Êxênhin- Đời và thơ

[Ta Phuong]

Bác NA ơi,
Bác định thắng quả 2-1 đấy ư?… Dù sao Geobic cũng cố làm theo lời khuyên của bác, kéo cái cày chìa vôi lê lết cho tới khi gục xuống cánh đồng cằn cỗi của mình đây.
Bí ơi, mục tiêu của “chương trình” này là lôi kéo được Bí vào cuộc đấy. Nina, USY đã “nhúc nhắc” rồi, còn có Bí nữa thôi… Vào cuộc đi sẽ rất thú vị, biết được thế nào là sự bất lực của ngòi bút trước công việc nặng nề là dịch một tác giả từng được ngườI Nga tôn vinh “là nhà thơ Nga nhất” (самый руccкий поэт).
Về bài dịch “Đêm” của USY, phải nói đáng biểu dương vì sự kiệm lời, không thể hơn được nữa. Geobic cảm ơn và lĩnh nhận câu cuối cùng… Một góp ý nhỏ: chữ “thinh không” có vẻ không hợp lắm? bản chất chữ này là danh từ, đứng sau 1 danh từ khác (Rừng) nghe nó cứ sao sao ấy!
Tiếp theo “chương trình” là một bài thơ nữa của Exenin nói về cây Bạch Dương tuyệt diệu, bài này dành tặng bác NA đấy. Hẹn bác đến "mùa sếu năm sau" nhé!!!


* * *
Gửi L. I. Kasina

Mái tóc xanh mơn mởn,
Ngực trinh nữ diệu kỳ,
Ôi, bạch dương thanh mảnh
Nghé xuống đầm làm chi?

Gió mách em điều gì?
Thầm thì chi bờ cát?
Em muốn lược trăng ngà
Kết bím làn tóc biếc?

Bạch dương ơi, cho biết
Những bí mật cỏ cây!
Tôi yêu đến ngất ngây
Tiếng thu buồn trong lá...

Và bạch dương nhỏ nhẻ:
- Anh bạn tò mò ơi,
Đêm qua dưới sao trời
Chàng mục đồng đã khóc.

Dưới ánh trăng dát bạc
Cây cỏ sáng ngời ngời
Chàng đã ôm thắm thiết
Cặp chân trần của tôi...

Rồi thở dài não nuột
Thốt trong tiếng lá reo:
"Vĩnh biệt bồ câu nhỏ,
Hẹn mùa sếu năm sau!"

1918

* * *
Л.И.Кашиной

Зеленая прическа,
Девическая грудь,
О тонкая березка,
Что загляделась в пруд?

Что шепчет тебе ветер?
О чем звенит песок?
Иль хочешь в косы-ветви
Ты лунный гребешок?

Открой, открой мне тайну
Твоих древесных дум,
Я полюбил печальный
Твой предосенний шум.

И мне в ответ березка:
"О любопытный друг,
Сегодня ночью звездной
Здесь слезы лил пастух.

Луна стелила тени,
Сияли зеленя.
За голые колени
Он обнимал меня.

И так, вдохнувши глубко.
Сказал под звон ветвей:
"Прощай, моя голубка,
До новых журавлей".

1918


BNgay thu 4

[Nina]

Bác Ta Phuong ạ, em dịch Esenin thì là ... vì bác thôi , chứ em dịch xong đọc lại thấy ... em làm mất hết cái hay của bản gốc

Chị Bí ạ, em nhiều lúc em cũng thấy em đáng ghét lắm, như là dở hơi ấy ... nên Esenin có ghét chính mình thì cũng dễ hiểu thôi

Đêm
Sông lơ mơ ngủ,
Rừng tối thầm thì,
Họa mi không hót,
Chim chóc không kêu.

