ấn tượng NGA...

[nguyenthuhanh82]

Nước Nga của Lép Tônxtôi, Đốttôilépxki, Puskin, Tuốcghênhép. Nước Nga của Lêvỉtan, Traicốpxki, Menđêleép. Nước Nga của Cutudốp, của Lênin vĩ đại... Tâm hồn Nga đôn hậu, trái tim Nga ấm áp. Tính cách Nga chân thật. Có thể nói, hiếm có hai dân tộc nào cả tâm hồn và tính cách lại gần gũi nhau như người Nga và người Việt. Và công cuộc giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước cũng như xây dựng Tổ quốc của chúng ta khó có thể có thành tựu như ngày hôm nay nến không có sự giúp đỡ chân tình của, quý báu của nước Nga.


152.000 cán bộ, trong đó có 30.000 người có trình độ đại học, 3.000 PTS khoa học và gần 100.000 công nhân kỹ thuật được nước Nga bồi dưỡng đào tạo. Và trong số đó, có nhiều vị là giáo sư đầu ngành, là lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước. Dù ở cương vị nào, trong trái tim họ vẫn còn âm hưởng ngọt ngào về những ngày học tập, lao động trên đất nước Nga.


Nhân kỷ niệm 87 năm Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại (7/11/1917 - 7/11/2004), GĐ&XH đă gặp gỡ một số trí thức đã có nhiều năm tháng lao động và học tập trên quê hương Cách mạng Tháng Mười.


GS.VS NGUYỄN VĂN HIỆU


Nước Nga đã hình thành nhân cách người làm khoa học trong tôi.


Tôi được sang Liên Xô khi mới 22 tuổi, đang là cán bộ giảng dạy khoa Vật lý của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Sau 5 năm, tôi bảo vệ thành công Luận án Phó tiến sĩ, rồi Tiến sĩ và được giữ ở lại tiếp tục nghiên cứu những để tài đang làm dở. Thời gian học tập và nghiên cứu pở Nga là những năm tháng tuyệt vời nhất trong đời. Tôi thường gọi đó là thiên đường của những đứa con làm khoa học. Tôi được gặp gỡ và làm việc cùng các giáo sư nổi tiếng của Nga và các nước anh em như : GS.VS. Markov, Lôgônov, Bôgnôliubov... và cả người đã tham gia chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên cho Mỹ lúc ấy cũng đang đấu tranh chống lại Mỹ...


Ấn tượng lớn mạnh nhất và không thể nào quên của tôi về những năm tháng nước Nga chính là một môi trường làm việc đặc biệt. Ở đó có rất nhiều người giỏi, nhiều GS.VS danh tiếng và họ luôn hợp tác với nhau để cùng nghiên cứu. Trước khoa học, bất cứ ai cũng bình đẳng, tôi dù lúc đó tôi chỉ là một giáo viên bình thường. Chính tinh thần hợp tác và sự bình đẳng đó đã làm nên sức mạnh của nền khoa học Nga, tạo ra những thành tựu khổng lồ khiến cả thế giới phải khâm phục.


Thực tế cuộc chiến tranh leo thang của đế quốc Mỹ ra miền Bắc khiến tôi suy nghĩ và trăn trở rất nhiều. Bao nhiêu chiến sĩ hy sinh xương máu của mình cho Tổ quốc, bao nhiêu người thân yêu còn đang xả thân để bảo vệ quê hương. Vì thế tôi quyết định trở về nước phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ sau khi bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ năm 1968. Tuy nhiên, từ đó cho đến năm 1980, mỗi năm, tôi vẫn sang Nga hai lần (do phía bạn tài trợ hoàn toàn), với thời gian 3 tháng để tiếp tục nghiên cứu chùm công trình đang làm dở. Công trình này giúp tôi được nhận Giải thưởng Lênin, sau đó là các công trình được tặng Huy chương (hai lần).


Không khi nào tôi nén được xúc động và tự hào về những năm tháng sống và làm việc tại đất nước Nga. Tôi luôn coi đó là Tổ quốc thứ hai của mình. Tổ quốc đã hình thành nhân cách người làm khoa học trong tôi. Và ở bất kỳ đâu, dù làm bất cứ việc gì, tôi cũng đều muốn tăng cường mối quan hệ hợp tác với xứ sở tuyệt vời này...


GS.TS KH. HỒ NGỌC ĐẠI


Nước Nga - Đô.brưi!


