Bà chúa thơ tình Anna Akhmatova

[NguyenAnh]

[Ta Phuong]

”Trả nợ” Bí bài cuối cùng. Rất cảm ơn Bí và USY đã chỉ cho cách hiểu đúng về cụm từ нищей nên hiểu theo nghĩa tính từ (nghèo) chứ không phải đại từ (kẻ nghèo). Và đặc biệt là cụm брата – сестры. Nếu thiếu những cái đó sẽ không có bản dịch sau đây. Riêng câu Как меня томила ночь угарная, Geobic không khai thác nghĩa “có thán khí, hơi than” mà dùng nghĩa “đắm đuối, mê cuồng” của từ угарная . Do vậy sẽ không phải là một đếm nàng có ý định tự vẫn, mà gợi lại một đêm nàng đã có cuộc gặp gỡ không quên với chàng trong túp lều tranh nào đó. Sớm dậy, có thể nàng bị bỏ lại một mình nên cảm thấy trống trơ lạnh lẽo, “Đuốc hoa bỏ lại mặc nàng nằm trơ” – Kiều. Cũng có thể vì lẽ đó - chàng đã bỏ đi, nên khi nàng kể lại cái đêm hôm ấy nàng mới có tâm trạng печально-благодарная (vừa biết ơn, vừa buồn). Còn kể về một đêm định tự vẫn (USY), hay những đêm nồng nặc hơi than (TYKVA) chắc là người kể không có tâm trạng ấy. Cũng có thể cách hiểu của Beobic hơi “quá đà”, xin các mem góp ý thêm. Riêng đoan cuôi, từ Свет được USY diễn đạt thành “Thiên đường hạnh phúc”, còn Geobic – “Thứ ánh sáng diệu kỳ”, có lẽ đều có nghĩa, và cũng không sai khác nhau nhiều.



* * *
Hãy cầu nguyện cho hồn em xơ xác
Còn bơ vơ, lạc bước giữa trần ai,
Trên mọi nẻo đường anh luôn tin tưởng
Ngọn lửa lều tranh soi sáng những đêm dài.

Và sau đây em xin kể anh nghe,
Với lòng biết ơn đượm buồn thấm thía:
Cái đêm mê cuồng giày vò em mệt lả,
Và buổi ban mai mới băng giá làm sao!

Trên đời này em thấy có nhiều đâu,
Em chỉ hát và khát khao chờ đợi.
Em biết mình không phản bội một ai
Và cũng chẳng nuôi hận thù đông lọai.

Sao Thượng Đế trừng phạt em đến vậy
Cứ mỗi ngày, mỗi phút trong năm?
Hay Thiên Thần muốn chỉ cho em thấy
Thứ ánh sáng diệu huyền xa lạ với thế nhân?

1912

* * *

Помолись о нищей, о потерянной,
О моей живой душе,
Ты, всегда в своих путях уверенный,
Свет узревший в шалаше.

И тебе, печально-благодарная,
Я за это расскажу потом,
Как меня томила ночь угарная,
Как дышало утро льдом.

В этой жизни я немного видела,
Только пела и ждала.
Знаю: брата я не ненавидела
И сестры не предала.

Отчего же Бог меня наказывал
Каждый день и каждый час?
Или это ангел мне указывал
Свет, невидимый для нас?

1912

------------------------------
Cảm ơn đã đọc bài của tôi

[NguyenAnh]

[Ta Phuong]

Beobic xin tiếp thu những góp ý của bác NA và thực sự cảm phục về những nhận xét tinh tế. Cảm ơn nhiều.
Xin sửa lại như sau:

* * *

Hãy cầu nguyện cho hồn em xơ xác
Còn bơ vơ, lạc bước giữa trần ai,
Trên mọi nẻo đường anh luôn tin tưởng
Ngọn lửa lều tranh soi sáng những đêm dài.

Và sau đây nghe em kể chuyện này,
Với lòng biết ơn đượm buồn anh nhé:
Cái đêm mê cuồng đã hành em mệt lả,
Và buổi ban mai băng giá làm sao!

Trên đời này em thấy có nhiều đâu,
Em chỉ hát và khát khao, chờ đợi.
Em biết mình không phản bội một ai
Cũng chẳng hề nuôi hận thù đông lọai.

Sao Thượng Đế trừng phạt em đến vậy
Cứ mỗi ngày, mỗi phút trong năm?
Hay Thiên Thần muốn chỉ cho em thấy
Thứ ánh sáng diệu huyền xa lạ với thế nhân?

1912

[Nina]

[Tykva]

Chào các bác. Em mới nghỉ có một tuần mà sao các bác bỏ bà chúa thơ tình quạnh hưu thế? Em tiếp tục vậy

Анна Ахматова

Chàng từng ghen tuông, lo lắng, dịu dàng,
Từng say đắm yêu tôi như rực rỡ nắng vàng.
Để chim nhỏ thôi đừng hát về quá khứ
Chàng nỡ giết rồi, con chim trắng của tôi.