Đêm. Yên lặng quá
Suối thở đâu đây.
Mặt trăng lấp lánh
Phủ bạc quanh đây

Phủ bạc mặt trăng.
Phủ bạc con suối
Thảo nguyên vừa tưới
Phủ bạc cỏ cây

Đêm. Yên lặng quá.
Tất cả ngủ say
Mặt trăng lấp lánh
Phủ bạc quanh đây

[Nina]

Đã chiều rồi

Đã chiều rồi. Lấp lánh
Sương trên cây tầm gai
Bên đường nhỏ tôi đứng
Cạnh cây liễu u hoài.

Trăng đêm nay sáng quá
Soi rực mái nhà ta.
Tiếng họa mi đâu đó
Tôi nghe phía xa xa.

Ấm và vui như thể
Mùa đông bên bếp lò
Những cây bạch dương đứng
Như những ngọn nến to

Xa xa bên kia sông
Chắc là phía bìa rừng
Người gác rừng ngái ngủ
Mệt mỏi gõ vào cồng.

[Geobic]

Thông báo cả nhà có một sự cố nào đo khiến Tạ Phương không sử dụng được nik cũ của mình nữa, đành đăng ký nik mới là Geobic - cũng không còn xa lạ lắm. Mong moi người thông cảm, và ai biết xin nói giùm nguyên nhân sự cố kể trên.

Suýt nữa thì không theo tiếp được chủ đề "Mỗi ngày một bài..." này.

Thử trả lời câu hỏi của Bí:
Exenin tự coi mình là kẻ chơi bời, trác táng, rượu chè be bét, gây gổ, loạn ẩu và thường tự quở trách mình trong thơ. Bên cạnh những bài thơ tuyệt vời về phong cảnh đồng quê Nga và về nhiều đề tài khác, ông ta còn có cả một mảng thơ về giới “rượu chè”, tự biết là không hay ho gì, nhưng con người thơ yếu đuốí đó không thoát ra được. Ông viết nhiều bài thơ không ngớt tự rủa xả mình, thú tội với Mẹ, với người thân, vớI quê hương… Đấy chính là con người tài năng, bị đầy đọa, không biết bao lần định tự tử, và cuối cùng đã kết liễu đời mình ở tuổi 30, để lại cho nước Nga và nhân loại một một lượng tác phẩm đồ sộ, vô giá. Cũng chinh Exenin đã viết trong 1 bài thơ, là khi ông nằm xuống, ông đã chuẩn bị sẵn cho minh đôi câu thơ để khắc trên mộ chí:

NgườI nằm dưới đây yêu đất đai Tổ Quốc.
Như sinh thời ngưỡng mộ đức Lưu Linh.

Bài thơ sau đây cũng là một bài ta thán về trái tim tan nát và phận bạc của mình, viết khi ông mới 17 tuổi. Bài này tôi dịch không được ưng ý, mong mọI người góp sức.

BÀI HÁT VUI NƠI XA

Từ xa xa vọng lại
Tiếng ai đó đang hát bài ca vui.
Tôi muốn hoà theo giọng đó
Mà trái tim tan nát nghẹn lời.

Tâm hồn tôi khát khao vô vọng
Những âm thanh rung động tim mình,
Bởi lẽ trong tôi nguồn sinh lực
Đã cạn rồi ngay trước cuộc trường chinh.

Tôi đã bắt đầu bay quá sớm
Theo những ước mơ lí tưởng trần gian,
Cũng sớm bắt đầu than thân trách phận
Lưu lạc những miền xa sống kiếp lang thang

Tôi sớm tìm cho mình ngày ảm đạm
Bằng trái tim bốc lửa nhiệt tình
Và bây giờ hát theo... không thể nữa
Sức đã lụi tàn, không dễ hồi sinh.

1912


5 ДАЛЕКАЯ ВЕСЕЛАЯ ПЕСНЯ

Далеко-далеко от меня
Кто-то весело песню поет.
И хотел бы провторить ей я,
Да разбитая грудь не дает.

Тщетно рвется душа до нее,
Ищет звуков подобных в груди,
Потому что вся сила моя
Истощилась еще впереди.

