cánh đàn ông của chúng ta.
Sau ly rượu thứ hai Li-đa thấy choáng váng. Chị có cảm giác cơ thể như nhão ra, như bị rút mất xương, đôi chân không tuân theo sự điều khiển của chị nữa nhưng lòng chị lại tràn đầy hân hoan vui sướng. Chị đón nhận niềm hạnh phúc của người khác như chính của mình. Các bà thay nhau tiếp thức ăn cho chị, gắp vào đĩa chị đủ các món: khoai tây, thịt mỡ muối và dưa chuột ròn tan trong miệng, chua ngấm đến tận chân răng.
-Li-đa, cô vừa đi làm về mà… Cô cứ ăn tự nhiên đi, đừng ngượng nghịu gì hết…
Có ai đó bật máy hát và trong căn phòng ngột ngạt vang lên một điệu tăng-gô quen thuộc đến nhức nhối. Giọng hát mượt như nhung của nữ ca sĩ nổi tiếng cất theo điệu nhạc. Li-đa khép mắt mơ màng nhớ lại nơi hàng hiện rộng thênh thang của ngôi nhà nghỉ nằm ven sông I-xtơ-ra được trang điểm bởi những cành táo đầy hoa trắng mọc vươn dài tới tận cửa sổ, dưới ánh sáng mờ ảo, chị cùng I-go nép mình vào nhau chầm chậm quay theo bản nhạc tăng-gô ấy!
“… Em có nhớ chăng,
những cuộc gặp gỡ của chúng ta,
và buổi chiều ấy nhuốm màu xanh…”
Nhưng bỗng nhiên một giọng nữ khác chắc nịch, đầy phấn chấn và hy vọng cất vút lên át cả nhạc đêm và tiếng hát của nữ ca sĩ nổi tiếng kia. Li-đa mở choàng mắt định phản đối, nhưng sững người há mồm, không thốt ra được lời nào. Bà Mác-pha Kha-ri-tô-nốp-na đang hát, chống khuỷu tay lên bàn, má tựa vào lòng bàn tay mắt đăm đăm nhìn ly rượu đã cạn. Những người phụ nữ khác ngà ngà hơi men cũng đang hòa theo bà, mang vào lời bài hát nỗi buồn man mác và lòng khao khát những niềm vui:
“… Sao em đứng đó-ó-ó mà-à đu-ung đư-ưa
Hỡi cây tha-a-anh tra-à-à mảnh de-ẻ-ẻ…”
Họ hát hết bài. Rồi bà Mác-pha đứng dậy đi tới bên chiếc tủ mở ngăn kéo trên cùng lấy ra một bức thư. Li-đa thờ ơ nhìn theo bà và lơ đãng mỉm cười. Đầu chị ê ẩm nặng nề, tim như tách khỏi lồng ngực và như dừng lại giây lát trong sự mệt mỏi êm dịu. Thời gian gần đây chưa lúc nào chị thấy thoải mái như lúc này. Hai má Li-đa ửng hồng và ngọn lửa ấm áp, dìu dịu như đang sưởi ấm lòng chị.
-Thư này gửi cho Li-đa đây,-Bà Mác-pha bỗng nói.-Hôm nay cô ấy có tin vui!
Nghe thấy vậy Li-đa như tỉnh hẳn ra, chị nhoài cả người về phía bà chủ nhà, đón bức thư.
-Thư I-go đấy. Bác cho cháu xin nào!
-Đầu tiên phải nhảy một điệu đã,-An-tô-nhi-a cướp lá thư từ tay bà Mác-pha giơ cao trên đầu,-Có phải không các bà các chị?
-Nhảy đi! Nhảy đi!-Tất cả đồng thanh hô lên.
-Nhưng để tôi xem thư của ai đã, rồi tôi sẽ nhảy hết mình. Li-đa đứng dậy bước tới phía An-tô-nhi-a. Cô ta giơ cho chị xem phong bì từ xa. Lướt nhìn địa chỉ người gửi, Li-đa phảy tay:
-Ồ, thư của bà hàng xóm Ma-ri-na Xtê-pa-nốp-na… Thế mà tôi cứ tưởng là của anh ấy…
Vác-va-ra nói xen vào:
-Kể ra biết được ở Mát-xcơ-va hiện nay họ sống ra sao cũng thú vị đấy chứ? Đọc to lên cho mọi người cùng nghe đi, An-tô-nhi-a!
-Đọc được chứ, chị Li-đa?-An-tô-nhi-a đưa mắt hỏi Li-đa. Không có gì bí mật chứ?
-Bây giờ thì có gì là bí mật đâu. Cô cứ đọc đi!