Vừa sập tối chàng vào phòng, van vỉ:
«Yêu anh nhé, hãy cười, và xin cứ làm thơ!»
Tôi một mình chôn con chim nhỏ bé
Bên giếng hoang lạnh lẽo một nấm mồ.

Hứa với chàng rồi nên tôi không than khóc
Nhưng trái tim như hóa đá thẫn thờ,
Tôi như vẫn nghe trong không gian lạnh vắng
Tiếng chim ca ngọt ngào những ngày qua.


Был он ревнивым, тревожным и нежным,
Как божье солнце, меня любил,
А чтобы она не запела о прежнем,
Он белую птицу мою убил.

Промолвил, войдя на закате в светлицу:
«Люби меня, смейся, пиши стихи!»
И я закопала веселую птицу
За круглым колодцем у старой ольхи.

Ему обещала, что плакать не буду,
Но каменным сделалось сердце мое,
И кажется мне, что всегда и повсюду
Услышу я сладостный голос ее.

[Phanhoamay]

Có một số từ tôi hiểu hơi khác, không chắc đã đúng, xin các bạn xem xét:


Chàng từng ghen tuông, lo lắng, dịu dàng,
Từng yêu tôi như mặt trời sáng láng.
Để chim đừng hát về thời xưa vắng
Chàng giết nó rồi, con chim trắng của tôi.

Vừa sập tối chàng vào phòng, van vỉ:
«Hãy yêu, hãy cười, và xin hãy làm thơ!»
Tôi đã chôn con chim vui vẻ
Bên giếng tròn, cạnh gốc trăn già.

Hứa với chàng tôi rằng tôi không khóc
Nhưng trái tim đã hóa đá, còn đâu
Song hình như rồi mọi nơi mọi lúc
Tôi vẫn sẽ nghe giọng chim hót ngọt ngào


Был он ревнивым, тревожным и нежным,
Как божье солнце, меня любил,
А чтобы она не запела о прежнем,
Он белую птицу мою убил.

Промолвил, войдя на закате в светлицу:
«Люби меня, смейся, пиши стихи!»
И я закопала веселую птицу
За круглым колодцем у старой ольхи.

Ему обещала, что плакать не буду,
Но каменным сделалось сердце мое,
И кажется мне, что всегда и повсюду
Услышу я сладостный голос ее.

[Tykva]

Anna Akhmatova

Ở đâu đó cuộc đời bình dị và ánh sáng,
Trong veo, ấm áp, tươi cười...
Bên hàng rào chàng trai đợi chờ
Gặp cô láng giềng khi sẩm tối
Câu đổi trao ngọt ngào nhất trên đời
Chỉ có bầy ong nghe lọt.

Đời ta sống trịnh trọng đầy khó nhọc
Trong những lễ nghi những gặp mặt đắng cay,
Để vô tình trôi theo cánh gió bay
Lời đứt quãng, chưa bắt đầu đã hết.

Nhưng với chúng ta không có gì đổi được
Thành phố xây từ đá hoa cương
Thành phố của vinh quang, hoạn nạn
Với những con sông lấp lánh băng tan,
Những khu vườn đầy bóng râm u uẩn
Và giọng Nàng thơ yếu ớt ngân...

Ведь где-то есть простая жизнь и свет,
Прозрачный, теплый и веселый...
Там с девушкой через забор сосед
Под вечер говорит, и слышат только пчелы
Нежнейшую из всех бесед.

А мы живем торжественно и трудно
И чтим обряды наших горьких встреч,
Когда с налету ветер безрассудный
Чуть начатую обрывает речь.

Но ни на что не променяем пышный
Гранитный город славы и беды,
Широких рек сияющие льды,
Бессолнечные, мрачные сады
И голос Музы еле слышный.

[Geobic]

Thôi ta về với THƠ thôi
Chân trời để mặc... chim trời nó bay


Nhờ cả nhà giải mã hộ 2 câu cuối bài thơ sau của Akhmatova (trước hết dịch cho nghĩa đen bằn văn xuôi đã):

Оттого и я, бессонная,
Как причастница спала.

8 НОЯБРЯ 1913 ГОДА

Солнце комнату наполнило
Пылью желтой и сквозной.
Я проснулась и припомнила:
Милый, нынче праздник твой.
Оттого и оснеженная
Даль за окнами тепла,
Оттого и я, бессонная,
Как причастница спала.

