Văn chương Nga Xô Viết - nguồn cảm hứng, lý tưởng sống đẹp và kỷ niệm không thể phai mờ

[Nina]

Văn chương Nga Xô Viết - nguồn cảm hứng, lý tưởng sống đẹp và kỷ niệm không thể phai mờ


Phóng viên Văn nghệ Trẻ (PV): - Văn chương Nga thời kỳ Xô viết vốn rất gần gũi với bạn đọc Việt Nam. Nhiều tác phẩm tầm cỡ nối tiếp truyền thống văn chương Nga đã được tạo dựng và có chỗ đứng trên văn đàn thế giới. Văn chương Nga thời kỳ này cũng được dịch rộng rãi ở Việt Nam. Là người nhiều năm làm công tác dịch thuật và nghiên cứu văn chương Nga Xô viết, xin nhà văn cho biết đánh giá của mình về những nhận định trên.

Nhà văn Đoàn Tử Huyến: - Về việc này đã có nhiều người nói, đã có nhiều bài viết, những công trình, những thống kê. ở đây tôi chỉ xin có vài lời sơ lược và chủ quan. Khái niệm văn học Nga Xô viết thật ra không đồng nhất, nó cũng có sự phát triển, biến đổi. Và việc dịch chuyển nó sang tiếng Việt cũng vậy. ở ta, trước những năm 1960, văn học Nga Xô viết đã ít nhiều được dịch nhưng dịch nhiều nhất là vào những năm 1960-1990. Những tác phẩm lớn, những tác giả lớn (và “chính thống”) về cơ bản đã được dịch - M.Gorki, M.Solokhov, A.Tolxtoi, V.Maiacovxki, Phadaev, N.Oxtrovxki, K.Pauxtovxki, Iu.Bondarev, E.Evtusenco, Ximonov... Từ sau Cải tổ ở Nga và Đổi mới ở ta, một khối “hiện thực” khác - cũng của văn học Nga Xô viết - tràn vào Việt Nam. Đó là những tác phẩm của các nhà văn “cải tổ” như Iu.Bondarev, V.Axtaphiev, V.Sucsin, Tr.Aitmatov, V.Tendriacov, và đặc biệt là các tác phẩm trước đó bị cấm như Nghệ nhân và Margarita, Trái tim chó của M.Bulgacov, Bác sĩ Jivago của B.Paxternac, Những đứa trẻ Arbat của Rưbacov, Không chỉ sống bằng bánh mì của Dudinxev... Đến đầu những năm 1990, khi Liên Xô tan rã thì dòng chảy văn học Nga vào Việt Nam gần như chững lại.

Nhìn lại, ta thấy những gì các dịch giả, các nhà xuất bản Việt Nam đã làm được với văn học Nga Xô viết là rất lớn, và ngược lại, tác động của những tác phẩm của nền văn học này đối với bạn đọc, xã hội Việt Nam cũng không nhỏ. Một thời, đó đã là món ăn tinh thần, là nguồn cảm hứng, là lí tưởng sống đẹp, là kỉ niệm không thể phai mờ của nhiều thế hệ bạn đọc, trong đó có cá nhân tôi.

Tuy nhiên vẫn còn những điều “chưa được” trong việc giới thiệu, một cách toàn diện, trung thực, văn học Nga vào Việt Nam. Còn nhiều tác phẩm lớn, có giá trị chưa được dịch hoặc dịch chưa tốt, chẳng hạn Cuộc đời Clim Xamghin của M.Gorki, Chúng ta của Damiatin, Hố móng, Trevengur của Platonov, Quyết đấu của A.Cuprin... Rồi còn các nhà văn như Xologub, Dosenco, Lexcov, Xolxenixưn, Nabocov... được biết đến rất ít. Việc chuyển tải thơ, một mảng rất mạnh của văn học Nga, vào Việt Nam chưa “đủ độ” - điều này cũng dễ hiểu vì rất khó. Được dịch thành tập thì chỉ có Maiacovxki, Exenin, Evtusenco, Voznexenxki, Rozdextvenxki, Ximonov... “Hiện tượng” thành công tôi cho có bản dịch Đợi anh về của Tố Hữu và đặc biệt là thơ Olga Bergonx của Bằng Việt. Ngoài ra những tên tuổi lẫy lừng ở Nga, những Khlevnicov, Gumilov, Xvetaeva, Akhmatova, Tvardovxki, Paxternac... ngoài vài bản dịch thơ lẻ, chỉ “nghe” đến là chủ yếu.

