Nữ sĩ Ônga Becgôn

[NguyenAnh]

[Nina]

Thắc mắc này của bác NguyenAnh thì thú thực là lỗi tại em. Vấn đề là khi em đọc lướt qua bài thơ này thì nó có mấy ưu điểm, thứ nhất là ngắn , thứ hai là tâm trạng, thứ ba là em bị 2 câu này làm lóa mắt:

Полынь, полынь, трава моя,
цвела моя трава.

Thế cho nên em mới mời mọi người dịch. Thôi để em đưa phương án của em lên nhé

Ngải cứu


Nhưng tôi bướng bỉnh ngậm miệng
Không cho từ nào thoát ra.
Ngải cứu, ngải cứu của tôi,
Ngải cứu của tôi nở hoa.

Ta vẫn không thể chia tay
Mọi điều giấu không nói hết
Anh lấy khăn tay của tôi
Xé rách một mảng đường viền

Khăn tay của tôi đã rách
đường viền có tội tình chi?...
Con tim mỏi vì đi mãi
Tôi còn cần đến làm gì…

Tôi cần gì lời yêu quý
Của người xa lạ tình cờ
Ngải cứu, ngải cứu của tôi
Nằm trên mọi nẻo đường chờ…

[Tykva]

[rung_bach_duong]

Có một bài thơ như thế này của Olga Becgon mà mình đọc mãi, đọc mãi nhưng cảm giác đây không phải bài thơ về tình yêu đôi lứa. Vậy ngôi thứ 2 ở bài thơ này bà muốn nhắc đến điều gì đây nhỉ ??? Nhất là khi ngôi thứ 2 được viết hoa? Rất mong các bác trong forum gỡ giùm giúp mình với để giải toả cái băn khoăn trong đầu. Bài thơ nó như thế này:

Не утаю от Тебя печали,
так же как радости не утаю.
Сердце свое раскрываю вначале,
как достоверную повесть Твою.

Не в монументах и не в обелисках,
не в застекленно-бетонных дворцах -
Ты возникаешь невидимо, близко,
в древних и жадных наших сердцах.

Ты возникаешь естественней вздоха,
крови моей клокотанье и тишь,
и я Тобой становлюсь, Эпоха,
и Ты через сердце мое говоришь.

И я не таю от Тебя печали
и самого тайного не таю:
сердце свое раскрываю вначале,
как исповедную повесть Твою...

Xin cảm ơn các bác trước !

[Tykva]

[rung_bach_duong]

Cảm ơn chị Bí. Đọc đến từ "thời đại" em cũng nghĩ đây không phải là bài thơ tình. Em cảm giác bài thơ này liên quan đến cuộc đời riêng của bà. Bài này bà viết vào năm 1937, cũng là chính là năm Bà bị bắt và bị mất cái thai trong bụng. Em cũng đã thử sức dịch, nhưng tất nhiên đang dưới dạng nháp và ko tin tưởng lắm với bản dịch của mình. Em muốn có một bản dịch của chị hoặc các bác để giúp em hiểu kỹ thêm hơn về bài thơ này đồng thời hiểu thêm về cuộc đời của nữ thi sỹ. Tks

[Nina]

Chị Bí ơi, chẳng nhẽ chị lại chỉ giải thích có một câu thế thôi sao? Em tuy bây giờ chẳng còn bao nhiêu ... thi hứng, nhưng cũng xin ... rủ chị và tất cả dịch bài thơ này nhé.

