Thơ Boris Pasternak

[TLV]

Tôi ít tham gia các chủ đề về "thơ ca" nhưng vẫn đọc đều đều, vì tôi thấy các bậc thi sỹ của NNN đều có trình độ cao, cả trong sáng tác và dịch thuật.

Khi topic "Thơ Boris Pasternak" này được mở ra, tôi đã thầm cảm ơn bác Geobic, vì tôi rất ấn tượng với nhà văn này cùng hình tượng yêu mến của tôi là "người tình Lara"

Sở dĩ tôi có đôi dòng này, vì cách đây 2 hôm, 1 bạn gái (cũng yêu thích Boris Pasternak) gửi cho tôi bài thơ " mùa thu vàng", và nói rằng đọc ở trên vnthuquan. (tôi chưa xem lại bên vnthuquan). Nhân đây tôi xin đưa lên 3 bản dịch: của Tykva, Nina và vnthuquan) theo kiểu "dàn hàng ngang" để mọi người tiện so sánh:



Nhận xét của riêng tôi:

1- Nina dịch rất chuẩn, sát với bản gốc. Nếu đây là đề thi, bạn sẽ được được 10 "theo đúng đáp án"

- Tykva ngoài việc dịch chuẩn còn có sự sáng tạo vế các hình ảnh (cây cối, con đường...) theo đúng phong cách rất là... Bí, khi đọc có sự rung động sâu xa hơn hẳn. Tôi đánh giá cao hơn bài của Nina một chút (xin lỗi Nina nhé)

2- Bài dịch của Tykva và bài bên vnthuquan giống nhau lạ lùng

[embéLiênXô]

theo em thì bên vnthuquan đã "chôm" của chị tykva .

Bản dịch của chị tykva rõ ràng là có nhạc điệu hơn , nghe thuận tai hơn , còn bản dịch của vnthuquan cứ như cố nhồi bài thơ 6 chữ vào cái khuôn 5 chữ vậy !

[NguyenAnh]

hehe, cái này thì tớ nhận thấy nhưng không dám 'mét'
Chú EBLX có nhận xét khá phết

[Tykva]

[Trăng Quê]

Mùa thu vàng

Boric Pasternak



Mùa thu. Lâu đài cổ,
trải rộng thoả ngắm nhìn
Đường ven hồ lặng im
Không bóng người đi đến

Như bức tranh thiên nhiên
Mỗi phòng tranh, mỗi kiểu
Du, tần bì, rừng liễu
Tất cả đều ánh vàng.

Vòm lá phong lữ vàng
Như mũ hoa cô dâu
Bạch dương dưới voan phủ
Tinh khôi và trắng trong

Mặt đất dày lá đổ,
Phủ cả rãnh, hố sâu
Bên nhà hàng phong đứng
Như bức tranh khung vàng.

Cả rừng thu tháng chín
Buổi sáng đứng sánh đôi,
Chờ hoàng hôn nhuộm vỏ,
Vàng hổ phách ánh ngời.

Đừng thụt chân vào hố,
Không nhìn thấy hố đâu
Chẳng rút chân lên nổi,
Cả thảm lá chất rồi

Vang từ cuối con đường
Tiếng vọng xa trở lại.
Ban mai màu anh đào
Rót mật vàng sóng sánh

Mùa thu. Căn nhà cổ,
sách cũ, áo, súng trường
Như tuyển tập ảnh mẫu
Cái lạnh đã tràn sang...

Trăng Quê
14.08.2006

21.08.2006
Bài này là bài "chôm tổng hợp" của Bí - Nina - Phan + Forytchia's cảm xúc
TQ đã bỏ bài này

[Phanhoamay]

Bài "Mùa thu vàng" hay và các bạn dịch cũng rất hay! Tôi chọn bản dịch của Nina mà tôi cho là chịu khó bám sát nguyên bản nhất để chỉnh sửa một đôi chỗ theo cách hiểu của tôi. Phải mất mấy tiếng đồng hồ tôi mới làm xong công việc biên tập này đấy, thế mới biết trường phái 5' là quá siêu!