Một điểm nữa cũng cần phải nêu là, cùng với những tác phẩm lớn, xứng đáng bỏ công để dịch và để đọc, một thời ta cũng đã chuyển sang tiếng Việt khá nhiều những tác phẩm “tầm tầm”, thậm chí là “dưới tầm” nhàm tẻ, mang tính thời sự, cơ hội... Chính điều này làm bạn đọc nhàm chán, thậm chí là dị ứng với văn học Nga, nhất là sau thời “mở cửa” văn học Âu Mĩ tràn vào.

PV: - Là người yêu mến, “mắc nợ” văn chương Nga (như đã có lần tự nhận), nhà văn có thể cho biết điều tâm đắc nhất của mình đối với nền văn chương này?

Nhà văn Đoàn Tử Huyến: - Đúng là có “mắc nợ” thật, cái gì ta yêu, ta thích thì đều mắc nợ cả. Không ai đòi, nhưng ta phải trả lần, trả dần, có dịp thì trả.

Về văn học Nga, sự vĩ đại, hấp dẫn của nó thì hiển nhiên, ai cũng đã biết, không nói. Riêng tôi rất khâm phục cái sức sống mãnh liệt của nó, cái nội lực khủng khiếp của nó. Tính trung thực - con người - nhân bản - sâu sắc của nó. Tôi không biết diễn đạt như thế nào cho chuẩn, cho gọn điều này. Về bản chất, nhà văn và sự sáng tạo luôn chống lại mọi áp bức, cường quyền; nhưng trong thực tế như ta thấy, nhiều lúc, nhiều nơi bị cường quyền áp chế, bẻ gãy. Nhưng nhà văn Nga, nhiều nhà văn Nga không thế. Bằng chứng là thời cải tổ, hàng chục, hầu như tất cả các tạp chí văn học lớn, hàng chục năm trời liền công bố các tác phẩm đã-viết-nhưng-bị-cấm trước đó của các nhà văn Nga mà không hết. Bulgacov mà tôi dịch là một trong số đó. Ông có hai ý mà tôi cho là chân lý của sự sáng tạo nghệ thuật. Một là: Đã là nhà văn thì không thể im lặng. Nếu im lặng thì không phải là nhà văn chân chính. Nếu nhà văn chân chính mà im lặng thì có nghĩa là chết. (Thư gửi Xtalin ngày 30-5-1931). Hai là “Các bản thảo không cháy” - các giá trị nghệ thuật đã được sáng tạo ra không bao giờ mất đi. Phải có bản lĩnh, “nội lực”, bề dày văn hóa đến chừng nào mới có thể trong vùi dập, khốn khổ khoảng đầu thế kỷ vẫn viết - mà không chỉ một - những tác phẩm để đến gần cuối thế kỷ mới hiện hình hài đầy sức mạnh tiên tri nhân bản và trí tuệ như Hố móng (Platonov) Trái tim chó (Bulgacov), Chúng ta (Damiatin)...

Có lẽ đây là nét đặc trưng của nền văn học, văn hóa Nga. Tôi chưa gặp, chưa biết điều tương tự như vậy ở các nền văn học khác - một cách đặc trưng, phổ biến. Và tôi cố gắng góp sức chuyển được cái đó - nét đặc trưng của tính cách Nga - đến với bạn đọc Việt Nam. Nằm trong “hệ” có những tác phẩm của M.Bulgacov (ba tiểu thuyết đã in trong M. Bulgacov. Tuyển tập văn xuôi, Nxb Văn học, 1998), V. Tendriacov (3 tiểu thuyết), D. Granin (Kì lạ thế đấy cuộc đời này), A. Ivanov (Tiếng gọi vĩnh cửu) v.v...