[rung_bach_duong]

Nào thì tớ pót thử cái bản dịch bài này, xong các bác sửa dần dần nhá:

Ta chẳng giấu gì Ngươi những nỗi buồn phiền
Cũng không biết che đâu những niềm vui ấy
Con tim đang yêu ta đâu cần che đậy
Chả khác gì tiểu thuyết thực của đời Ngươi

Trong cung điện kính - bê tông cũng chẳng đành
Chẳng phải trên bia, không trên đài kỷ niệm
Gần gũi, vô hình bóng dáng Ngươi xuất hiện
Trong trái tim già, nhiệt huyết của chúng ta

Ngươi tự nhiên trong hơi thở mặn mà
Trong mạch huyết dẫu bình yên nhưng rạo rực
Ta biến thành Ngươi – Ôi Kỷ nguyên chân thực
Ngươi mải thầm thì lướt nhẹ trái tim ta

Ta chẳng giấu nổi Ngươi những nỗi buồn phiền
Cũng không hề biết che bao điều bí mật:
Thuở ban đầu ta cởi con tim chân thật
Tựa hệt những dòng thú tội với lòng Ngươi (Ngươi tức là Người…bí vần mà )

[USY]

Rừng ra bài xương quá, vật vã suốt mà hình như cũng chẳng ra sao:

Với Người tôi không giấu nỗi buồn
Cũng như không che được niềm vui sướng
Tôi mở lòng tôi, mở tất cả tâm hồn
Như cuốn sử về Người chân thực nhất.

Người hiển hiện vô hình, gần gụi
Trong muôn trái tim nhiệt huyết tự cổ xưa
Chẳng cần lưu tên trên bệ đá tượng thờ
Hay khắc dấu trên uy nghi cung điện.

Tự nhiên hơn hơi thở Người luôn hiển hiện
Qua bầu máu hồng rạo rực sinh sôi
Thời Đại ơi, tôi đang biến thành Người,
Và Người qua trái tim tôi cất tiếng!

Tôi không giấu Người niềm đau đớn
Cũng như điều thầm kín nhất trong lòng:
Tôi trải rộng hồn tôi chân thực
Như cuốn sử biên niên của Thời Đại nghìn năm.

[Nina]

Tôi không giấu Người điều chi cả
Cả niềm vui, và những nỗi buồn
Ngay từ đầu tôi đã mở trái tim
Như câu chuyện của Người chân thực nhất

Không phải trong những tượng đài hoành tráng
Hay là trong những cung điện thủy tinh
Người hiện lên, vô hình và gần gũi
Như tim ta già vẫn khao khát bình minh

Người xuất hiện tự nhiên hơn hơi thở
Và lặng im xé ra giọt máu tôi
Thời đại hỡi, tôi trở thành Người đấy
Và qua trái tim tôi Người nói thành lời

Và tôi không giấu Người điều chi cả
Bí mật tột cùng, và những nỗi buồn
Ngay từ đầu tôi đã mở trái tim
Như câu chuyện của Người chân thực nhất...

[Tykva]

[USY]

Thưa các vị, tôi nghĩ mãi, dịch thì dịch rồi nhưng cảm thấy chưa đủ. Bởi vì nữ sĩ muốn nói cụ thể về Thời đại bà dang sống - những năm 30 của thế kỷ 20 - đây đúng là thời kỳ Xtalin, khi bắt đầu kế hoạch 5 năm lần thứ 2 để xây dựng chế độ XHCN ở Liên Xô. Vào năm 36-37 khắp các thành phố LX lan rộng phong trào xây dựng tượng đại công nông và XHCN, cải tạo phố xá, quảng trường, xây những cung hội nghị hoành tráng (bằng bê tông-kính) v.v. và cũng là năm bà bị bắt vì tội chống Đảng bị khai trừ và chịu nhiều bi kịch riêng khác. Cuộc đời của bà cũng chính là tấm gương phản chiếu thời đại - nhiệt huyết tràn trề, trung thành với lý tưởng cộng sản mác-xít, bị đọa đày khi không "hòa hợp" được với tư tưởng Xtalin, song ngay khi đất nước lâm nguy, khi chỉ vừa ra khỏi nhà tù, bà đã kiên cường cũng nhân dân tham gia cứu quốc và đã trở thành biểu tượng anh hùng, là tiếng nói của con người xô-viết, người Lêningrat kiên cường chống phát xít hồi đó.
Thế cho nên các bản dịch của chúng ta mới chỉ nói đến thời đại chung chung, vì chúng ta do bí vần mà không đưa nguyên văn những từ như đài kỷ niệm, bia ghi sự kiện hay công trình, hay một loạt cung (hội nghị) bê tông-kính, nên không truyền đạt hết ý của bà muốn nói đến chính-thời-đại ấy - những năm 30. Bà muốn nói đến tầm vóc vĩ đại của thời đại, đến tâm hồn vĩ đại giàu truyền thống, đến trái tim nhiệt huyết bao đời nay của con người Nga có thể làm nên điều kỳ diệu, chứ không cần phải hô hào, phô trương v.v. bài thơ này của bà viết năm 1937, cũng chính là tuyên ngôn của bà về cuyộc sống và thời đại. Những năm sau này, nhất là trong chiến tranh Vệ Quốc ta mới thấy bà đã trung thành với quan niệm sống chân chính đó như thế nào, và thực tế cuộc sống và thời đại đúng là đã diễn ra như thế - Thời đại từ ngàn xưa đến nay vẫn cất tiếng qua trái tim con người và được thể hiện qua con người sống trong thời đại ấy.

