Thơ của Vladimir Nabokov

[Geobic]

Xin gửi vào đây mời dịch 1 bài của Nabokov - một nhà văn, nhà thơ Nga lưu vong, có lẽ vì thế ông đồng cảm với những cánh hạc bay ngang trời thì phải.

Владимир Набоков

ЖУРАВЛИ

Шумела роща золотая,
ей море вторило вдали,
и всхлипывали, пролетая,
кочующие журавли

и в небе томном исчезали,
все тише, все нежней звеня.
Мне два последних рассказали,
что вспоминаешь ты меня...
24 октября 1918

[hungmgmi]

Xin gửi vào đây mời dịch 1 bài của Nabokov, hình như ông này được giải Nobel văn học.
--------
Bác Geobic mến, đồng chí Nabokov này chưa bao giờ được trao giải Nobel cả. Đồng chí là nhà văn Nga lưu vong, sự nghiệp thì em không biết có giá trị gì lắm không, nhưng nổi đình đám trên văn đàn thế giới nhờ một tiểu thuyết tầm tầm có tên LOLITA, đã được đưa lên màn bạc 2 lần rồi. Chủ đề của tiểu thuyết là tình yêu của một thiếu nữ vị thành niên với một gã trung niên, và từ đây khái niệm "Lolita" đã đi vào đời sống, chỉ các thiếu nữ dậy thì và yêu đương vô lối với các bậc cao niên.
Phim này đang có trên thị trường, bản DVD, phụ đề tiếng Việt, xem chán òm.

[Geobic]

@ Hungmgm.
Cảm ơn Hungmgm vì những thông tin ngắn về Nabokov.

Để hiểu đầy đủ hơn về tác giả này, Geobic xin cung cấp tiếp như sau:

V. Nabokov (1899-1977), nhà văn, nhà thơ, kịch tác gia, nhà phê bình VH, dịch giả người Nga. Từ 1919 cùng gia đình rời nước Nga, sau sống ở nhiều nơi: Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Thuỵ Sỹ.

Hoạt động văn học của Nabokov rất phong phú và đa dạng, có nhưng tác phẩm được bán rất chạy, xuất bản nhiều lần. Ông cũng đã nhận một số giải thưởng lớn (không có Nobel). Những đánh giá về Nabokov cũng rất đa dạng, thậm chí trái ngược nhau, tuy nhiên các nhà nghiên cứu có chung nhận xét: Nabokov là “một nhà văn lạ lùng”.
Nabokov nhấn mạnh mối quan hệ sáng tạo giữa nghệ thuật và thực tiến, ông phản đối quan điểm cho rằng văn học là “tấm gương của cuộc sống”.

Sáng tác của Nabokov thể hiện quan điểm của những người Nga lưu vong, tình trạng bi kịch của họ. Tuy vậy, Nabokov là người thừa kế triệt để di sản văn hoc cố điển Nga. Bộ phận chính yếu trong sáng tác của nhà văn này là những cuốn tiểu thuyết, trong đó có những thành công lớn như: Massenca (1926), Lolita (1955)... Ông cũng viết nhiều thơ, mà bài thơ nhỏ Geo muốn mời thành viên NNN dịch nói lên tâm trạng của một người lưu vong, khi nhìn trời cao viễn xứ thấy những cánh hạc bay… Ông mất năm 1977 tại Thuỵ Sỹ, không có may mắn như Brodski và một số nhà văn Nga lưu vong khác được sống tới thời nước Nga đổi mới…

[NguyenAnh]

[Tykva]

[Geobic]

[quote="tykva"]

[USY]

Sếu bay

Cánh rừng thưa xào xạc lá vàng,
Biển xa xăm hoà đồng tiếng hát.
Trên trời cao đàn sếu bay ngang,
Vẳng vẳng tiếng gọi đàn thê thiết.

Bóng chim khuất trong mây lững thững
Tiếng sếu ngân nhỏ bớt, dịu dần
Có hai con cuối đàn kể lại:
Nơi quê nhà em vẫn nhắc tới anh.

[Trăng Quê]

[NguyenAnh]

Cái này không phải là bắt chước TQ, vì TQ thì dù sao cũng là dịch (chí ít là phóng tác), còn NA thì không dịch cũng không phóng tác:

Sếu vườn

Cắm đầu chạy xuống chạy lên
Vụng về như thể một tên học nghề
Cao kều nhưng chẳng ích gì
Bao nhiêu cơ hội chuồi đi trên đầu
Cậu này, người gọi Cờ-rao
Kẻ kêu Cờ-roách, hao hao sếu vườn!

[Geobic]

Không biết có phải từ trong 4-rum của NNN mà những vần thơ đầu tiên của Nabokov được dịch sang tiếng Việt? Nếu đúng vậy thì cũng là vinh dự. Vì nói cho cùng thì ông cũng là một nhân vật lớn của VH thế giới.
Geo mời các mem dịch tiếp 2 bài sau đây của ông, còn mình thì sớm mai lại phải khăn gói lên đường đi công tác rồi. Hẹn gặp lại!