PV: - Như nhiều người nhận định, điều kiện sáng tác, in ấn các tác phẩm văn chương ở Nga hiện nay là “trăm đường thuận lợi hơn”, nhưng các tác phẩm thực sự kế tục truyền thống văn chương Nga, văn chương Nga Xô viết thì hình như còn chưa xuất hiện. Nhà văn có thể cho biết ý kiến lý giải của mình về hiện tượng nêu trên?

Nhà văn Đoàn Tử Huyến: - Đó là một vấn đề phức tạp mà tôi chưa thể lí giải hết ở đây. Thứ nhất, thời gian qua do điều kiện, chúng ta không có được những thông tin đầy đủ để tiếp cận và đánh giá ở Nga hiện nay có tác phẩm lớn nào không, lớn đến mức nào. Thứ hai, các tác phẩm lớn thật sự thường phải được đánh giá với một độ lùi thời gian nhất định. Chúng ta đã biết nhiều tác phẩm khi mới ra đời gây “chấn động” như thế nào nhưng rồi sau đó dần dần chìm vào quên lãng. Thứ ba nữa, văn chương có qui luật riêng của nó (mà không phải lúc nào cũng nhận biết và giải thích ngay được), nên không phải cứ hễ gặp thuận lợi là có ngay được thành quả. Nhưng tôi tin, văn học Nga vĩ đại sẽ sản sinh ra được những tác phẩm xứng tầm.

Mặt khác cũng phải làm rõ thế nào là “tác phẩm thực sự kế tục truyền thống văn chương”? ở Nga đang đồng thời có nhiều thế hệ nhà văn hoạt động sáng tạo, có những tác giả xuất hiện từ thời chiến tranh chống phát xít, có thế hệ thời kỳ chiến tranh lạnh, và có cả những tác giả trẻ “hậu Xô viết”. Vậy nên có những cái kế tục (có hiện tượng ông - cháu cùng nổi tiếng như A. Tolxtôi và T. Tolxtaia), nhưng chắc chắn có những cái khác biệt, mới lạ. Cái truyền thống quan trọng nhất của văn chương Nga là bề dày văn hóa, nội lực, bản lĩnh hùng hậu, như tôi đã nói, thì tôi tin vẫn giữ được.

Việc dịch văn học Nga ở Việt Nam thời gian qua gặp nhiều khó khăn, trì trệ. Do những biến động về chính trị, kinh tế, quan hệ của hai nước mà tiếng Nga, văn học Nga không còn chỗ đứng, vai trò như trước đây trong sự tiếp nhận và trên thị trường sách ở ta. Một thời gian khá dài, như ông Phan Hồng Giang có lần than thở, các nhà xuất bản, nhà phát hành hễ thấy tiêu đề văn học Nga trên bìa bản thảo là họ tránh xa liền! Tình hình gần đây đã có những dấu hiệu khác. Tôi có cảm tưởng như đang có những chuyển động hướng về văn học Nga, ở trong tâm lý người đọc, trong mối quan tâm của những người làm văn chương, những nhà hoạt động văn hóa, và cả chính trị nữa. Mới cách đây vài năm, văn học Nga có được dịch thì cũng chỉ là vài truyện trinh thám ăn khách (của Marinina), còn năm nay chỉ riêng Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây chúng tôi đã và đang tổ chức xuất bản ít nhất bốn cuốn (Truyện ngắn đương đại Nga, Đào Tuấn ảnh dịch; Thơ Gamzatov, Thúy Toàn dịch; Mê cung ảnh, Lukianenco, Phương Hoài dịch; và tập Truyện ngắn song ngữ Nga-Việt, nhiều người dịch). Tuy nhiên có mấy khó khăn sau đây khó vượt qua nếu không có sự đầu tư của tổ chức, nhà nước. Một là vấn đề những người dịch. Thế hệ trước qua đi, nhiều người gác bút, làm việc khác. Đội ngũ tiếp nối vừa thưa thớt, vừa thiếu say mê, vừa chưa đủ trình độ, kinh nghiệm - phải có kế hoạch đầu tư, đào tạo. Và thứ hai là bản quyền - hiện nay vấn đề này chưa chính thức đặt ra, nhưng thế nào cũng phải tính đến.