Nhưng ngay từ những dòng đầu tiên chị đã thấy ngờ ngợ. An-tô-nhi-a cùng đọc, Li-đa càng thất tỉnh hẳn người ra.
-Trời ơi, thế này là thế nào?-Li-đa hai tay ôm mặt khóc nức nở.-Anh ấy làm sao vậy? Sao lại có thể như vậy được?

[katysha]

4.
Trinh sát viên tiễn Mi-cla-sốp tới bờ sông. Băng cũng vừa tan, những mảng băng mỏng giống như những mảnh thủy tinh lập lờ trôi bên bờ. Nước lạnh buốt đến tận xương. “Nhanh lên, nhanh lên”-I-go thầm giục mình, lội bì bõm theo dãy sông đầy bùn lầy-nhanh nữa lên!”.
Màn sương sớm trắng mờ là là bao phủ mặt sông. Phía trước đã xuất hiện mờ mờ các công sự của bọn Đức. Mi-cla-sốp bỗng nhún mình vọt nhanh tới hướng đó tay giơ cao tờ truyền đơn, miệng hét lớn:
-Đừng bắn! Xin các ông đừng bắn!
Bỗng phía sau lưng anh rộ lên tiếng súng đuổi theo. Đạn rít ngay bên mình làm anh cảm thấy gai gai cả người. Chưa bao giờ người của ta lại nã đạn vào sau lưng anh, chưa bao giờ người bắn anh lại là quân ta cả. I-go biết rõ, phía sau anh chính là Liu-sen-cô đang điều khiển cuộc bắn đuổi này, nhưng anh cũng phát ghê người khi nghĩ rằng có ai đảm bảo sẽ không có trường hợp oái oăm khi một tay thiện xạ tận tâm nào đó trong cơn hăng máu và căm thù lại quên đi và ngỡ rằng “kẻ đào ngũ” kia chính là một tên phản bội thực sự và anh ta sẽ quyết găm vào lưng mình một phát đạn trừng phạt thực sự thì sao?
Mi-cla-sốp ngã sấp xuống, chồm dậy rồi lại chạy. Bộ quần áo ướt sũng, ngấm nước lạnh buốt và đầy bùn dính bê bết vào người. Nước sông dù không sâu lắm nhưng bờ bị sụt lở ngập đầy bùn, hơn nữa I-go lại vấp phải một gốc cây cong queo ngập dưới nước nên bị ngã bổ chửng và buộc phải hì hụp ngụp lặn…
-Đừng bắn! Tôi chạy xang hàng các ngài!
Bên chiến hào quân Đức vẫn câm lặng tựa như không hề có một tên nào ở đó cả. Nhưng I-go biết rõ là, chính lúc này đây, không phải chỉ có một cặp mắt đang theo dõi từng bước đi của anh, đang lặng lẽ và lạnh lùng đưa bóng anh vào vòng ngắm của hàng chục mũi súng. Còn phải vượt nốt khoảng năm chục mét cuối cùng qua bãi trống bằng phẳng trước công sự địch. Bọn Đức đã phát trụi cả những bụi cây nhỏ để tạo ra một vành đai trắng ngay phía trước tuyến phòng thủ của chúng.
Mi-cla-sốp hít một hơi dài, chồm lên định chạy một mạch vượt qua khoảng trống đó, nhưng anh vừa vọt lên được một vài bước thì ngay phía lưng anh, trận địa quân ta lại rộ lên tiếng súng nổ “khéo họ bắn khóa cái bãi này lại thì hỏng kiểu, mình chết dí ở đây mất”-ý nghĩ ấy như thiêu đốt I-go. Anh ngã nhào ngay xuống đất, úp mặt vào đám cỏ khô úa từ bao giờ mà đâm cả vào những ngọn cỏ như gai.
Những mét cuối cùng anh bò vội vã, tay vẫn nắm chặt tờ truyền đơn, để lại sau mình một vệt đen bẩn nhem nhuốc trên lớp cỏ khô úa lạnh cứng. Khi bò tới công sự địch, và cũng quả là kỳ lạ, Mi-cla-sốp bỗng cảm thấy nhẹ hẳn người đi, dường như những điều khủng khiếp nhất đã trôi qua. Điều đập ngay vào mắt anh là công sự bọn Đức khá sạch sẽ và ngăn nắp. Bờ chiến hào được ốp gỗ để tránh lở. Có thể nghĩ rằng, quân Đức đã ở đây từ lâu và sẽ còn ở lại đây trong một thời gian dài nữa.
