Nicolai Rubtsov- ông là ai ?

[Tykva]

Chuyến tàu cuối cùng
Tưởng nhớ A. Yashin

... Chúng tôi lập tức trưởng thành và lặng lẽ hơn
Hoà nhập với đám đông hát đồng ca cùng một giọng
Và khu rừng tối tăm, rồi từng đàn sếu
Bay ngang làng Bobrish ngủ mơ màng

Con tàu lầm lũi xé đôi làn nước
Đến với rừng sâu, đến với ngôi làng
Thử hỏi có ai kìm mình được
Chúng tôi cười vui trên boong.

Chỉ riêng anh, một mình tựa mạn,
Anh, từng viết nên những pho sách thông minh
Chăm chú nhìn nơi ánh bình minh soi vào bùn đất
Khoảng trống giữa những ngôi nhà chìm trong cây xanh

Và bức tranh làng quê sặc sỡ hiện ra
Với những hàng rào, cỏ cây, nhà cửa
Nhưng anh cười, ánh mắt sao buồn thế
Nhìn chúng tôi như nhìn lũ trẻ con...

Con tàu lầm lũi xé đôi làn nước
Đến với rừng sâu, đến với ngôi làng
Thử hỏi có ai còn quay lại?
Chúng tôi cười vui trên boong

Một mình anh, giấu cơn đau bệnh
Anh, từng viết bao cuốn sách thông minh
Nhưng có thể buồn cả ngày vì một con cá nhỏ
Thoáng hiện ra rồi biến mất trước mặt mình

Chúng tôi cố hiểu chuyện gì, và rạng sáng
Tìm cá nhỏ trong lau sậy ven sông
Nhưng anh nhìn chúng tôi như nhìn lũ trẻ
Chẳng ai nhớ anh nghiêm túc nói chuyện gì

Con tàu lầm lũi xé đôi làn nước
Đến với rừng sâu, đến với ngôi làng
Chẳng ai có lỗi khi khách trên tàu vui thế
Nhưng với anh đã thành chuyến cuối cùng

Khi chúng tôi trở nên lặng lẽ hơn và khôn lớn
Khi dàn đồng ca vẫn hát từng giai điệu
Rừng vẫn sẫm đen và từng đàn sếu
Vẫn lượn trên ngôi làng đang say giấc như xưa...

Chẳng có tí tình yêu nào đâu Nina nhé, ai cũng bảo đã chán dịch thơ anh anh em em rồi mà, nên box thơ ca Nga dạo này mới đìu hiu thế, chẳng ai thiết tham gia nữa hay sao ấy.

[Tykva]

Em vẫn thích Rubtsov, em dịch tiếp đây

Thơ viết lúc chiều buông

Khi gió thu thổi vào cửa sổ
Mang theo nỗi buồn và bất ổn trần gian
Tôi chẳng thể ngồi yên trong nhà mình nữa
Nơi giờ này chẳng ai nhớ đến tôi.
Tôi sẽ lại vượt sông Vologda thôi!

Con tàu nhỏ mang tôi đi trên sóng
Với ngọn đèn xanh quen thuộc đỉnh cột buồm!
Chở tôi đến bên người đẹp tóc vàng
Katia thương mến tôi đã quen
Nhiều năm rồi vẫn chỉ quen sơ thế.

Nàng phục vụ trong một nhà hàng nhỏ
Công việc định trước rồi, cứ tuần tự thế thôi.
Trên cửa sổ những chậu hoa tím nở
Toàn khách quen, chẳng văng tục bao giờ
Khi chờ những ly bia sóng sánh.

Trong nhà hàng tối mờ và ấm cúng
Khe lẽ lắc lư theo nhịp sóng dưới thân tàu.
Những người bạn bia mắt đã ẩm mờ
Hỏi liên tục không cần nghe lời đáp.
Thế thì được gì nào? Nơi đây ta có thể nghỉ ngơi!