PV: - Theo nhà văn, cần phải làm gì tiếp trong việc giới thiệu văn chương Nga với độc giả Việt Nam?

Nhà văn Đoàn Tử Huyến: - Hệ thống hóa và cập nhật.

Một trong những điều dở ở Việt Nam, trong nhiều lĩnh vực hoạt động chứ không riêng gì, nhưng biểu hiện rất rõ trong việc dịch thuật văn học, trong đó có dịch văn học Nga, là thiếu tính hệ thống, tự phát, mạnh ai nấy làm, gặp gì làm nấy, dễ làm khó bỏ (Thật ra vào những năm 80, khi Nhà xuất bản Cầu Vồng hoạt động mạnh, ở Việt Nam cũng đã hình thành một “kế hoạch hợp tác” việc dịch và xuất bản văn học Nga bằng tiếng Việt, nhưng đấy là do phía bạn tổ chức, phía bạn chi tiền, Việt Nam chỉ (phối hợp) thực hiện. Chính vì vậy đã in được một số tác phẩm dày dặn, nhưng phần lớn kế hoạch đang nằm trong “kế hoạch”, Liên Xô sụp đổ không thực hiện được). Do vậy, như trên đã nói, nhiều tác phẩm đáng được dịch để tạo cho diện mạo văn học Nga vào Việt Nam được trọn vẹn (tương đối), hệ thống, thì đã bị bỏ qua. Nay nên làm tiếp, kể cả dịch lại một số tác phẩm mà bản dịch trước đây chưa đạt.

Nhưng cái quan trọng hơn là cập nhật - kịp thời cho dịch những tác phẩm văn học Nga đương đại ra tiếng Việt. Đây là một nhu cầu lớn, có thực, cả về mặt nhận thức văn hóa lẫn mặt tình cảm. Nhiều bạn đọc yêu quí văn học Nga, nhất là những người từng một thời sống và làm việc, gắn bó với nước Nga (số này không ít) rất muốn tìm hiểu văn học Nga hiện nay có những cái gì mới, đất nước, con người Nga sống và thay đổi như thế nào. Giới cầm bút, các nhà văn nhà thơ cũng muốn biết hiện nay các nhà văn Nga viết những gì, viết như thế nào,- nói gì thì nói nền văn học Nga cũng được truyền bá và có ảnh hưởng đối với văn học Việt Nam, và sự phát triển xã hội Việt Nam cũng có không ít nét tương đồng với sự phát triển xã hội Nga.

Nhưng tôi nói lại, muốn làm được tốt điều đó, trước hết và quyết định nhất là vai trò tổ chức, quan tâm đầu tư từ phía các cơ quan hữu trách.

PV: - Xin cảm ơn nhà văn!

(Văn nghệ trẻ số 45/2003)

http://sacmauvanhoa.vdcmedia.com/Lyluan-c.asp?PostID=920[/list]

[conghedoinghieng]