[rung_bach_duong]

Em cảm ơn chị USY, chị Bí, và Nina đã dịch kịp thời bài thơ này. Đúng là member của NNN . Thực ra em nghĩ để hiểu hết được bài thơ này của bà muốn nói gì rất khó nếu như chưa biết về cuộc đời bất hạnh của bà. Olga Becgon là một nữ thi sĩ hình như em yêu mến hơn cả trong các nữ thi sĩ của Nga. Yêu bà không chỉ bởi những vần thơ giàu nữ tính của bà (giàu nữ tính mà lại không ảm đạm), mà còn xót cảm cho cuộc đời đầy bất hạnh của bà .

"В начале 1937 была арестована по обвинению "в связи с врагами народа"...
" Была женой Бориса Корнилова. Когда в связи с его арестом ее, беременную, вызывали на допросы, то выбили сапогами ребенка из ее живота."

Vào đầu năm 1937 cô bị bắt vì bị buộc tội “có quan hệ với kẻ thù của dân”…Khi ấy cô là vợ của Boric Kornhilov. Khi đó cô đang mang thai, cô bị gọi đến chất vấn và kẻ thù đã đánh bật đứa con của cô ra khỏi bụng bằng gót giầy


Và đây, trích đoạn thư của mẹ Olga Becgon viết cho ông Stalin khi Olga bị bắt tù:

"...Но дочь моя беременна и беременность у нее тяжелая. Чтобы сохранить ее дочь лечилась (ей делали переливание крови в Инст.Охраны Матери и Млад. под наблюден. пр. Скрябина) Дочерью пережито очень много горя и несчастия вот уже в течении шести лет. Вот около трех лет назад она потеряла чудную дочь 8 лет Умерла она от тяжелой болезни сердца. В течении трех лет мы боролись за сохранение ее жизни. И смерть ее оставила глубокий, неизгладимый след горя утраты Через 2 года враги народа оклеветали дочь мою Ольгу. Но следствие доказало ее невиновность и она была востановлена без всяких замечаний и выговора.
И вот в то время, когда ее обвиняли на собрании враги и двурушники с остервенением забрасывая ее ужасной клеветой, нервы ее не выдержали.....и у нее произошли преждевременные роды шестимесячного мертвого ребенка. Надо сказать, что и эта беременность была тяжелая и, чтобы сохранить ее, дочь два месяца лежала в инст. Охр. Мат. и Младенч. под наблюдением проф. Скрябина. Беременность удалось сохранить. Но действия врагов убили ребенка и так она потеряла ребенка. И вот в настоящее время опять она беременна...."

