Con nuôi Trung đoàn

[katysha]

26
Người ta tìm thấy trong túi áo đại úy Ê-na-ki-ép một bức thư. Anh viết trước khi gọi pháo bắn về phía mình. Mặc dầu viết vội nhưng xem thư, ta tưởng anh đã viết trong một hoàn cảnh yên tĩnh tại hầm của mình. Bởi vì thư viết cẩn thận, rõ ràng, không rập xóa.
Thực ra, trong cái phút cuối cùng ghê gớm lúc anh viết thư, hầu như xung quanh không còn ai sống sót.
Đại úy A-khun-ba-ép nằm trên đất, tay giang ra dưới cái áo đi mưa. Một viên đạn đã xuyên thủng cái trán rộng bướng bỉnh của anh ngay chính giữa. Cô-va-lép vừa ngồi xuống đất ở cái tư thế tựa như định cởi ủng và cuốn lại vải bó chân thì bỗng ngã nghiêng, từ đó không động đậy nữa.
Tuy vậy, trong thư đại úy Ê-na-ki-ép không quên đề ngày, tháng, năm và giờ lúc viết. Anh còn chỉ cả chỗ nữa: “Trong vùng mục tiêu số tám”. Ký tên xong, anh không quên đánh dấu chấm.
Bức thư được gấp hình tam giác và đặt trong túi ngoài chiếc áo khoác định bụng để người khác dễ tìm. Trong thư đại úy từ biệt tiểu đoàn, gửi lời chào các bạn chiến đấu và đề nghị ban chỉ huy cho anh được vinh dự cuối cùng của người chiến sĩ: thi hài được chôn cất trên đất nước Tổ quốc Liên-xô, chứ không trên đất Đức.
Ngoài ra, anh đề nghị chăm sóc con nuôi anh là Va-nha Xôn-xép và nuôi dưỡng cậu bé thành người chiến sĩ tốt, một sĩ quan xứng đáng sau này.
Ý nguyện cuối cùng của đại úy Ê-na-ki-ép được thực hiện một cách nghiêm chỉnh: thi hài anh được chôn cất trên đất nước Liên-xô.
Sau khi gió tuyết đã phủ trắng mồ một lớp tuyết đầu mùa, Va-nha Xôn-xép được gọi lên trung đoàn gặp đồng chí chỉ huy. Va-nha lại được nghe cái câu nói lúc nào cũng có ý nghĩa làm thay đổi số phận người chiến sĩ.
Đồng chí chỉ huy trung đoàn pháo binh đọc nghị quyết cử Va-nha đi học trường thiếu sinh quân Xu-vô-rốp rồi nói:
-Cháu chuẩn bị đi.
Sau đó bốn ngày, Va-nha cùng hạ sĩ Bi-đên-cô đã bước đi trên một phố rộng, gồ ghề chạy từ ga đến trung tâm một thành phố cổ nước Nga. Hai người thong thả bước, lòng cảm thấy tự hào và có chút ít bực bội ngầm với trạng thái tâm hồn thường tình của những người ở mặt trận về, đi trên phố phường một thành phố hậu phương, ngạc nhiên về sự yên tĩnh và cảnh sống thiếu khuôn khổ của nó. Bi-đên-cô mang nhje, tay cuốn băng. Va-nha đeo ba-lô xanh trên lưng. Ba-lô đựng nhiều thứ cần và không cần do các trinh sát viên và pháo thủ họp sức tập trung lại tặng đứa con nuôi trung đoàn trước khi lên đường xa xôi.
Trong ba-lô có cái túi dết đựng quyển sách vỡ lòng và cái địa bàn trứ danh. Có một mẩu xà-phòng thơm hảo hạng đựng trong hộp nhựa màu hồng và một bàn chải đánh răng nằm trong bao nhựa đục lỗ. Có xà-phòng răng, kim chỉ, bàn chải và thuốc đánh giày. Có một hộp thịt lợn, một gói đường viên, một bao diêm đựng muối và bao khác đựng chè. Có ca, kèn ác-mô-ni-ca, bật lửa chiến lợi phẩm, một vài mảnh đạn nham nhở và hai viên đạn liên thanh Đức cỡ lớn, một đầu đồng và một đầu chì. Có tảng bánh mì và một trăm rúp tiền mặt.
Nhưng quan trọng nhất là bộ quân hàm của đại úy Ê-na-ki-ép được gói cẩn thận trong tờ báo “Tiến công liên tục” rồi lại gói mùi soa bên ngoài. Khi chia tay, đồng chí chỉ huy trung đoàn đã trao bộ quân hàm cho Va-nha làm kỷ niệm và dặn phải quý nó như con ngươi, giữ gìn nó đến lúc bản thân cậu có thể đeo được.
Khi đưa bộ quân hàm cho Va-nha, đại tá nói:
-Cháu là con ngoan của cha mẹ đẻ, con ngoan của đơn vị trinh sát và khẩu đội. Cháu là người con xứng đáng của đại úy Ê-na-ki-ép: ngoan ngoãn, dũng cảm và tháo vát. Bây giờ, toàn bộ trung đoàn ta coi cháu là con nuôi. Vậy cháu phải nhớ lấy. Cháu sắp đi học. Bác mong cháu không làm hổ thẹn trung đoàn. Bác tin rằng cháu sẽ trở thành người học viên xuất sắc, người sĩ quan xuất sắc sau này. Nhưng phải nhớ rằng: bất kỳ ở đâu, lúc nào, trước sau cháu phải xứng đáng là đứa con trung thành của bà mẹ Tổ quốc chúng ta. Thôi từ biệt, Va-nha Xôn-xép. Khi thành sĩ quan, cháu sẽ về trung đoàn ta. Các chú, các bác chờ đợi cháu và sẽ đón cháu như đứa con của gia đình. Thôi sửa soạn đi.