"Thép đã tôi thế đấy" vẫn nóng hổi sau 80 năm

“Thép đã tôi trong lửa đỏ và nước lạnh. Từ đó thép trở nên cứng rắn và không hề biết sợ. Thế hệ chúng tôi đã được tôi luyện như vậy” , cố nhà văn N.Ôxtơrốpxki đã lý giải về nhan đề cuốn tiểu thuyết được dịch ra hơn 70 thứ tiếng và in ra ở hơn 80 nước với kỷ lục về số bản in: gần 100 triệu!
Tháng kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Nicôlai Ôxtơrốpxki năm nay được triển khai trên khắp nước Nga. Các nhà xuất bản Nga đồng loạt in lại với khối lượng lớn các tác phẩm của ông. Từ ngày 1/9/2004, các trường đại học ở Moskva đồng loạt tổ chức cuộc thi tìm hiểu về sự nghiệp và các tác phẩm của nhà văn. Các bảo tàng Ôxtơrốpxki tại Nga và Ukraina, đặc biệt thành phố Xêpêtốpka quê hương nhà văn sẽ mở cửa đón chào các đoàn du khảo. Các tạp chí, truyền hình đều đã chuẩn bị các chương trình kỷ niệm với sự tham gia của độc giả nhiều thế hệ đã, vẫn coi tác phẩm của Ôxtơrốpxki là cuốn sách gối đầu giường. Một cuộc hội thảo quốc tế về Ôxtơrốpxki cũng sẽ được tổ chức trong tháng 9.
Ở Liên Xô, từ sau thất bại của cuộc “cải tổ” và nhất là sau sự sụp đổ của cường quốc này, thế hệ trẻ mới hầu như ít người biết tới N. Ôxtơrốpxki và Thép đã tôi thế đấy. Trước thực trạng đó, một công dân của thế hệ những người ngưỡng mộ ông đã viết cho báo Lao Động - một tờ báo lớn có số bản in nhiều nhất thời Liên Xô cũ và cả nước Nga hiện nay - những lời tâm huyết của mình về nhà văn: “Thép đã tôi thế đấy đã trở thành ngọn cờ và biểu tượng của thanh niên Xô Viết. Tiếc rằng, ngày nay nhiều nam nữ thanh niên đã không biết đến cái tên đó. Và chưa hẳn họ có thể hiểu rằng, vì sao chúng tôi - những đoàn viên Thanh niên Cộng sản của những năm 30-40, khi đã mang trong mình hình tượng Paven Coócsaghin, cùng đi với anh vào trận chiến, đã khôi phục lại được đất nước bị tàn phá, đã tấn công thắng lợi vào lâu đài khoa học.
Cần trở lại cho bạn đọc chúng ta nhân vật khói lửa đó. Thật quan trọng biết bao ngày hôm nay nhắc lại cho các bạn trẻ những lời đã nói ra, những ý tưởng trong lời thề sâu sắc của nhà văn - người chiến sĩ về cuộc sống đã qua, về những điều mà ông đã không hổ thẹn khi nhớ lại mà nói rằng, cuộc đời đó đã được hiến dâng cho cuộc đấu tranh vì hạnh phúc và giải phóng nhân loại. Kỷ niệm Nicôlai Ôxtơrốpxki tạo cho chúng ta cơ hội tốt để lưu ý tới tâm hồn và trí tuệ của thế hệ trẻ hiện nay...”.
Đáp lại yêu cầu trên, báo Lao Động đã cởi mở với các bạn đọc của mình: “... Đúng! Nicôlai Ôxtơrốpxki và hình tượng của nhà văn là Paven Coócsaghin đã và đang là những biểu tượng lớn của một nền văn minh vĩ đại dưới cái tên Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô Viết”. Trước cuộc 'cải tổ' tai họa, tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy là một trong những tác phẩm được in và đọc nhiều nhất khắp thế giới. Nó đã được dịch ra hầu như tất cả các thứ tiếng trên thế giới và đạt một huyền thoại về bản in: gần 100 triệu! Nếu không có định kiến chính trị của ngày hôm nay thì mở cuốn sách ra - hẳn bạn sẽ đọc ngấu nghiến. Nó đã mấy lần được đưa lên màn ảnh. Và hiện nay các nhà điện ảnh Ucraina đã dựng một bộ phim nhiều tập theo tiểu thuyết này cho... khán giả Trung Quốc".