Em dịch qua luôn nhé:

“…Nhưng con gái tôi đang có thai và cái thai rất yếu. Để giữ thai con gái tôi cần phải được điều trị. Người ta truyền máu cho nó tại Viện bảo vệ bà mẹ và trẻ em dưới sự theo dõi của giáo sư Skriabin. Trong sáu năm qua con gái tôi trải qua quá nhiều đau khổ và bất hạnh. Ba năm trước đó nó đã mất đi đứa con gái 8 tuổi vì bệnh tim nặng. Trong ba năm chúng tôi đã đấu tranh để giữ cuộc sống của nó. Cái chết của cháu tôi đã để lại nỗi bất hạnh mất mát sâu sắc không phai mờ. Sau 2 năm bọn kẻ thù của nhân dân đã vu khống cho con gái Olga của tôi. Nhưng kết luận cuối cùng đã chứng minh con tôi không hề có tội và nó được phục hồi danh dự không có một bất kỳ sự nhận xét và phê bình nào cả. Trong thời gian này, kẻ thù đã buộc tội con gái tôi tại cuộc họp, những kẻ lá mặt lá trái đã điên cuồng ném vào nó những lời vu khống đê tiện, chúng đã không để cho thần kinh con bé được yên. Và cuối cùng nó đã phải sinh sớm khi cái thai mới có sáu tháng tuổi. Cái thai rất yếu nên nó phải được theo dõi và bảo vệ trong Viện bảo vệ bà mẹ và trẻ em. Nó nằm đó 2 tháng trời để an thai, nhưng tác động của kẻ thù đã giết chết đứa trẻ và nó đã mất con….

Chúng ta tiếp tục khai thác thêm về thơ của bà lúc nào rỗi rãi nhé...

[Ta Phuong]

Bài thơ "Câu chuyện mười năm trước" gây tranh cãi là do Xuân Diệu dịch. Cụ XD lai không rành tiếng Nga, nên phải chăng cụ dịch từ tiếng Pháp? Còn nếu dịch từ tiếng Nga, thường vẫn có người dịch nghĩa cho, ví dụ Thúy Toàn. Nhưng trong số những người liên quan này, kể cả Bằng Việt, Thúy Toàn, đều chưa ai thấy nguyên tác tiếng Nga của bài thơ ấy. Mà hỏi cụ XD thì không thể nữa rồi. Các từ điển VH hoặc lịch sử VH Nga đều không nhắc gì đến 1 Bessonov nào cùng thời với Olga Bergons. Có người đặt giả thiết ông ta, nếu quả thực có viết bài thơ đó về bà, thì có thể thuộc loại thi sỹ amateur không tiếng tăm. Trên thực tế số lượng thi sỹ như vậy ở nước nào cũng đông gấp bội số người nổi tiếng, và trong số thơ học viết ra không phải không có những bài hay. Cét về phương diện này "Câu chuyện mười năm trước" cũng không phải là bài thơ có thể xếp ngang hàng với những gì Olga Bergons để lại. Do vậy mem nào có điều kiện, nhất là đang ở Nga, thử tìm hiểu qua người Nga xem họ có biết gì về nhân vật Bessonov này không.

Theo tài liệu mà Nina đưa ra thì Boris Cornilov là chồng của Olga Bergons, còn dưới bài “Gửi Boris Cornilov” với lời dịch rất hay của BV thì có chú thích: Boris Cornilov là nhà thơ Nga, người yêu của Olga Bergons, đi lính và hy sinh năm 1938 tại mặt trần Phần Lan, trước khi xảy ra Đại chiến thế giới II. Nhưng mãi sau này Olga Bergons mới được báo tin. Do vậy bài thơ trên viết về Boris Cornilov, là bài thơ viết cho người yêu hay cho chồng? Bài thơ ấy còn một đoạn rất hay phía sau nữa, nhưng người ta thường chỉ in nửa đầu, với kết thúc “Nhưng xét cho cùng, họ có lỗi đâu anh”. Nếu ai thích Geobic sẽ post đoạn ấy lên trong cuộc gặp lần sau.