Đường giao thông hào khá sâu đủ để đứng thẳng người lên mà đi chứ không cần khom lưng. I-go còn nhớ kỹ hàng chục cặp mắt những tên lính Đức trân trân nhìn anh vừa ngạc nhiên vừa ngờ vực. Một số tên công khai tỏ vẻ không có gì là thiện cảm dường như muốn hỏi ngay xem quỷ thần nào đã sai khiến kẻ kia chạy sang đầu hàng trong khi chính tình hình của chúng ở đây cũng chẳng có gì là tốt đẹp và ngay bọn chúng cũng không biết được liệu chúng còn chống chọi được bao lâu nữa ở cái đất Nga khốn khổ này.
Mi-cla-sốp bị giải tới hầm tên chỉ huy. Anh bước đi trong công sự và có ý nghĩ ngây ngô rằng quả thật mình chẳng hề có hằn thù gì với những kẻ mặc quân phục kia.
Cảm giác lo ngại và khổ sở mấy phút vừa qua khi anh bị quân ta bắn đuổi làm bị thương nhẹ đã qua đi, giờ đây nó đã nhường chỗ cho một cảm giác dễ chịu và thư thái.
I-go thở dốc, nặng nề, miệng khô đắng. Anh ém tay phải ấn chặt vào vết thương ở sườn trái, chưa biết nó ra làm sao còn tay trái thì bóp chặt cánh tay phải cố giữ cho máu từ vết thương thứ hai khỏi trào ra.
Do thế nên anh bước đi trong tư thế lòng khòng, hai vai so lại, toàn thân ẩm ướt dính đầy bùn, nước trong ủng kêu lép nhép, khó chịu.
Viên sĩ quan đón anh lính đào ngũ với vẻ thân thiện. Hiển nhiên, hắn đã được báo trước. Người gã tầm thước, vai rộng, và khuôn mặt xương xương. Trông hắn già hơn Mi-cla-sốp. Ngực áo hắn lấp lánh chiếc huân chương “Chữ thập sắt”.
-“Giỏi lắm! Tột lắm!”,-Hắn bập bẹ tiếng Nga, vỗ vai Mi-cla-sốp và ra luôn mệnh lệnh bằng tiếng Đức:
-Đưa về tuyến sau!
Bọn chúng tống anh vào thùng xe đã chờ sẵn và áp giải anh đi về nơi tập trung.

[katysha]

5.
Cuộc hỏi cung kéo dài ba giờ liên. Trận đấu tay đôi bước sang giờ thứ ba. Bọn Đức đã hỏi cung Mi-cla-sốp hai lần. Lần thứ nhất ngay tại sở chỉ huy tiền duyên. Lần thứ hai trong trại hiến binh dã chiến. Và bây giờ trước mặt anh là bọn Giét-ta-pô cáo già. Những chiếc bóng đèn treo trên trần nhà soi tỏ căn phòng lạnh lẽo. Mi-cla-sốp ngồi im trên chiếc ghế đầu kê sát bức tường nhiều chỗ đã hoen ố bởi những vệt màu nâu sẫm và những vết vữa thủng lỗ chỗ như rỗ hoa, phơi cả màu gạch đỏ, Mi-cla-sốp hiểu rõ đó là những vết đạn. Có lẽ bọn chủ căn phòng này trong lúc hỏi cung vẫn thường dùng tới vũ khí. Phía bên phải là cửa sổ hai lớp lưới sắt. Bên trái là một két sắt, có lẽ được lôi từ một quỹ tiết kiệm nào đó về đây cùng với chiếc bàn to cồng kênh chất đầy giấy tờ. Cạnh đó là chiếc mắc áo treo cái mũ lưỡi trai và áo ca-pốt của tên Giét-ta-pô Đức.
Ngay trước mặt Mi-cla-sốp là chiếc bàn rộng, làm bằng một loại gỗ màu sáng có hai dãy ngăn hai bên, đôi chỗ đã bị bẩn và xước. Trên bàn cũng có máy điện thoại, một tập “hồ sơ” mở sẵn, một chiếc đèn bàn chao màu hồng khá sang, bộ đồ bút và lọ mực bằng thủy tinh.
Tên sĩ quan thẩm vấn ngồi oai vệ trong chiếc ghế bành cao phía bên kia bàn. Hắn chỉ khoảng ba lăm, ba sáu tuổi là cùng. Cổ áo quân phục mở phanh để lộ cái cổ to như cổ lực sĩ đỡ lấy cái đầu quá nhỏ so với thân thể cường tráng ấy. Mớ tóc thẫm màu xõa xuống cái trán dô, vài nhóm tóc rũ xuống tận đôi lông mày ngắn đôi mắt trông đầy vẻ nham hiểm và đanh ác. Cặp mắt như có ánh thép trông sắc lạnh dưới ngọn đèn điện để bàn. Hắn nói tiếng Nga khá sõi. Chính hắn khoe với Mi-cla-sốp rằng, hắn đã từng sống mười năm ở Khác-cốp, là kỹ sư tại nhà máy sản xuất máy kéo và đã bí mật làm việc cho người Đức cũng gần từng ấy năm. “Họ đã để sổng mất một thằng khốn kiếp…” I-go căm hờn nghĩ.