Слишком рано я начал летать
За мечтой идеала земли,
Рано начал на счастье роптать,
Разбираясь в прожитой дали.

Рано пылкой душою своей
Я искал себе мрачного дня
И теперь не могу вторить ей,
Потому что нет сил у меня.

[Geobic]

Thứ 6 là tên một nhân vầt trong truyện Rôbinơn. Và trên hòn đảo hoang vu đó, trước khi Thứ Sáu đến, chắc Rôbinsơn đơn độc cũng từng cảm nhận thấy như Exenin trong bài thơ sau.

* * *

Xa sau màn sương nào thấy chi đâu
Có gì đó đang đợi tôi phía trước
Những gì đó... đớn đau hay hạnh phúc
Phút nghỉ ngơi cho lồng ngực héo rầu?

Có phải chăng màn sương bạc phủ dày
Là điềm gở báo trước điều cay đắng
Là hiểm hoạ cho trái tim trong trắng
Thiêu nó lụi tan, không lửa, từng ngày?

Nhưng xuyên qua mờ ảo lớp sương này
Tôi đã thấy bình minh lên rạng rỡ -
Sự cáo chung của trái đất buồn đau,
Là cái chết, nhưng bình yên cho tôi đó.

1912


* * *

Не видать за туманною далью,
Что там будет со мной впереди,
Что там... счастье, иль веет печалью,
Или отдых для бедной груди.

Или эти седые туманы
Снова будут печалить меня,
Наносить сердцу скорбные раны
И опять снова жечь без огня.

Но сквозь сумрак в туманной дали
Загорается, вижу, заря -
Это смерть для печальной земли,
Это смерть, но покой для меня.

1912

[Geobic]

* * *

Và trên đầu tôi một vì sao sáng,
Nhưng sáng mờ mờ trong sương,
Và trước mặt tôi rộng mở con đường,
Nhưng con đường ngập trong cỏ dại.

Và cả thế gian cười mỉm cùng tôi,
Nhưng chỉ là nụ cười hắt hủi,
Và số phận gửi tôi lời chào,
Nhưng giọt lệ lại thay niềm an ủi.

1912


* * *

И надо мной звезда горит,
Но тускло светится в тумане,
И мне широкий путь лежит,
Но он заросший весь в бурьяне.

И мне весь свет улыбки шлет,
Но только полные презренья,
И мне судьба привет несет,
Но слезы вместо утешенья.

1912

[Smorodina]

Chị Bí bướng nhỉ, sếp bảo chẳng nghe lời Thôi em thay chị ấy góp vui với bác Tạ Phương một bài vậy...

Một đốm sao trên đầu tôi nhấp nháy
Nhưng ánh sáng mờ chẳng qua nổi màn sương
Trước mặt tôi thấp thoáng một con đường
Nhưng từ lâu đã lấp trong cỏ dại.

Thế gian này đón tôi với nụ cười
Nửa miệng thôi, và đầy khinh miệt.
Và số phận đón tôi nồng nhiệt,
Với lệ nhoà, chẳng một chút vui.

----------------
И надо мной звезда горит,
Но тускло светится в тумане,
И мне широкий путь лежит,
Но он заросший весь в бурьяне.

И мне весь свет улыбки шлет,
Но только полные презренья,
И мне судьба привет несет,
Но слезы вместо утешенья.

1912

[Smorodina]

Bác đừng cho là em quá trớn, chẳng qua là do em đã lỡ dịch rồi...

Điều gì đang chờ tôi phía trước,
Tương lai mù mịt trong sương,
Hạnh phúc chăng... hay nỗi buồn vơ vẩn,
Hay bình yên cho lồng ngực đáng thương.

Hay sau bàng bạc màn sương ấy
Nỗi sầu đầy lại đầy thêm
Vết thương mới làm trái tim rớm máu
Thiêu đốt tâm can mà chẳng có lửa đâu.