[katysha]

Va-nha và Bi-đên-cô đi ngang qua suốt thành phố ngổn ngang các đống tuyết rồi dừng lại trước một tòa nhà lớn kiến trúc kiểu triều đại Ê-ca-tơ-ri-na với những cột, những vòm.
Trong năm 1942, thành phố đã bị quân Đức chiếm đóng một thời gian. Trong tòa nhà này, thỉnh thoảng còn thấy vết tích những đám cháy.
Tường hoa bằng gang đen đã phủ tuyết. Một vài cây bạch dương cổ thục mọc xung quanh nhà. Cũng phủ tuyết như tường hoa đám cành trụi lá cùng với những tổ chim sẻ xẫm màu, óng ánh màu lam và đung đưa hình dáng mảnh dẻ trên nền trời êm dịu hồng hồng.
Mặt trời còn tháp, mờ mờ bơi trong đám khói sương giá lạnh, trông tựa lòng đỏ trứng gà và những con sáo đang bay đi bay lại trên cái tháp chữa cháy cổ kính, tường vôi phai nhạt.
Bi-đên-cô và Va-nha qua trạm gác và tại phòng đợi rộng thênh thang có trần vòm, Bi-đên-cô trao Va-nha và giấy tờ cho sĩ quan trực nhật rồi ngồi xuống một cái ghế gỗ cổ kính, kiên nhân chờ đợi.
Anh đợi khá lâu. Một anh chàng lính kèn trẻ tuổi một vài lần bước ra khỏi gầm thang, nhìn đồng đồ và thổi kèn đồng. Tiếng kèn đồng vang lên nhức óc tại cái phòng đợi thênh thang bao bọc tường đá dày, sàn lát đá. Tiếng kèn lướt lên cái cầu thang bằng đá rộng lớn có tay vịn bằng đồng, dần dần tắt đi, chỉ còn vẳng lại tiếng vang yếu ớt len lỏi qua các hành lang, các lớp học ở đâu phía sâu trong tòa nhà.
Ở đây, mọi việc đều thực hiện theo tiếng kèn đồng. Kèn điều khiển cuộc sống vô hình trong tòa nhà. Kèn bỗng nhiên gây nên tiếng ồn ào lẫn lộn của hàng trăm giọng nói, tiếng đi rầm rập của hàng trăm bước chân. Cũng tiếng kèn đồng bỗng tạo ra một sự yên tĩnh chìm đắm, không tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo dưới cầu thang. Có lần, tiếng kèn ra lệnh tập hợp một đại đội vô hình nào đó và Bi-đên-cô nghe thấy đại đội vô hình đó tập hợp ở một nơi trong im lặng, điểm số một, hai, dàn hàng hai, quay, rồi bước nhanh hàng trăm đôi giày dận đều: “Một-hai, một-hai, một-hai…”
Có một lần, tại mặt bằng thứ hai của cầu thang, thấy hiện ra một cậu bé tóc hung, mặc quân phục đen, quần dài có sọc đỏ. Theo dáng điệu đi đứng thận trọng của cậu bé, có thể đoán được là tiếng kèn không cho phép cậu đến đây lúc này nhưng cậu tự động làm theo ý mình, không xin phép ai.
Tưởng có một mình, cậu bé nằm sấp bám lấy tay vịn và với vẻ khoái trá hiện trên bộ mặt có chiếc mũi hếch đầy tàn hương, cậu tụt xuống. Nhưng nhìn thấy Bi-đên-cô, luống cuống hết sức, cậu kéo lại áo và đi đều bước trên đá lát đã mòn, rồi lùi nhanh sau cánh cửa bên cạnh.