Cũng có người cho rằng tên Cornilov bị tam sao thất bản, sang tiếng Việt thành ra Bessonov. Bằng chững là ông bạn tôi, tên Võ Thanh Quỳnh, thuộc làu làu cả “Câu chuyện mười năm trước”, “Em nhớ lại thuở ngày quá khứ”, Mùa hè rớt”, “Mùa lá rụng” (3 bài sau là do Bằng Việt dịch), cứ đinh ninh rằng đều viết về tình yếu giữa Olga Bergons và Bessonov. Khi Geobic đưa ra bài có tên Boris Cornilov ông ta mới chịu là nhầm trong hàng chục năm trời!

Viết tiếp 5-5-2006:

Geobic chép hoàn chỉnh bài thơ của Olga Bergons gửi Boris Coornilov:

Ольга Берггольц

GỬI BORIS COORNILOV

Và tất cả đổi thay rồi. Và nay em cũng khác
Em hát khác xưa rồI, khóc cũng khác xưa theo
(Boris Coornilov)

Em nhớ lại chuyện ngày quá khứ
Khúc hát ngây thơ một thời thiếu nữ
"Ngôi sao cháy bùng trên sóng Nêva
Và tiếng chim kêu những buổi chiều tà…"

Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơn
Em mới hiểu, bây giờ anh có lý
Dù chuyện xong rồi,
anh đã xa cách thế!
”Em hát khác xưa rồi, khóc cũng khác xưa theo…”.

Lớp trẻ lớn lên giờ lại tiếp theo ta
Lại nhắp lại vị ngọt ngào thuở trước
Vẫn sông Nêva, bóng chiều, sóng nước …
Nhưng nghĩ cho cùng, họ có lỗi đâu anh?

* *

Vâng, em khác hẳn rồI, chẳng giống trước nữa đâu!
Cuộc đời ngắn cũng xem chừng sắp hết.
Em đã già nhiều những anh đâu biết,
Hay anh cũng biết rồI? Có thể!… Nói đi anh!

Em xin lỗi làm chi, chẳng cần đâu anh nhỉ
Thề thốt chăng? Cũng vô ích thôi mà,
Nhưng ví thử em tin, anh còn quay trở lại
Thì một ngày nào anh sẽ hiểu ra…

Và mọi tổn thương chúng mình xóa hết
Chỉ ở bên nhau, sánh bước trọn đường
Chỉ cần được sóng đôi, và chỉ khóc
Chỉ khóc thôi, đủ bù đắp tận cùng!…

1939-1940 (Bằng Việt dịch)

PhảI nói rằng đoạn 2 này hay không kém gì đoạn trước. Theo như năm tháng đề dưới bài thơ thì nó được viết ra sau khi ngườI yêu của Olga Bergon đã hy sinh ở mặt trận Phần Lan (1938). Có thể đến lúc này bà mới được tin về cái chết của ông. Và thật cảm động khi đọc những vần thơ xót xa, động lòng đến thế. Nó chỉ có thể viết nên bở một hồn thơ phụ nữ thật cao thượng và thật giàu cảm xúc:

Và mọi tổn thương chúng mình xóa hết
Chỉ ở bên nhau, sánh bước trọn đường
Chỉ cần được sóng đôi, và chỉ khóc
Chỉ khóc thôi, đủ bù đắp tận cùng!…

Nếu quả Boris đã là chồng của Olga, thì chuyện đứa con 8 tuổi chết, còn đứa sau bị sảy thai có thể đều là con ông. Và sự kiện sảy thai xảy ra khi ông đang ở mặt trận Phần Lan và hoàn toàn không hay biết gì. Nếu đúng vậy, đọc đoạn cuối bài thơ sẽ càng hiểu rõ hơn về mối tình của họ cùng những tổn thương, mất mát vô cùng lớn lao. Bà chỉ còn cần được ở bên ông, và chỉ cần khóc, vậy là đủ. Nhưng... cả ước vọng nhỏ nhoi ấy của bà cũng không bao giờ được đáp ứng...
M. Gorki từng viết một câu đại ý, số phận các nhà thơ thật bi thảm, và bi thảm hơn nữa là số phận các nhà thơ Nga. Quả có vậy, hãy điểm lại: Puskin, Lermontov,Exenin, Maiakovski, Pasternak, Bergons, Svetaeva... Quả là một chuối kinh hoàng rực sáng...
Và Bessonov là ai, bí ẩn vẫn còn nguyên đó.