1913

Tạm dịch:

NGÀY 8 THÁNG 11 NĂM 1913

Mặt trời rót đầy phòng
Dòng bụi vàng và trong.
Em tỉnh dậy, chợt nhớ:
Hôm nay sinh nhật anh.
Vì thế mà màn tuyết
Ngoài cửa sổ ấm lên,
Vì thế mà suốt đêm
Em chập chờn khó ngủ.

1913

Cảm thấy chưa ổn.. Liệu Geo hiểu nghĩa là: “Vì thể, em như người liên quan, suốt đêm chập chờn không ngủ được” có đúng không? Chữ причастница có nghĩa chính xác là gì?

[Nina]

Bác Geobic ạ

Em thì nghĩ rằng причастница có nghĩa ... liên quan đến nhà thờ. Em tra thử yandex thì thấy thế này

Толковый словарь живого великорусского языка Владимира Даля


ПРИЧАЩАТЬ, причастить кого к чему, приобщить, присоединить, сделать соучастником чего; || -чего, церк. приобщать Св. Тайн. -ся, страдат. и возвр. по смыслу речи; делаться общником, участником чего; приобщаться, принимать Св. Тайны, Дары, Причастье. Причащенье ср. причастье ср. действ. по глаг. || Причастье, участье, прикосновенность, сообщенье, сродство, сочувствие, соотношенье, сопричастие, связь, зависимость. || Св. Причастие, Евхаристия, Св. Тайны, Св. Дары, Тело Господне. || Грамм. причастье, часть речи, причастная глаголу, в образе прилагательного. Причастный чему, прикосновенный, участвующий в чем, близкий, сродный, соучастный, связанный, союзный. Он этому делу не причастен. Причастный стих или причастен м. церк. стих, поемый на литургии, во время причащенья Св. Тайн священника в алтаре. Причастник м. -ница ж. общник, участник, соучастник, сообщник, сопричастник; принимавший в чем‑либо участие, содействовавший, помогавший. || Церк. причащающийся Св. Тайн. Ныне много причастников. Причаствовать чему, участвовать в чем, быть причастным. Не причаствовал я этому делу.


Do đó em hiểu hai câu cuối thế này:
Vì thế, mà một người thường xuyên bị mất ngủ như em lại ngủ ngon lành, như vừa được Chúa ban phước

[Phanhoamay]

Tôi xin 2 câu cuối!

NGÀY 8 THÁNG 11 NĂM 1913

Mặt trời rót đầy phòng
Dòng bụi vàng và trong.
Em tỉnh dậy, chợt nhớ:
Hôm nay sinh nhật anh.
Vì thế mà màn tuyết
Ngoài cửa sổ ấm lên,
Người mất ngủ như em
Được phước lành ngon giấc!

[Tykva]

[Geobic]

[Tykva]

[Geobic]

@Tykva: Cảm ơn Bí đã cho một cách hiểu duy nhất đúng về 2 câu Geo đưa ra. Vậy mà loay hoay mãi mới sửa được cái lỗi hiển nhiên ấy, dù vẫn còn gượng gạo lắm, nhưng đành chấp nhận. Đoạn cuối chuyển lại như sau:
* * *

Ngày hai mốt. Đêm. Thứ hai.
Kinh thành trong bóng đen chìm ngập.
Một kẻ bông phèng nào đó khịa ra:
Tình yêu vẫn còn trên trái đất.

Vì buồn chán hoặc biếng nhác
Tất cả đã tin và sống mê say,
Ngóng chờ hò hẹn, lo sợ chia tay,
Còn tình ca thì luôn miệng hát.

Nhưng một số người đã tìm ra bí mật,
Và họ lặng im như thóc tối ngày…
Tôi ngẫu nhiên biết được điều này
Và từ đó sống như người ốm vậy.

1917

Sau đây là một bài khác cũng khá “hóc” của Bà chúa thơ tình Akhmatova:

* * *

Не хулил меня, не славил,
Как друзья и как враги.
Только душу мне оставил
И сказал: побереги.

И одно меня тревожит:
Если он теперь умрет,
Ведь ко мне Архангел Божий
За душой его придет.

Как тогда ее я спрячу,
Как от Бога утаю?
Та, что так поет и плачет,
Быть должна в Его раю.

1915


* * *

Không mắng không khen tôi
Như kẻ thù hay như bạn.
Anh ấy chỉ để lại linh hồn
Và bảo tôi: giữ giùm cẩn thận.

Có một điều khiến tôi lo:
Nếu bây giờ anh ấy chết,
Thì hẳn Thiên Thần sẽ biết,
Sẽ đến đón linh hồn đi.

Khi đó tôi làm sao giấu
Làm sao giấu được Chúa Trời?
Linh hồn đang hát ca và khóc
Phải đến thiên đàng của Ngài thôi.

1915

Dịch thì dịch vậy, nhưng quả tình Geo không hiểu lắm cái đoạn cuối, ai diễn giải rõ nghĩa cho chăng?