Bi-đên-cô ngồi uể oải, xoa xoa cái tay bị thương thường hay bị tấy lên vào buổi chiều. Anh buồn vì phải xa Va-nha. Anh cảm thấy lần này sẽ vĩnh biệt mãi mãi.
Tại mặt bằng thứ nhất cầu thang có treo một cái tranh lớn che hết tường. Trên đó có vẽ một cầu thang trắng giống cái cầu thang ở đây, hình như tiếp vào nó. Hai bên cầu thang thấy vẽ những khẩu đại bác cổ kính, trống, cờ và kèn đồng. Một cậu bé mặc quân phục đen, quân hàm đỏ đang leo. Nguyên soái Xu-vô-rốp vận áo khoác màu xám, chân đi ủng rộng có đinh thúc ngựa, ngực gắn ngôi sao kim cương, bờm tóc hoa râm dựng trên bộ trán cao xương xẩu đứng bên trên, chìa tay đón.
Bi-đên-cô hình dung cậu bé đó là Va-nha, bé chăn bò của anh giữa hàng kèn đồng và cờ, đang bước lên cầu thang, còn nguyên soái Xu-vô-rốp thì chìa tay đón cậu.
Đúng lúc đó cửa bên mở ra và sĩ quan trực nhật cùng Va-nha bước vào phòng đợi. Bi-đên-cô bật dậy, đứng nghiêm. Bi-đên-cô tưởng có thể thấy Va-nha trong bộ đồng phục trường thiếu sinh quâ Xu-vô-rốp. Nhưng cậu bé vẫn còn mặc quân phục đơn vị, tuy đã cởi áo khoác dài và mớ tóc rủ đã bị cắt đi.
-Học viên Xôn-xép, đồng chí được phép từ biệt người thân,-sĩ quan trực nhật nói rồi lánh đi chỗ khác.
Va-nha lại gần Bi-đên-cô. Hai người im lặng một lúc, không biết cần phải làm gi.
Trong giây phút đó, toàn bộ cuộc sống của cậu thoáng hiện lên trong trí nhớ. Cậu hiểu rằng một cuộc sống mới, hoàn toàn không giống như xưa đã đến với cậu.
-Từ biệt, bé chăn bò,-cuối cùng Bi-đên-cô nói.
-Chúc chú lên đường bình yên,-Va-nha nói.
Cậu bé muốn ôm choàng lấy Bi-đên-cô như cậu đã từng ôm anh bên cạnh khẩu pháo bị phá, trong vùng mục tiêu số tám, ép mặt vào chiếc áo khoác sạm khói súng của anh và khóc. Nhưng cái sức mạnh huyền bí đã từ lâu điều khiển mọi hành động của cậu, lúc này cũng giữ cậu lại.
Bi-đên-cô im lặng chìa tay. Lần đầu tiên, cậu bé nắm bàn tay to thô này và cảm thấy toàn bộ sức mạnh và sự dịu dàng của nó. Bi-đên-cô không ghìm được mình và cũng như khi trước ở vùng mục tiêu số tám, anh lại lấy bàn tay bị băng bó xoa đầu Va-nha.
-Chú Bi-đên-cô, cháu xin từ biệt chú!-đột nhiên Va-nha hét to cật lực khi Bi-đên-cô mở cánh cửa ra vào nặng nề có lò-xo đồng.
Nhưng người trinh sát viên đã bước ra ngoài, mặt không ngoảnh lại.