[Ta Phuong]

Xin lỗi cả nhà, Geobic đã tham gia vào câu huyện, mà không theo dõi được hết những gì mọi người đã bàn nát ra cả rồi. Cả bài thơ gửi Boris Cornilov gồm đủ 2 đoạn cũng đã được chép rồi.
Thôi thì, để chuộc lỗi, Geobic khép lại câu chuyện này bởi cảm nhận của mình như sau.

Bài thơ gửi Boris Cornilov là do Olga Bergons viết vào các năm 1939-1940, sau khi ông đã hy sinh ngoài mặt trận Phần Lan. Lúc này thực ra họ không còn quan hệ với nhau nữa, đã li dị và đứa con gái chung duy nhất 8 tuổI của họ tên Irina đã chết trước đó vài năm. Sau Cornilov, Olga đã lấy Mikhail Molchanov, sinh ra con gái thứ 2 tên Maya, cùng bị chết non khi mới 11 tháng. Đến năm 1937 Olga bị bắt, bị đẻ non và thai nhi chết yểu. Lần này thì không rõ là con của ai - của Molchanov hay của người chống thứ 3 của bà, tên là Nikolai (ông này được coi là “trung tâm cuộc đời Olga Bergons”, đã chết trong thời gian cuộc chiến tranh vệ quốc (1939-1945).

Vậy là bài Gửi Boris Cornilov đã có xuất xứ rõ ràng, là gửI cho một ngườI chống cũ, có lẽ khi bà hay tin ông tử trận. Bài thơ nói về tình yêu đẹp đẽ và bồng bột thời con gái của bà với Boris Cornilov, với một người “đã xa cách thế” - cả về mặt tình cảm, còn nếu đúng là bà đã biết về cái chết của ông – thì cả về nghĩa âm dương cách biệt. Bài gợi lại ký ức tình yêu, và cảm nhận sự nối tiếp cuộc sống, tình yêu trên thế gian này.

Có thể nói lời chú thích của Bằng Việt trong bài dịch “GửI Boris Cornilov” là chưa chính xác, thay vì chữ “người yêu” phải viết là “chồng cũ” mới chuẩn. Điều đó làm người đọc dễ bị hiểu lầm.

Thực tình 2 bài thơ liên quan đến Bessonov Geobic đồ rằng là sáng tác của ngườI Việt, chứ không phảI của người Nga!!! Geobic chưa được trực tiếp xem bài “Chuyện 10 năm trước” trong sách của Xuân Diệu, chỉ thấy trong quyển “Trăm áng thơ tình thế giới” do TTVHNN Đông tây ấn hành ghi là của XD dịch. Một số bản chép tay cũng ghi vậy.

Tại sao Geobic lạI có ý kỳ lạ đó? Bởi cách đặt vấn đề và mạch tư duy trong các bài ấy bài rất giống của dân ta. Xin dẫn chứng 1 bài có kiểu tư duy tương tự của tác giả Hoàng Phong:

RÊU PHONG

Tưởng đã quên nhau rồi
Từ những ngày xa lắc
Em vùng vằng bỏ đi
Nỗi buồn anh dằng dặc!

Chỉ một chút giận hờn
Mà cả đời luyến tiếc
Chỉ một lời không đâu
Mà dòng sông cách biệt
Tóc xanh thành sóng bạc
Má hồng thành nếp nhăn!

Sân đình ngày ta gặp
Với những gì ta mong
Với những gì ta mất
Nay phủ đầy rêu phong!

1988

Có thể là so sánh còn khập khiếng, nhưng biết làm sao…


Xin lỗi và cảm ơn đã đọc bài của tôi