Nhưng qua màn sương mờ ảm đạm,
Tôi vẫn thấy ánh bình minh lên -
Báo cái chết cho đất này buồn thảm
Cái chết cho tôi sự bình yên.

-----------------

Не видать за туманною далью,
Что там будет со мной впереди,
Что там... счастье, иль веет печалью,
Или отдых для бедной груди.

Или эти седые туманы
Снова будут печалить меня,
Наносить сердцу скорбные раны
И опять снова жечь без огня.

Но сквозь сумрак в туманной дали
Загорается, вижу, заря -
Это смерть для печальной земли,
Это смерть, но покой для меня.

[Smorodina]

Phía xa xa kia ai đang hát thế
Bài ca vui vẻ tưng bừng
Làm tôi những muốn cất tiếng cùng
Nhưng lồng ngực đau không hát nổi.

Tâm hồn đáng thương tìm vô ích
Những hoà âm vui như thế cho mình.
Vô ích bởi tôi sức cùng lực kiệt
Phung phí hết rồi trước khi cất bước chân.

Còn quá sớm khi tôi cất cánh bay,
Mải miết đuổi theo ước mơ cùng lý tưởng
Và quá sớm tôi thở than mình bất hạnh,
Ngoảnh lại nhìn khoảng trống đã sống qua.

Với tâm hồn lửa nhiệt tình còn cháy
Cuộc kiếm tìm ngày ảm đạm bắt đầu
Để giờ đây chẳng thể nào ca hát
Sức tàn rồi... Không hát nổi nữa đâu.

ДАЛЕКАЯ ВЕСЕЛАЯ ПЕСНЯ

Далеко-далеко от меня
Кто-то весело песню поет.
И хотел бы провторить ей я,
Да разбитая грудь не дает.

Тщетно рвется душа до нее,
Ищет звуков подобных в груди,
Потому что вся сила моя
Истощилась еще впереди.

Слишком рано я начал летать
За мечтой идеала земли,
Рано начал на счастье роптать,
Разбираясь в прожитой дали.

Рано пылкой душою своей
Я искал себе мрачного дня
И теперь не могу вторить ей,
Потому что нет сил у меня.
+++++++++++++++++

[Geobic]

Hoan nhô sự nhiệt tình hưởng ứng của Smorodina. Bài sau đây là tặng cho người vừa mới đăng đản 3 bài liền của thi sỹ tóc vàng. (Bài này đã được ông NV Thảo đề cập trong phần tranh luận của mình với các mem NNN)


ĐỪNG LẢNG VẢNG Ở BÊN CỬA SỔ

Đừng lảng vảng ở bên cửa sổ
Đừng giẫm chân nát cỏ vườn em
Từ lâu em không còn yêu anh nữa
Đừng khóc kìa anh, hãy lặng im!

Em thương anh bằng cả tâm hồn,
Sao anh chỉ tiếc phần nhan sắc?
Sao không để em yên một lúc
Anh tự giày vò như thế ích chi ?

Dù sao em đã không còn của anh,
Giờ đây em cũng chẳng yêu ai khác,
Tuy không yêu nhưng còn thương xót,
Anh đi đi, đừng nấn ná trong vườn!

Và hãy quên anh từng có em,
Rằng có thời em yêu anh điên dại,
Giờ không yêu, em chỉ còn thương hại -
Anh hãy đi, đừng dằn vặt mình thêm.

1912

ОТОЙДИ ОТ ОКНА

Не ходи ты ко мне под окно
И зеленой травы не топчи,
Я тебя разлюбила давно,
Но не плачь, а спокойно молчи.

Я жалею тебя всей душою,
Что тебе до моей красоты?
Почему не даешь мне покою
И зачем так терзаешься ты?

Все равно я не буду твоею,
Я теперь не люблю никого,
Не люблю, но тебя я жалею,
Отойди от окна моего!

Позабудь, что была я твоею,
Что безумно любила тебя,
Я теперь не люблю, а жалею -
Отойди и не мучай себя.