Владимир Набоков

* * *

Есть в одиночестве свобода,
и сладость — в вымыслах благих.
Звезду, снежинку, каплю меда
я заключаю в стих.

И, еженочно умирая,
я рад воскреснуть в должный час,
и новый день — росянка рая,
а прошлый день — алмаз.


ВЬЮГА

Тень за тенью бежит - не догонит,
вдоль по стенке... Лежи, не ворчи.
Стонет ветер? И пусть себе стонет.
Иль тебе не тепло на печи?

Ночь лихая... Тоска избяная...
Что ж не спится? Иль ветра боюсь?
Это - Русь, а не вьюга степная!
Это корчится черная Русь!

Ах, как воет, как бьется - кликуша!
Коли можешь - пойди и спаси!
А тебе-то что? Полно, не слушай...
Обойдемся и так, без Руси!

Стонет ветер все тише и тише...
Да как взвизгнет! Ах, жутко в степи...
Завтра будут сугробы до крыши...
То-то вьюга! Да ну ее! Спи.

[USY]

Есть в одиночестве свобода,
и сладость — в вымыслах благих.
Звезду, снежинку, каплю меда
я заключаю в стих.

И, еженочно умирая,
я рад воскреснуть в должный час,
и новый день — росянка рая,
а прошлый день — алмаз.

Tự do có trong đơn côi,
Ngọt ngào có trong mộng tưởng.
Sao trời, tuyết bay, mật ngọt
Tôi giam cả vào thơ.

Rồi hàng đêm sau mỗi lần hấp hối,
Lại sướng vui đón giờ khắc phục sinh,
Mỗi ngày mới như giọt sương tiên cảnhi,
Mỗi ngày đã qua - là kim cương chói lọi ánh bình minh.

[Geobic]

[Phanhoamay]

Владимир Набоков

ЖУРАВЛИ

Шумела роща золотая,
ей море вторило вдали,
и всхлипывали, пролетая,
кочующие журавли

и в небе томном исчезали,
все тише, все нежней звеня.
Мне два последних рассказали,
что вспоминаешь ты меня...
24 октября 1918

Trước khi bắt tay vào dịch một bài thơ,
1. Ta phải tra nghĩa thật chính xác một số từ mà ta thấy chưa thật yên tâm hoặc chưa rõ vì sao tác giả lại dùng từ đó:
- всхлипывать - nức nở, thổn thức
- кочующие журавли - đàn sếu di cư, di trú.
- томноe небo - bầu trời uể oải, thẫn thờ.
2. Tác giả viết rất cô đọng, gần như là một bài thơ Trung Hoa cổ, do đó ta phải cố gắng "dịch" cái cô đọng đó sang bài thơ tiếng Việt, tránh dùng nhiều từ.

Xuất phát từ 2 điều trên, tôi liều đưa ra phương án của mình

Đàn sếu

Cánh rừng vàng xào xạc
Biển xa vọng ngân nga
Những con sếu di trú
Thổn thức bay ngang qua

Xa mờ trên trời nhạt
Tiếng chúng dịu lắng dần
Hai con cuối đàn kể
Rằng em hằng nhớ anh ...

[USY]

ВЬЮГА

Тень за тенью бежит - не догонит,
вдоль по стенке... Лежи, не ворчи.
Стонет ветер? И пусть себе стонет.
Иль тебе не тепло на печи?

Ночь лихая... Тоска избяная...
Что ж не спится? Иль ветра боюсь?
Это - Русь, а не вьюга степная!
Это корчится черная Русь!

Ах, как воет, как бьется - кликуша!
Коли можешь - пойди и спаси!
А тебе-то что? Полно, не слушай...
Обойдемся и так, без Руси!

Стонет ветер все тише и тише...
Да как взвизгнет! Ах, жутко в степи...
Завтра будут сугробы до крыши...
То-то вьюга! Да ну ее! Спи.

Bão tuyết
Bóng tối trên tường dồn bóng tối,
Hãy nằm yên, trằn trọc làm chi!
Gió rên rỉ thì thây kệ gió
Hay mi chưa đủ ấm bên lò?

Đêm tai ương...Nỗi nhớ căn lều nhỏ
Mi khó ngủ ư, hay sợ gió rồi?
Đâu phải là thảo nguyên bão tuyết,-
Là nước Nga trăn trở lúc tối trời!

Nào rú rít, giật rung, gào thét!
Có sức thì ra cứu giúp đi!
Sao thế nữa? Đủ rồi, bưng tai lại...
Sẽ qua thôi, dù nước Nga chẳng bên mi!

Tiếng gió rên khe khẽ yếu dần
Rồi lại tru lên... Ôi, thảo nguyên đáng sợ!
Sáng mai ra, băng ngập dày kín cửa...
Bão tuyết cơ mà! Thôi kệ nó, ngủ đi!

[Phanhoamay]