Tôi sang Nga từ năm 1968 đến năm 1976. Thông thường ở Nga muốn làm TS phải là PTS rồi về cơ sở hoặc tham gia giảng dạy ở các trường, sau đó, mới làm luận văn bảo vệ. Đợt chúng tôi sang là do chủ trương của hai nước về đào tạo thẳng cho Việt Nam. Cùng đợt này có các ông Phạm Minh Hạc, Trương Đông Sang, Hồ Sỹ Thoảng, Quách Đông Triều, Vũ Tuyên Hoàng...


Điều cảm nhận sâu sắc nhất của tôi đối với dân tộc Nga là sự gần gũi về tâm hồn. Có lẽ trong các dân tộc Á Đông, người Việt Nam ta gần với người Nga nhất và trong các dân tộc châu Âu người Nga cũng gần với người Việt Nam nhất. Tám năm sống ở đây, chưa có khi nào tôi có cảm giác mình là người ngoại quốc.


Về tính cách Nga, tôi nghĩ, đó là một dân tộc đôn hậu đến lạ lùng, nhiều khi khiến tôi không khỏi ngỡ ngàng. Họ có thể nói hoặc không nói nhưng không bao giờ nói dối. Có lần Viện sĩ Đavưđốp (Phó chủ tịch Viện hàn lâm Giáo dục Liên Xô) mời tôi đến ở cùng. Ông chỉ căn phòng ngủ của vợ mình rồi nói với tôi một cách thân mật rằng cậu cứ ở đây thoải mái, chỉ có điều đừng bước vào cái... cửa này.


Trong cuộc đời 70 năm của mình, có hai nơi tôi biết ơn sâu sắc là Hà Nội và Matxcơva. Nước Nga là nơi chứng kiến những năm tháng lao động cật lực và cũng là năm tháng tôi làm được nhiều việc nhất. Nếu nói đến dân tộc Nga là nói đến sự Đô-brưi (đôn hậu, chân thật, vị tha). Đây vừa là điểm mạnh nhưng cũng là điểm yếu. Họ đã "hào phóng" trong việc "ban phát" bằng cấp cho một số PTS của ta chưa đủ trình độ để cuối cùng mang tiếng.


GS TS. KH PHAN ĐÌNH DIỆU


Nước Nga đã cho tôi một phương châm sống


Tôi may mắn được đến nước Nga và may mắn hơn nữa là được gặp và tham gia vào nhóm nghiên cứu của giáo sư toán học danh tiếng Markov, nhóm nghiên cứu toán học. Giáo sư Markov là một người thầy lớn của tôi, cũng là người đại diện cho nhân dân Nga giúp tôi nhận ra một phương châm sống. Ông thường nói: "Chúng ta có thể để cho trí tưởng tượng của mình bay lên cao bao nhiêu cũng được nhưng bao giờ cũng phải nhớ tìm con đường từ nơi cao ấy trở về mặt đất ". Tôi hiều rằng mặt đất là thực tiễn cuộc sống và cũng chính là đất nước còn chiến tranh và đói nghèo của mình. Đó là động lực giúp tôi học hỏi và cống hiến hết mình. Đây cũng là lý do vì sao cho đến nay, dù đã trải qua rất nhiều thăng trầm của thời cuộc, bạn bè cùng học di chuyển đến nhiều nơi, tôi vẫn giữ mối liên hệ với họ.


Đây là thời gian tôi học được rất nhiều, tiếp xúc được với nhiều hướng khoa học phát triển mạnh mẽ trên thế giới: Nghiên cứu về máy tính, tin học, khoa học thông tin, điều khiển học, khoa học về hệ thống... Đây cũng là thời gian tôi thấy được mối liên hệ cơ bản của khoa học với kinh tế xã hội đối với một đất nước. Điều đặc biệt của nền khoa học giáo dục Nga là những nhà khoa học đồng thời là những nhà tư tưởng, những nhà hoạch định chủ trương, chính sách.


Có ý kiến cho rằng sau lớp trí thức Pháp học, Nga học, ở ta không có tầng lớp trí thức. Nhận định này có phần đúng nhưng chưa đủ. Nếu xét tầng lớp trí thức với tư cách những nhà tư tưởng, thoát khỏi phạm vi chuyên môn hẹp như tôi nói ở trên thì Việt Nam chưa bao giờ có. Nhưng điều này không phải do các trường đào tạo mà có được. Có lẽ vì ở thời điểm đó, người làm khoa học còn ít nên dễ nhận ra sự đóng góp cho xã hội. Nhưng mặt khác, thế hệ chúng tôi học ở Nga không chỉ là tiếp thu nhưng kiến thức ở trường mà còn học được rất nhiều từ xã hội Nga, cuộc sống Nga.