1812

Học tập USY thử dịch để đọc ở chợ Ngã Tư Khổ 1 đoạn:

Dù sao đây đã không còn của đấy,
Giờ đây đây cũng chẳng ấy một ai,
Không còn ấy nhưng đây còn xót,
Hãy phắn đi, kẻo bò hết cỏ nhai!…

[Nina]

Bác Geobic ơi, bác ... cày thế này thì làm sao bọn em chạy theo bác kịp? Nhất là khi ... không có internet mấy ngày ? Thôi em ... kệ bác , em đi từ từ thôi, từng bài một

Thi sĩ

Chàng nhợt nhạt. Nghĩ con đường đáng sợ.
Bóng ma trong hồn chàng lẩn khuất đâu đây
Lồng ngực còn hằn vết roi đời đánh
Những hoài nghi đã hút cạn má đầy

Mái tóc chàng bết dính thành từng lọn
Vầng trán cao đầy những nếp nhăn
Nhưng sắc đẹp những ước mơ rực rỡ
Cháy rực trong tâm tưởng những bức tranh

Chàng ngồi trong gác xép nghèo chật hẹp
Mẩu nến còn đang vẽ những hoa văn
Và cây bút chì trong tay chàng đó
Đang cùng chàng bí mật thì thầm

Chàng viết bài ca của những nghĩ suy buồn
Trái tim chàng bắt lấy bóng đen quá khứ.
Và tiếng ồn ấy, tiếng ồn trong tâm tưởng…
Ngày mai chàng đổi được mấy xu đây.

[Nina]

Gửi L. I. Kasina

Mái tóc em xanh xanh,
Bộ ngực trinh nữ trẻ,
Ôi bạch dương mảnh dẻ,
Em nhìn gì trong ao?

Gió nói gì với em?
Cát vui gì rộn rã?
Hay cành em – bím tóc
Muốn chải lược trăng ngà?

Nói cho anh bí mật
Từng thớ gỗ nghĩ suy
Anh yêu tiếng em hát
Trước mùa thu sầu bi.

Và bạch dương liền đáp:
“Anh bạn tò mò ơi,
Chàng mục đồng đã khóc
Nơi đây đêm sao trời

Khi trăng ngà trải bóng
Cỏ cây xanh ngời ngời
Đôi tay chàng ôm chặt
Cặp chân trần của tôi

Chàng nói trong vòm lá
Và thở dài tái tê:
“Tạm biệt em yêu nhé,
Ta chờ sếu quay về”

[Tykva]

[Tykva]

[Geobic]

Vậy là mục đích của chương trình này - Lôi kéo tam ca BUN vào cuộc - đã thành công mỹ mãn. Bí đã tái xuất (sắc) với 3 bài, mà công không phải của Geobic, mà là thuộc về Smorodina đấy. Bài “Chiều tím dần buông bảng lảng” thật tuyệt, chữ “tựa” trong câu “Cô đơn tựa gốc liễu già” còn có 2 nghĩa, mà bói trong nguyên tác cũng không có. Câu cuối “Ngái ngủ gõ gì gõ mãi” thì hẳn là một sáng tạo rồi!

Cái đặc trưng của trường phái 5 phút là trong một thời gian rất ngắn chữ nghĩa tuôn ra ào ào. Không phảI ai cũng làm được như vậy. Một số tứ thơ được định hình thật nhanh và hay xuất thần.

Khi trăng ngà trải bóng
Cỏ cây xanh ngời ngời
Đôi tay chàng ôm chặt
Cặp chân trần của tôi

Chàng nói trong vòm lá
Và thở dài tái tê:
“Tạm biệt em yêu nhé,
Ta chờ sếu quay về”
(Nina)

hay:

Chiều tím dần buông bảng lảng
Sương dần đẫm bụi tầm ma.
Bên đường một mình tôi đứng
Cô đơn tựa gốc liễu già.
(Bí)

Tuy nhiên, với tốc độ sáng tác nhanh như thế đôi khi cũng để lại những cái “sao sao” , ví dụ đoạn sau đây:

Thôi đừng đến cửa sổ nhà em nữa,
Cỏ đang xanh xin đừng giẫm nát mà.
Tình em trao anh giờ đã tắt tự bao giờ
Thôi đừng khóc, im lặng để rời xa.