[katysha]

27
Sau đó vài tiếng đồng hồ, nhận và mặc thử xong đồng phục ở kho để vận sớm hôm sau, thực hiện lệnh của kèn đồng, Va-nha đã nằm ngủ cùng với các học viên khác trong một phòng rộng, ấm, trên một cái giường riêng, đắp một cái chăn dạ mới.
Sáng sớm hôm sau, theo thói quen dậy trước mọi người, sớm hơn giờ dậy một chút, vị tướng già giám đốc trường đi tuần như thường lệ các phòng để xem các chú học viên của mình ngủ nghê ra sao.
Ông dừng lại bên cạnh giường Va-nha, đứng hồi lâu ngắm nhìn cậu bé. Va-nha ngủ rất say nhưng không được ngon lành, giạng chân, giạng ray, chăn tung ra. Những giấc mơ thấp thoáng phản ánh trên bộ mặt cậu. Nét mặt luôn luôn thay đổi.
Tâm hồn chìm đắm trong thế giới của giấc mơ đang vút bay cao khỏi thể xác đến nỗi cậu không biết là vị tướng đã đắp chăn và sửa gối cho cậu.
Vị tướng nhìn bộ mặt ngủ say mà đầy cảm xúc của cậu, muốn hiểu sâu tới tận đáy tâm hồn người chiến sĩ bé bỏng, để đọc được những tình cảm thầm kín nhất.
Vị tướng đã biết từng chi tiết trong tiểu sử Va-nha. Tất nhiên, ông cũng biết tiểu đoàn gọi cậu bé là bé chăn bò. Ông đặc biệt thích thú việc đó. Chính ông cũng xuất thân trừ một gia đình nông dân bình thường. Ông thích thỉnh thoảng nhớ lại ngày còn nhỏ.
Cũng hoàn toàn giống như hạ sĩ Bi-đên-cô lần nào đó, giờ đây, nhìn bé chăn bò đang ngủ, ông nhớ lại tuổi thơ ấu của mình: sáng sớm vùng quê, đàn bò, sương mù đọng trắng như sữa trên cánh đồng xanh thẫm, màu sắc muôn vẻ của ánh sương tím, xanh, đỏ, vàng, trong tay một cái sáo nhỏ thổi lên những tiếng nhạc thanh thanh, dịu dàng, đơn điệu mà lại vui vẻ.
Tự nhiên ông nhìn vào bàn tay của cậu bé, để thòi ra khỏi chăn. Những ngón tay nhỏ nhắn cử động trong mơ, tưởng chừng đang bấm lỗ sáo.
Và vị tướng già đã bao phen sinh tử, người anh hùng nội chiến, đã từng đánh nhau ở Xa-ri-xưn, Cơ-rôn-stát và O-ri-ôn, đã từng tham gia chiến trận trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại cũng ở O-ri-ôn, cũng ở Xa-ri-xưn, hồi này mang tên là Xta-lin-gơ-rát, con người dũng cảm khắc khổ, đầu hoa râm đã hói, mặt đầy những vết nhăn sâu, đôi mắt kiên cường long lanh, vị tướng đó bỗng cúi đầu, lấy tay xoa bộ râu tóc, hiền hậu mỉm cười.
Đúng lúc đó, tiếng kèn đồng điểm giờ thức giấc vang lên từ cầu thang và lẩn khắp các hành lang, mọi phòng.
Ngay tức thì, Va-nha nghe thấy tiếng kèn độc đoán, cứng cỏi, kiên quyết nhưng chưa tỉnh ngủ ngay được. Cậu còn nằm một thời gian, mắt nhắm nghiền, không đủ sức vùng ra khỏi giấc mơ đang bám lấy cậu.
Vị tướng bèn cúi xuống, nhẹ nhàng kéo tay cậu bé.