Tôi ngồi cô đơn, nhìn theo sau lưng
Ai đó ra về, áo mưa khoác nhẹ.
Tôi muốn hát khúc ca về cây dương nhỏ
Hay về nỗi niềm ai đó xa quê
Hay đơn giản hơn, miễn là hát tiếng Nga

Chăm chú nghĩ về những lời ca cổ anh minh
Về ý nghĩa cuộc đời nơi trần thế
Tôi đâu sợ những ngày thu tăm tối!
Tôi đem lòng yêu gió nổi mỗi chiều về
Và những ngọn lửa chập chờn trên sóng sông quê.

Tôi nhìn qua cửa sổ và chăm chú nghe
Và kìa, qua ánh sáng chiếu từ khung cửa,
Tôi thấy các bạn tôi dang rộng vòng ta
Ai mà biết được từ đâu họ tới:
- Buồn hả?
- Không! Ngồi xuống uống với tôi.

Lá rụng bay xao xác dọc cầu
Qua cửa sổ nghe tiếng gào của gió
Tiếng sóng gầm thảm buồn và tiếng rì rầm khe khẽ
Các thi nhân, như còn sống, chuyện trò.
Exenin, Lermotov, Pushkin ngồi cùng một chỗ.

Tàn cuộc nhậu ngoài trời đầy gió nổi
Ta bước ra cổ áo khoác kéo cao.
Để từ biệt nhau bên sông sẫm tối
Trong ánh sáng đèn khuya vàng vọt chiếu
Bí ẩn và đượm buồn như mọi cuộc chia tay.

Và trong ý nghĩ tôi trở lại với em
Tôi ước ao được gần em hơn thế
Em và tôi, tình thân vừa đúng độ.
Thì vừa lúc con tàu mang tôi trở lại nhà
Đèn xanh thân thương đỉnh cột buồm vẫn như xưa...

(1969)

[Tykva]

Bạch dương

Tôi thích nghe bạch dương xào xạc
Và tiếng lá rơi như bài ca mùa thu
Tôi lắng nghe mà bỗng thấy lệ nhoà
Trên đôi mắt vốn từ lâu khô lệ...

Và ký ức xa xôi tất cả bừng tỉnh lại
Dội về tim theo dòng máu trong mình.
Những phút giây sướng vui và đau đớn
Ai đó bên tôi thầm thì tiếng tỏ tình.

Nhưng giờ đây giông tố thường giận dữ
Như thổi từ ảm đạm những ngày xưa.
Trên ngôi mộ nơi mẹ tôi yên nghỉ
Cũng có một cây dương hát ca.

Trên chiến trường cha tôi hy sinh,
Khi trong làng tôi, bên hàng rào xanh ngát
Mùa lá rụng hàng bạch dương ca hát
Với mưa gào, với gió rít, với lá rơi...

Tôi yêu những cây dương, nước Nga ơi,
Cùng bạch dương tôi sống và tôi lớn!
Vì thế bên cây tôi bỗng thấy lệ nhoà
Trên đôi mắt vốn từ lâu khô lệ...


БЕРЁЗЫ

Я люблю, когда шумят берёзы,
когда листья падают с берёз.
Слушаю, и набегают слезы
на глаза, отвыкшие от слез...

Всё очнётся в памяти невольно,
отзовётся в сердце и крови.
Станет как-то радостно и больно,
будто кто-то шепчет о любви.

Только чаще побеждает проза.
Словно дунет ветром хмурых дней.
Ведь шумит такая же берёза
над могилой матери моей...

На войне отца убила пуля.
А у нас в деревне, у оград -
с ветром и с дождём гудел, как улей,
вот такой же поздний листопад...

Русь моя, люблю твои берёзы:
с ранних лет я с ними жил и рос!
Потому и набегают слезы
на глаза, отвыкшие от слез...

Ленинградская обл.,
пос. Приютино, 1957

[rung_bach_duong]

[Phanhoamay]

Phần tôi, tôi xin tặng Rừng bản dịch của tôi!

Bạch dương


Tôi yêu bạch dương xào xạc
Khi những chiếc lá dương rơi
Lắng nghe và trào nước mắt
Dẫu mắt lệ khô mất rồi

Ký ức bỗng nhiên bừng tỉnh
Dội vang trong máu trong tim
Trở nên sướng vui, đau đớn
Như ai thầm khẽ tỏ tình.