Câu thứ 3 có những 2 chỡ “giờ”. Nếu để thêm 0,5 phút nữa, sẽ khắc phục được ngay lỗi nhỏ ấy, kể cả về vần điệu nữa, tỉ như:

Thôi đừng đến cửa sổ nhà em nữa,
Cỏ đang xanh xin đừng giẫm nát mà.
Tình em trao anh từ lâu đã tắt
Đừng khóc, anh, hãy im lặng rời xa!

Dù sao cũng thật đáng khâm phục, và đáng tặng bài thơ sau đây, thực sự là một bài khó hiểu, nhất là đoạn cuốI, Geobic dịch liều thành:

Ôi, đàn gió, ngươi thật là quỷ quyệt
Dưới những thanh âm réo rắt của ngươi
Không chỉ một niềm vinh quang bất khuất
Đã biến tan như chưa từng có trong đời.

Эх, гармошка, смерть-отрава,
Знать, с того под этот вой
Не одна лихая слава
Пропадала трын-травой.

Mem nào có cách lý giải nào hợp lẽ hơn thì cho biết nhé.

* * *
Rừng nhỏ. Thảo nguyên rộng bao la.
Ánh trăng tràn khắp nẻo gần xa.
Bỗng đâu vẳng tiếng dàn lục lạc
Nức nở đêm trăng trắng nhợt nhoà.

Đây con đường khấp khểnh quanh co,
Tình yêu muôn thuở chẳng phai mờ,
Trên nền đường đó còn in rõ
Điệp điệp trùng trùng dấu chân Nga.

Ôi, xe trượt tuyết! Xe trượt tuyết!
Tiếng rừng dương lạnh buốt vang ngân.
Cha tôi - một nông dân thuần khiết,
Còn tôi - con của một nhà nông.

Tôi chẳng thiết lẫy lừng danh tiếng,
Cũng không ham làm một nhà thơ.
Bao năm trời tôi chưa gặp lại
Mảnh đất quê nghèo khó, mộng mơ.

Dù chỉ một lần, ai từng được thấy
Miền quê tôi - đất nước, khói sương
Hẳn kẻ đó sẽ mừng vui biết mấy
Muốn ôm hôn từng thân trắng bạch dương.

Hỏi làm sao tôi lại không xúc động,
Trong tiếng reo hò, giữa những vòng hoa,
Khi đám thanh niên của đồng ruộng nước Nga
Vui tụ họp, trong giá băng, ca hát.

Ôi, đàn gió, ngươi thật là quỷ quyệt
Dưới những thanh âm réo rắt của ngươi
Không chỉ một niềm vinh quang bất khuất
Đã biến tan như chưa từng có trong đời.

1925

* * *

Мелколесье. Степь и дали.
Свет луны во все концы.
Вот опять вдруг зарыдали
Разливные бубенцы.

Неприглядная дорога,
Да любимая навек,
По которой ездил много
Всякий русский человек.

Эх вы, сани! Что за сани!
Звоны мерзлые осин.
У меня отец - крестьянин,
Ну, а я - крестьянский сын.

Наплевать мне на известность
И на то, что я поэт.
Эту чахленькую местность
Не видал я много лет.

Тот, кто видел хоть однажды
Этот край и эту гладь,
Тот почти березке каждой
Ножку рад поцеловать.

Как же мне не прослезиться,
Если с венкой в стынь и звень
Будет рядом веселиться
Юность русских деревень.

Эх, гармошка, смерть-отрава,
Знать, с того под этот вой
Не одна лихая слава
Пропадала трын-травой.

1925