Tên sĩ quan hỏi liên hồi hết câu này sang câu hỏi, cốt làm cho Mi-cla-sốp cuống lên, bị nhầm lẫn để có thể “hạ” anh ngay. Những câu hỏi của hắn lắt léo, quỷ quyệt và bất ngờ.
Thế… hiểu rồi. Mọi việc xem ra ăn khớp đấy chứ… Thoạt đầu thì có vẻ có thể tin được và hắn cởi thêm một khuy áo nữa như thể chuẩn bị nghỉ ngơi nhưng đột nhiên hắn nhếch cặp môi dày, đen sì ra và đổi giọng, quát lên:
-Đứng dậy, đồ súc vật!
Mi-cla-sốp đứng bật dậy ngay theo đúng lệnh hắn.
-Mày hãy trả lời ngay các câu hỏi của tao thật nhanh thật chính xác, nghe chưa?-Hắn chồm hẳn người về phía trước như định húc vào anh, nhìn xoáy vào Mi-cla-sốp, đôi mắt long lên hằn học:-Mày phục vụ ở đơn vị nào?
-Trung đoàn cao xạ Một mười chín.
-Đảng viên?
-Không.
-Đoàn viên?
-Đã, nhưng bị khai trừ.
-Nói láo!
-Các ông có thể thẩm tra,-Mi-cla-sốp cũng trả lời nhanh và cụt ngủn như cách hắn hỏi, anh hiểu rằng, điều chủ yếu đối với anh bây giờ là đừng nói điều gì thừa, bởi lẽ mỗi lời vờ vĩnh thốt ra đều kéo theo hàng lô câu hỏi khác.
-Chúng tao sẽ thẩm tra! Cấp bậc gì? Nhìn thẳng vào mắt tao đây này!
-Trước đã là thượng sĩ, sau bị giáng xuống làm lính trơn.
-Tao không tin như vậy, đồ con lợn. Ai dạy môn vẽ địa hình?
-Môn vẽ địa hình nào cơ?
-Ở trường huấn luyện tình báo ấy!
-Tôi không hề biết trường ấy.
-Thế phòng tập bắn ở đâu?
-Trong công viên thành phố “Prét-nhi-a Đỏ” hồi trước chiến tranh có phòng bắn, chỉ mất một rúp là có thể bắn súng hơi thoải mái,-Mi-cla-sốp điềm nhiên trả lời vờ như không hiểu câu hỏi.
-Tao hỏi phòng tập bắn khác kia!
-Thế thì ở trung đoàn, ngay cạnh thao trường.
-Mày bắn súng lục được bao nhiêu điểm?
-Tôi không biết, tôi chưa bắn thử lần nào. Chỉ mới một lần bắn thử pa-ra-ben-lom vào vỏ chai để ăn cuộc và sau đấy đã bị cạo một trận nên thân.
-A ha, mày mắc bẫy rồi nhé,-cặp mắt tên phát-xít ánh lên vẻ mừng rỡ.-nghĩa là mày đã biết bắn súng pa-ra-ben-lom chứ gì?
-Vâng, đã bắn một lần trong một buổi nhậu nhẹt.
-Đúg mày là sĩ quan, đừng có mà chối nữa!
-Tôi chỉ là lính thường.-Mi-cla-sốp nói to, dõng dạc.-Tôi đã bị giáng chức theo quyết định của tòa án quân sự.
-Thôi đủ rồi. Mày nghĩ rằng chúng tao đều đần độn đến mức không nhận ra là mày đã học thuộc lòng tất cả hay sao? Bọn chuyên viên của chúng mày làm việc còn non nớt lắm và đã vẽ cho mày một câu chuyện giả quá tồi. Mày hiểu chứ?
-Tôi không hiểu gì hết!
-Đóng kích như vậy đủ rồi!-Tên sĩ quan dừng lại tỏ vẻ hết sức bí mật và hỏi một cách quả quyết:
-Mày không phải là một thằng đào ngũ! Chúng nó đã huấn luyện mày ở trường đào tạo tình báo, nơi có nhân viên của chúng tao đang hoạt động và chúng tao đã đợi mày. Đợi mày đấy, con bồ câu nhỏ ạ!