Nhà văn mất lúc 32 tuổi. Ông viết tất cả chỉ 2 cuốn sách, nhưng di sản này thật to lớn và giá trị như thế nào! Do vậy mà các dòng chữ của Thép đã tôi thế đấy và Ra đời trong bão táp, các bài báo, diễn văn và thư từ của ông vẫn như đang rực cháy!...”.
Iuri Bêlichencô - nhà văn Liên Xô cũ và nước Nga hiện nay, đã viết: “... Ngày nay, đọc lại Thép đã tôi thế đấy tôi càng thấy rõ hơn bao giờ hết: đó là một cuốn sách độc nhất vô nhị và đầy sức thuyết phục. Trong tất cả những điều mà ngày hôm nay một số người thì đe dọa chúng ta, còn số khác thì tỏ ra khâm phục cuộc đấu tranh giai cấp, nội chiến và đặc biệt là khâm phục sự lao động vô cùng cực nhọc nhưng tự nguyện của tác giả. Bị vôi hóa cột sống, bị bại liệt cả hai chân, bị mù hẳn vì vết thương, cuộc sống vật chất quá thiếu thốn sau nội chiến, thế mà ông vẫn đêm ngày làm việc bằng hết cả phần cuộc đời còn lại của mình. Rõ ràng cuốn sách viết ra đã không bịa chút nào. Hiện tượng đặc biệt này của nhân cách nhà văn là không thể bàn cãi... Nhân cách Ôxtơrốpxki, sức sống mãnh liệt và lòng dũng cảm của ông không thể không gây nên sự khâm phục thực sự...”.
Thép đã tôi thế đấy quả là một tác phẩm bất tử. Bởi vì, dù là ai, có quan điểm chính kiến khác nhau đến mức nào cũng đều thấy ở đó một sự thật về ý nghĩa nhân văn của nó. Chương nói về xây dựng con đường sắt nhỏ nối khu rừng với một thành phố là một trong những chương ấn tượng nhất, hay nhất mà ai cũng thừa nhận. Trong điều kiện khắc nghiệt của mùa đông nơi đây thì việc sưởi ấm cho người quả là một vấn đề cấp thiết nhất, sống còn nhất.
Vì sao những đoàn viên Thanh niên Cộng sản - mà Paven Coócsaghin là tiêu biểu - phải ngày đêm chịu đói rét, cực nhọc, vô cùng gian khổ để gấp rút hoàn thành cho kỳ được con đường sắt này? Nó chỉ đơn giản là vì, nếu con đường sắt này không được xây nên thì thành phố sẽ không có củi đốt trong mùa đông giá rét và tất cả mọi người ở đây - không thuộc một hệ thống tư tưởng xã hội hay đảng phái chính trị nào, không kể già trẻ gái trai, hay tôn giáo tín ngưỡng nào - sẽ bị chết cóng vì không có củi đốt. Những đoàn viên Thanh niên Cộng sản khi làm con đường này theo ý nguyện của người dân thành phố đó, sẽ mang lại sức khoẻ và trí tuệ cho họ - tất cả những ai sống ở đây, vì tình anh em, tình bạn và tình người của chúng ta. Việc làm đó của họ thật là cao cả mà bất kỳ ai thấy được, hiểu được đều tỏ lòng khâm phục và kính trọng.
Hầu như rất nhiều bạn thuộc hết cả một đoạn văn rất hay của cuốn sách nói về quan điểm sống của tác giả: “Cái quý nhất ở mỗi con người là cuộc sống. Nó cho con người chỉ một lần, và cần sống sao cho khỏi phải ân hận và xót xa vì những năm tháng đã sống vô nghĩa, sao cho không phải hổ thẹn vì những điều nhỏ nhen, ti tiện đã qua - và sao cho khi nhắm mắt xuôi tay ta có thể nói rằng, tất cả đời ta, tất cả sức ta đã cống hiến cho lý tưởng cao đẹp nhất trên thế giới - sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người...”.
Hiện nay, khi nghiên cứu và đọc Ôxtơrốpxki theo quan điểm mới, rộng rãi hơn, nhiều người cho rằng, cuộc đấu tranh giải phóng nhân loại chính là cuộc đấu tranh với đói nghèo và bệnh tật, với dốt nát và vô chính phủ, với chuyên quyền và độc tài... Ý này chắc phù hợp với mọi thời đại của loài người đang sống trên trái đất này
Nguyễn Khắc Dy
http://vnca.cand.com.vn/vi-vn/lyluan/2004/11/49642.cand