Văn thơ thường hay thắng thế
Thổi tan ảm đạm những ngày
Cũng cây bạch dương ca hát
Trên mồ mẹ tôi nơi đây

Cha hy sinh trong cuộc chiến
Làng tôi, bên cạnh hàng rào
Như đàn ong reo mưa gió
Cũng lá rụng muộn xôn xao

Nước Nga!
Tôi yêu bạch dương của Người
Cùng bạch dương tôi khôn lớn!
Vì thế nước mắt bỗng rơi
Trên mắt từ lâu ráo hoảnh


БЕРЁЗЫ

Я люблю, когда шумят берёзы,
когда листья падают с берёз.
Слушаю, и набегают слезы
на глаза, отвыкшие от слез...

Всё очнётся в памяти невольно,
отзовётся в сердце и крови.
Станет как-то радостно и больно,
будто кто-то шепчет о любви.

Только чаще побеждает проза.
Словно дунет ветром хмурых дней.
Ведь шумит такая же берёза
над могилой матери моей...

На войне отца убила пуля.
А у нас в деревне, у оград -
с ветром и с дождём гудел, как улей,
вот такой же поздний листопад...

Русь моя, люблю твои берёзы:
с ранних лет я с ними жил и рос!
Потому и набегают слезы
на глаза, отвыкшие от слез...

Ленинградская обл.,
пос. Приютино, 1957

Chú ý: проза chứ không phải гроза

[TLV]

[Tykva]

— Chúng ta sẽ tự do,
Như chim trời, -
Em thì thầm,
Và nhìn theo buồn bã
Đàn chim di cư theo nhau hối hả
Bay trên mặt biển
sóng gào....

Và đột nhiên
anh buồn tiếc điều gì không rõ,
Anh đã từng yêu
và chúng ta đã từng yêu...
Em như cánh chim trời bay trên tầm cao khác...
Biết có cùng bay về đâu,
em ơi?!

Мы будем
свободны,
как птицы, -
ты шепчешь
и смотришь с тоской,
как тянутся птиц вереницы
над морем,
над бурей морской...

И стало мне жаль отчего-то,
что сам я люблю
и любим...
Ты птица иного полёта...
Куда ж мы
с тобой
полетим?!

Ленинград,
март 1962

[hungmgmi]

Cuộc đời có những sự trùng hợp khó hiểu.
Hôm nay tôi đọc trên tờ Pravda, thấy có một thông tin liên quan đến N.Rubtsov.
Như tôi đã dịch và pót tít trên kia trong topic này, nhà thơ Rubtsov bị vợ ngộ sát:
"Về cái chết của nhà thơ, xin có một đính chính nho nhỏ: thực ra không phải ông bị vợ giết mà là bị "ngộ sát". Sau khi xảy ra cãi nhau và vật lộn với vợ (Liuda), ông bị một chiếc bàn, trên có dựng các bức tranh thánh đổ ụp vào người...Những lời cuối cùng trước khi chết của ông là "Liuda, hãy tha thứ cho anh. Anh yêu em!".
Biên bản hiện trường có ghi rõ trong phòng có tới 18 vỏ chai rượu.
Liuda bị tòa xử 7 năm tù giam về tội "ngộ sát" và ngồi tù 5 năm 7 tháng thì được ân xá nhân ngày 8/3."