Lúc đó là phút cậu mơ giấc cuối cùng buổi sớm mai. Cậu mơ thấy cái cảnh thực mới xảy ra gần đây.
Va-nha mơ thấy một con đường dài trắng xóa, có chiếc xe tải trắng chở thi hài đại úy Ê-na-ki-ép đang đi. Xung quanh là khu rừng Nga rậm rạp, đẹp một cách kỳ diệu trong bộ trang phục mùa đông. Bốn chiến sĩ cổ đeo tiểu liên đứng bốn góc chiếc quan tài phủ lá cờ trung đoàn. Va-nha là người thứ năm đứng ở phía đầu.
Trời đang về đêm. Toàn bộ khu rừng, cây cối nứt lách tách vì giá lạnh. Ngọn những cây thông cổ thụ ánh lên má quái dưới ánh sáng sao, lóng lánh và bốc khói tựa như có tráng lân tinh.
Các cây thông, thân lún xuống tuyết trông to cao lạ lùng. So với chúng, các cột điện nhỏ bé như que diêm. Nhưng trên cao nữa có bầu trời dày đặc sao mùa đông. Đằng trước mặt, trên bầu trời đen thẫm như nhung, chỗ tiếp giáp với con đường chạy dài đến chân trời, có những ngôi sao lóng lánh một cách đặc biệt kỳ lạ. Cũng ở đó, một vài trùm sao lớn và sáng tỏ đang rung rinh, óng ả tựa như làm bằng những hạt kim cương đẹp nhất và lớn nhất thế gian.
Những luồng ánh sáng hẹp và giá lạnh của ngọn đèn chiếu thỉnh thoảng lướt trên các vì sao. Nó không đủ sức làm tắt và ngay cả làm mờ sao. Sao càng tỏ, càng đẹp.
Còn xung quanh là cả một sự yên tĩnh mênh mông hình như còn vươn lên cao hơn các cây thông, cao hơn các vì sao, cao hơn cả cái bầu trời đen xẫm không đáy.
Bất thình lình một âm thanh vang lên xa xôi trong rừng thẳm. Va-nha nhận ra ngay: đó là tiếng kèn cứng cỏi, kiên quyết. Kèn đang gọi cậu bé. Tức thì tất cả đều biến đổi như có phép lạ. Các cây thông đứng ven đường biến thành những áo mưa xám và những áo khoác lông của các vị tướng. Rừng biến thành cái phòng tràn đầy ánh sáng. Còn con đường thì biến thành cái cầu thang rộng lớn lát đá hoa cương, dọc hai bên bày biện nào là súng đại bác, nào trống, nào kèn.
Và Va-nha chạy trên cầu thang đó.
Cậu vất vả chạy. Nhưng một ông già vận áo khoác màu xám, đi ủng rộng có đinh thúc ngựa, ngực gắn ngôi sao kim cương, bờm tóc hoa râm đứng dựng trên bộ trán xương xẩu tuyệt đẹp, ông già đó chìa tay đón cậu.
Ông cầm tay Va-nha, dắt cậu đi lên bậc cao hơn và nói:
-Đi đi, bé chăn bò… Dũng cảm bước lên!


----------------------------------------------------------------------------

Hết roài các bác ạ!

[Nina]

Phải nói là người dịch đã làm việc rất tốt - đọc thấy vẫn y nguyên giọng văn của nguyên bản. Rất cám ơn katysha nhé.

Tiện thể - cho những ai muốn đọc lại nguyên bản

Валентин Катаев. Сын полка
http://www.lib.ru/PROZA/KATAEW/synpolka.txt