PGS.TS. LÊ THỊ QUÝ, GĐTT Nghiên cứu giới và phát triển (ĐHKHXH&NV): "Bà giáo Nga" - Một "thuật ngữ" chỉ sự ấm áp, chân tình vào đôn hậu.


Từ tháng 9/1984 đến năm 1989, tôi được đến Liên Xô để nghiên cứu và bảo vệ luận án Phó tiến sĩ tại Viện Phương Đông học (thuộc Viện Hàn lâm KH Liên Xô). Vừa xuống máy bay, tôi được một ông giáo già đưa ô tô đến đón. Câu đầu tiên ông hỏi tôi : "Cô đã có giày ấm chưa?". Tôi bảo đã có rồi nhưng có vẻ như vẫn chưa yên tâm nên ông đã dẫn đi mua tặng tôi một đôi giày vì ông bảo nếu không giữ ấm cho chân thì sẽ bị ốm. Hôm sau lên viện, các thầy cô giáo đã hỏi tôi cuộc sống ở KTX có dễ chịu không? Có đủ điều kiện tốt cho em không? Ra đường, biết tôi là người Việt Nam, nhiều người tỏ ra rất thân thiện và giúp đỡ tôi - nhất là trong ngôn ngữ, văn hóa ứng xử. Thậm chí, một vị giáo viên già nhà gần chỗ tôi ở thỉnh thoảng vẫn mời tôi sang chơi và mời nếm thử món cơm hấp hoa quả, sa lát...


Ông đối xử tốt với người Việt không chỉ vì ông là giáo viên, là hàng xóm với chúng tôi mà còn vì ông đã, có một thời gian dài sóng tại Việt Nam. Có lẽ cho đến bây giờ, nhiều thế hệ lưu học sinh Việt Nam, "bà giáo Nga" vẫn là một hỉnh ảnh, một từ ngữ, một hình tượng điển hình vì họ đối xử với chúng tôi đôn hậu và ấm áp như tình cảm của người mẹ vậy.


Tôi biết và yêu quý đất nước Nga, con người Nga hiền hòa qua các tác phẩm văn học. Họ cũng rất ham học hỏi. Người Nga có thể đọc ở mọi nơi, mọi lúc - kể cả lúc ăn, lúc xếp hàng mua thực phẩm, lúc uống trà. Đặc biệt tôi nhớ nhất là tình cảm mà họ dành cho những người xa lạ. Một lần tôi lên tàu điện ngầm để.... giết thời gian và cho đỡ buồn vì đó là ngày 8/3 đầu tiên tôi xa quê. Tôi đã thấy một cụ già ôm rất nhiều hoa hồng. Mỗi khi có cô gái nào đi qua, cụ đều đưa hoa ra tặng. Tôi đã đứng quan sát hàng tiếng đồng hồ và không thể hiểu tại sao cụ lại kiên nhẫn đến như vậy. Tôi đã nghĩ cũng có thể vợ con ông đã chết trong chiến tranh nên ông cô đơn chăng? Và tôi đã khóc giữa trời tuyết. Tôi đã đi nhiều nước nhưng chưa nơi nào để lại ấn tượng tốt đẹp như vậy ở Nga. Gần đây được biết một số chuyện không hay về những người nước ngoài ở Nga, sự bất ổn chính trị, sự mất an toàn. Tôi đã thực sự bị sốc và không muốn nghe, không muốn nhìn, không muốn suy nghĩ về sự thay đổi đó. Tuy nhiên, tôi nghĩ bản chất của người Nga là đôn hậu và rất tình cảm, phong cảnh rất yên tĩnh, thanh bình và thoáng chút mong manh. Và tôi muốn giữ mãi những ấn tượng tốt đẹp đó. Thật lòng tôi thấy mình thật may mắn!


TS TRẦN VĂN CHIẾN, Viện trưởng viện khoa học dân số, gia đình và trẻ em (UB DS, GĐ&TE):


Nếu cho con du học, tôi sẽ chọn nước Nga.


Tôi may mắn được sống và học tập 9 năm tại Nga. Nước Nga là một đất nước bao la, một dân tộc vĩ đại sản sinh ra nhiều con người vĩ đại. Từ nhà chính trị như V.I.Lênin, nhà khoa học Lômônôxốp, nhà văn L.Tônxtôi, Đốttoilepxki... Nước Nga có nhiều danh lam thắng cảnh, con người Nga rất tốt bụng.