Xin lược dịch bài hôm nay:
Ông Ghenady Osiev là họa sĩ, bạn của Rubtsov thời hoa niên.Ông này cũng bị vợ cho sang thế giới bên kia, hệt như Rubtsov.
Sau khi nhà thơ chết, họa sĩ vẽ chân dung bạn, và đó là một bức chân dung sau này rất nổi tiếng có tên "Nicolai Rubtsov quàng khăn màu đỏ". Osiev lấy một cô hầu bàn rất xinh đẹp, nhưng cuộc sống hạnh phúc kéo dài chẳng bao lâu. Một lần, cô bắt gặp chồng mình đang ôm ấp một cô gái trẻ ngay chân cầu thang khu tập thể. Cô khóc suốt đêm và gần sáng, như trong cơn ác mộng, cô cầm dao đâm thẳng vào chồng. Nhát dao trúng tim, Osiev bị chết ngay, không kịp kêu tiếng nào
Vợ của Osiev bị tù 6 năm ở Bashkiria, sau đó cô được chuyển về trại tù nữ ở Vologda. Thật tình cờ, cô ngồi đúng xà lim mà Lutmila-vợ của Rubtsov đã từng ngồi vì tội giết chồng.Và, cô cũng được trại giam phân công làm thủ thư như Lutmila.
Một sự trùng hợp lạ lùng!

[Tykva]

Bài thơ này bản gốc tiếng Nga rất hay, nhưng rất khó dịch, có thể nói là không dịch được cách chơi chữ của tác giả. Mời các bác xem:

Một trăm lần “không”

Cửa sổ hắt ánh sáng xanh,
Lạ lùng, như rêu trong đầm lầy u ám.
Anh chẳng treo cổ đâu, không,
Cũng chẳng phát điên, không...

Anh sẽ sống thêm cả trăm năm,
Và không cần em trăm năm ấy,
Trái tim anh không, không rên rỉ,
Không, không, không đủ một trăm lần.

СТО "НЕТ"

В окнах зелёный свет,
странный, болотный свет..
Я не повешусь, нет,
не помешаюсь, нет...

Буду я жить сто лет,
и без тебя — сто лет.
Сердце не стонет, нет,
Нет,
сто "нет"!

Ленинград,
сентябрь 1961

[NguyenAnh]

[Nina]

Một trăm lần “không”

Ánh sáng đầm lầy màu xanh
Lạ lùng phía trong cửa sổ
Anh sẽ không hề phát điên
Và cũng sẽ không treo cổ

Anh sẽ sống một trăm năm
Chẳng có em bên, em nhỉ
Trái tim sẽ không rên rỉ
Không, không, một trăm lần không!

[Tykva]

[Tykva]

[Nina]

Hôm nay em ngẫu nhiên đọc lại bài thơ "Bạch dương" của Rubtsov, và bản dịch của chị Bí và sếp em, thú vị thật. Nhưng em có ý kiến với sếp em một tý, cái câu "Только чаще побеждает проза." thì em lại hiểu là thường thì trong cuộc đời, những cái nhàn nhạt (проза) chiếm ưu thế hơn là những phút ... thi vị như thơ ca (thì cái lúc mà Станет как-то радостно и больно, будто кто-то шепчет о любви) ấy.

Căn cứ trên cách hiểu mà rất có thể là hoàn toàn sai lầm ấy, em xin đưa ra phương án dịch bài thơ trên như sau

Bạch dương

Tôi rất yêu khi bạch dương xào xạc
Khi bạch dương nhè nhẹ trút lá đi
Đôi mắt tôi vốn từ lâu không khóc
Nghe lá rơi, bỗng thấy lệ ướt mi…

Và mọi điều bỗng nhiên cùng thức dậy
Trong trái tim trong ký ức, thịt da
Bỗng dưng thấy vui, và cũng đau xót nữa
Tựa như tình yêu – gần gũi phía xa xa…

Như gió thổi của những ngày ảm đạm
thường kẻ thắng vẫn là văn xuôi
Thì có một cây bạch dương y như vậy
Vẫn xạc xào trên nấm mộ mẹ tôi…

Đạn cướp cha đi ở nơi tuyến lửa.
Cây ở làng cũng trút lá muộn thế này…
Nơi bìa làng bên hàng rào cũ kỹ
Ồn cùng gió mưa, tựa đàn ong đang bay

Tôi yêu bạch dương, ơi nước Nga yêu quý
Cùng sống, lớn lên từ thuở thiếu nhi
Nên đôi mắt vốn từ lâu không khóc
Ngắm bạch dương, bỗng thấy lệ ướt mi…