-Các ông nhầm rồi…
-Câm ngay!
-Xin tuân lệnh!
-Tao nhắc lại: Mày không phải là một thằng đào ngũ. Chúng nó đã huấn luyện mày ở trường tình báo để tung vào hậu phương chúng tao. Thế nhưng trong trường đó lại có người của chúng tao cài vào, mày hiểu chưa? Và thế là chúng tao đợi mày. Chờ mày tới. Rồi như chính mày thấy đấy, chúng ta lại gặp nhau. Mày đừng hòng thoát khỏi tay chúng tao!
Tên sĩ quan Giét-ta-pô hơi nghiêng mình về phía trước chăm chú theo dõi từng thay đổi nhỏ trên khuôn mặt Mi-cla-sốp, rồi ra lệnh:
-Ngồi xuống! Quay mặt vào tường và suy nghĩ kỹ đi. Tao cho mày năm phút!
Mi-cla-sốp im lặng ngồi xuống ghế, quay mặt vào tường. Ngay trước mắt anh là vết máu khô và hai vệt đạn chọc sâu vào lớp gạch đỏ gây cho anh cảm giác ghê sợ, chán chường. Anh nghe thấy tiếng hộp thuốc lá bật tách sau lưng, tên Đức đánh bật lửa và trong phòng thoảng mùi khói thuốc lá.
Mi-cla-sốp vẫn nhìn thẳng vào bức tường lạnh lùng trước mắt, trong đầu xáo trộn bao suy nghĩ dồn dập. Anh hiểu rằng, chính vào lúc này đây, là những phút giây quyết định nhất trong cuộc đọ sức trước mắt và có thể còn kéo dài chưa biết đến ngày nào kết thúc… Thần kinh anh dần dật, căng thẳng. Dù rằng anh đã được chuẩn bị kỹ càng cho một cuộc hỏi cung như thế này nhưng trong thực tế mọi việc lại phức tạp hơn nhiều. Ở đây chẳng một ai có thể gợi nhắc cho anh những câu trả lời. Vòng băng trên cánh tay phải bị xô đi, vết thương lại nức hơn và toàn thân cảm thấy đau ê ẩm. Đột nhiên từ ngoài cửa sổ vang lên một tràng tiểu liên chát chúa khiến kính cửa rung lên.
-Họ cho một thằng đào ngũ như mày đi chầu Diêm vương đấy!-Tên Giét-ta-pô nói giọng răn đe dọa dẫm. Mi-cla-sốp bỗng thấy nhói trong tim. Ngay cạnh nách anh một kẻ nào đó đã chấm dứt cuộc đời một cách nhục nhã. Cố ghìm lòng, anh khẽ cười gằn, ném từng lời tỏ vẻ thờ ơ:
-Tôi có thương hại nó đâu? Thưa ngài tốt bụng!
-Mày suy nghĩ xong chưa?-Tên sĩ quan hỏi và nhìn chằm chặp Mi-cla-sốp.
-Xong rồi, thưa ông.
-Và quyết định sẽ nói sự thật chứ?
-Thưa vâng.
-Thế nhiệm vụ của mày được tung sang đây là gì?-trong ánh mắt hắn thoáng vẻ đắc thắng.
-Ông và nói chúng các ông hiểu nhầm tôi rồi đấy! Ông nhầm lẫn rồi! Cả trường huấn luyện và nhiệm vụ nào đó nữa. Tôi đã tự nguyện chạy sang phía các ông! Tôi đã tự nguyện, xin ông nhớ cho! Và xin ông cũng đừng quấy rầy tôi nữa.-Không kìm được mình, nữa những câu sau Mi-cla-sốp nói như thét lên, một cách tức giận.
-Các ông đã rải bao nhiêu truyền đơn kêu gọi đầu hàng, chạy sang với các ông, có đúng như vậy không? Hóa ra các ông chỉ viết và tung ra những lời dối trá…
-Mày nói xong chưa?
-Xong!
-Được lắm, thằng mọi đỏ ạ!
Hắn đứng dậy, bước tới trước mặt Mi-cla-sốp. Hai thân hình cao bằng nhau. Hắn nhìn xói vào mắt anh và dằn từng lời khiến Mi-cla-sốp lạnh toát người.
-Hôm qua không phải chỉ có mình mày chạy sang trận địa chúng tao. Còn hai thằng nữa! Và bọn chúng đã khai hết-tụi cán bộ tình báo đã đưa mày đi như thế nào. Chúng nó đã dọn đường xuyên qua bãi mìn ra sao! Như thế thì trong hai ta, kẻ nào nhầm?