Николай Островский (1904-1936)


Sống mãi huyền thoại về lý tưởng thanh niên

Năm 1954, lần đầu tiên ở Việt Nam, tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Xô Viết Nicôlai Ôxtrovxki Thép đã tôi thế đấy được dịch sang tiếng Việt. Thời gian ấy, trong các chiến hào Điện Biên Phủ mù mịt đạn bom, khói lửa, các chiến sĩ của chúng ta đã chuyền tay nhau bản dịch tóm lược tác phẩm này với cái tên Luyện thành gang thép. Và trong suốt 50 năm qua, tác phẩm này đã trở thành cuốn sách gối đầu của nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam...
Sinh ra ở làng Vilia, tỉnh Vôlunsca trong một gia đình công nhân, 12 tuổi Nicôlai Ôxtrovxki đã phải đi làm thuê. Năm 1919, khi 15 tuổi, Nicôlai đã tình nguyện ra mặt trận chiến đấu trong đội quân của vị chỉ huy anh hùng G.I.Kôtovski, rồi tiếp đến là Quân đoàn kỵ binh số 1 của X.M.Budionư, một trong những vị nguyên soái lừng danh của Hồng quân. Năm 1920, Nicôlai bị thương nặng. Sau khi giải ngũ, anh công tác ở Đoàn thanh niên Cômxômôn, tham gia lao động trên các công trường xây dựng. Nhưng do thương tật trước đó, đầu năm 1927, anh lâm bệnh, nằm liệt trên giường rồi 2 năm sau mắt mù hẳn. Trong giai đoạn khó khăn nhất cuộc đời, Nicôlai Ôxtrovxki đã tìm ra được lối thoát cho mình để tiếp tục sống có ý nghĩa: viết văn.
Nhà văn Thúy Toàn nhận xét: "Chỉ sống trên đời có 32 năm - trong đó một nửa thời gian lại ốm đau, bệnh tật, có tới 9 năm nằm liệt giường và lại mù lòa, nhưng Nicôlai Ôxtrovxki trong giây phút cùng cực nhất vẫn không chịu đầu hàng, không gục ngã mà lại tìm ra được nghị lực sống và sống có ích. Cuộc đời ngắn ngủi của ông thực sự đã trở thành một huyền thoại, làm mọi người gần xa đều phải thán phục, ngưỡng mộ, các thế hệ nối tiếp nhau truyền tụng. Những con người rơi vào hoàn cảnh bất hạnh, chỉ còn những khả năng hạn chế, tìm thấy ở Nicôlai Ôxtrovxki một chỗ dựa vững chắc trong cuộc sống có lý tưởng, sống có ý nghĩa như lời ông gửi gắm qua phương châm sống của nhân vật Paven Coocsaghin (trong Thép đã tôi thế đấy): "Cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người".
Trong lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn Nicôlai Ôxtrovxki và 50 năm tác phẩm Thép đã tôi thế đấy xuất bản ở Việt Nam, ông Mai Thời Chính - quyền Giám đốc NXB Thanh Niên khẳng định: Trong suốt 50 năm qua, thông điệp nói trên của Paven Coócsaghin cũng là phương châm sống của nhiều thế hệ và đã góp thêm sức mạnh tinh thần cho lớp lớp thanh niên Việt Nam. Đã có không ít những tấm gương sống động như Nicôlai Ôxtrovxki, điển hình là Phạm Hồng Sơn, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 307 nổi tiếng trong kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ, người đã nằm liệt suốt 13 năm nhưng tự học tiếng Nga trên giường bệnh và đã dịch nhiều tác phẩm sang tiếng Việt.
Việt Chiến
http://www.thanhnien.com.vn/

[danngoc]

Theo em, ban đầu tác giả viết TĐTTĐ chỉ nhằm kể lại cuộc đời mình, như một khát khao nghệ thuật. Nhưng do hay quá, hình tượng quá nên các cụ bô lão thời ấy đẩy tiếp lên thành một tác phẩm tuyên truyền, và do đó, lệch đi đôi chút mục đích ban đầu của tác giả.

[Nina]

Nina cũng nghĩ thế, song ở đời mấy ai biết được chữ ngờ

Dù sao thì việc không đầu hàng số phận để sáng tạo cũng là đáng khâm phục rồi. Mặc dù thật ra người Nga nếu nghe tên Ostrovxki họ sẽ nghĩ đến nhà soạn kịch trước khi nghĩ đến tác giả của TĐTTĐ

[iamivan]

[Nina]

[quote="iamivan"]

[iamivan]

Ồ vậy hả, nếu chị Nina ko nói thì em chả biết nhà soạn kịch này rồi! Tại mình ở Việt Nam nên cứ tư duy theo kiểu người Việt ấy mà! Cứ tưởng ông nhà văn nổi tiếng hơn ông soạn giả này mới chết chứ! Thế mới buồn!!!