Nhiều người Việt Nam từng học tập và trưởng thành từ nước Nga, có nhiều đồng chí hiện nay giữ các cương vị lãnh đạo cao cấp của đất nước. Hầu hết đều coi nước Nga là quê hương thứ hai của mình. Tôi học chuyên ngành toán xác suất thống kê (đặc biệt là thống kê dân số) ở nước CH Udơbekistan và nghiên cứu sinh ở trường ĐH Lômônôxốp (Matxcơva); được học những người thấy nổi tiếng. Năm 1998 tôi có dịp được sang nước Nga thăm lại trường và thầy cô của mình. Kỷ niệm khó quên nhất đối với tôi là ngày 3/9/1969, đoàn học sinh Việt Nam trên đường đến Matxcơva thì nhận được tin Bác mất, đoàn tàu đã dừng lại đẻ mặc niệm Người, cả đoàn học sinh Việt Nam khóc như mưa. Những ngày học tập ở Nga, chúng tôi luôn theo dõi diễn biến quá trình giải phóng Miền Nam. Ngày 30/4/1975, nhận được tin chiến thắng thầy giáo người Nga thông báo với cả lớp học rằng miền Nam đã được giải phóng. Và hôm ấy, riêng sinh viên Việt Nam được thầy cho qua môn học không phải thi. Cả ký túc xá cùng liên hoan chúc mừng Việt Nam.


Tôi và những người đã từng học tập ở Nga đều nuối tiếc cho một đất nước Nga Xô viết tươi đẹp trong một thời gian dài khó khăn và phân hóa. Tôi rất mong có nhiều dịp được trở lại thăm nước Nga, được trả nghĩa với thầy cô của mình. Không những thế, tôi và những người từng học tập tại Nga có chung một suy nghĩ: Nếu cho con du học thì sẽ chọn đất nước Nga, một đất nước có nền giáo dục cơ bản rất tốt, có uy tín trên thế giới.


TS. NGÔ ĐỨC MẠNH - GĐTT Thông tin thư viện và nghiên cứu khoa học - Văn phòng Quốc hội:


Đó là khoảng thời gian đẹp nhất của đời tôi.


Năm 1979, tốt nghiệp phổ thông, tôi được sang Nga học, quê tôi (Hương Khê - Hà Tĩnh) rất nghèo. Học trò nhà quê được đi nước ngoài học đã là niềm vinh dự lớn, học gì cũng được, trường nào cũng được - Không có sự lựa chọn. Được phân học ngành Luật của trường Đại học Lômônôxốp, chính tôi cũng không thể hình dung được học Luật là như thế nào tại một trường đại học ưu tú và danh tiếng nhất của nước Nga. Từ năm 1986-1989, tôi làm nghiên cứu sinh ngành Luật học. tôi nhớ mãi giáo sư người Nga dạy tôi - ông là một người thấy đúng nghĩa cả về nhân cách và trình độ. Những gì tôi có ngày hôm nay đều bắt đầu từ người thầy ấy. Không chỉ là những kiến thức, mà còn là thái độ trong công việc, trong nghiên cứu, cũng như trong những cách nhìn nhận ứng xử trong đời sống. Sinh viên nước ngoài như chúng tôi phải vượt qua những trở ngại về ngôn ngữ, về môi trường văn hóa. Nhưng phương pháp giảng dạy của nhà trường đã khơi nguồn những sáng tạo và tính chủ động của sinh viên. Chúng tôi có thể tự tin trình bày những quan điểm cá nhân, thử khả năng của mình trong những công trình nghiên cứu khoa học... Cùng khóa với tôi, tại trường Lômônôxốp chỉ có 2 sinh viên Việt Nam, 3 sinh viên Mông Cổ. Một sinh viên Mông Cổ ngày ấy hiện giờ là Phó chủ tịch Quốc hội Mông Cổ.


Có thể nói 10 năm ấy là khoảng thời gian đẹp nhất trong cuộc đời tôi. Cũng tại Nga, tôi đã tìm thấy tình yêu của đời mình, "nửa" của tôi được sang Nga học. Đám cưới của chúng tôi được tổ chức tại Nga. Bởi thế, ngoài những ân nghĩa và kỷ niệm, những năm tháng ở Nga còn có ý nghĩa rất đặc biệt đối với gia đình tôi.