Phương án này gọi là của Phan Nina nhé?

Mùa thu vàng

Mùa thu. Cung điện diệu huyền
Mở ra cho mọi người ngắm
Đường mòn nhỏ trong rừng vắng
Mặt hồ soi bóng lung linh

Hệt như là triển lãm tranh:
Phòng nọ, phòng kia kế tiếp
Tần bì, đu, liễu hoàn diệp
Đều lạ lẫm như mạ vàng

Chiếc vòng vàng của cây đoan
Như vành hoa cô dâu mới
Mặt bạch dương che khăn voan
Trong suốt – khăn voan ngày cưới.

Mặt đất vốn đầy rãnh, hố
Nằm sâu dưới thảm lá cây
Nhà nhỏ giữa phong vàng rực
Như tranh trong khung vàng dày

Và trong bình minh tháng chín
Nơi cây đứng xếp hàng đôi
Hoàng hôn để lại dấu vết
Hổ phách trên vỏ rạng ngời.

Chớ nên đi vào khe suối
Kẻo mọi người biết hết thôi:
Rào rào mỗi khi ta bước
Dưới chân đầy lá rụng rồii.

Và nơi cuối hàng cây ấy
Bờ dốc dội tiếng vang về
Bình minh như đang rót nhựa
Đông lại trên cây anh đào

Mùa thu. Một góc cổ xưa
Sách cũ , áo quần, vũ khí
Liệt kê những đồ trân quý
Cái lạnh đang lật từng trang.


Tôi xin trao đổi kỹ hơn một chút về những thay đổi so với bản của Nina:

- Сказочный чертог = nên dùng nghĩa diệu huyền hơn là nghĩa cổ tích
- небывалой = lạ lẫm
- Погребенная земля = đất bị chôn dưới lớp lá cây, nhưng dùng từ chôn nghe không hay, tôi thay bằng từ "nằm sâu"
- бушует = dịch là sục sôi có vẻ không hợp. Bước vào chỗ lá rụng rất dày, ta tạo ra tiếng rào rào thì có vẻ hợp hơn. Thực ra tôi cũng vẫn chưa ưng ý với từ rào rào, nhưng chưa chọn được từ nào hay hơn.
- клей = hồ, cồn dán, nhựa. Tôi chọn nhựa. Chữ hồ đa nghĩa quá, khó cho người đọc cảm thụ.
và một vài chỗ lặt vặt nữa.

Các bạn thấy tôi chỉ biên tập thôi mà cũng vất vả ghê chưa?

[Trăng Quê]

Chào cả nhà,
http://vnthuquan.net/diendan/tm.aspx?m=190315

Trăng Quê, kẻ được coi là “đạo” dịch đã về đây và xin được nói đôi câu về vụ xì - căng -đan nhớn này.
Tất nhiên việc phán xét là của mọi người vì ở đây nhiều người biết tiếng Nga và hiểu được thơ văn nữa.
Đúng là lâu nay TQ ít post bài ở 3N vì đam mê sân thơ văn ở VN Thư quán nhưng vẫn quay về đọc bài của mọi người như Hùng nói
Sau khi viết bài thơ Chớm Thu về, đọc bài viết của Forytchia mình muốn dịch bài Thu vàng quá vì cảm xúc đang rất tốt về mùa Thu.
http://vnthuquan.net/tho/tho.aspx?id=8226&thisi=Trang%20Quê

Nói điều này chắc mọi người sẽ bảo bà này hâm quá nhưng văn sỹ và hâm sỹ vốn có họ với nhau. Mình chưa được là văn sỹ nên tạm là hâm sỹ.
Lúc đó Bí đã dịch bài này rồi và như Hùng để tránh phải tra từ điển mình thừa nhận đã sử dụng một số từ vựng của Bí nhưng cảm nhận của TQ về bài thơ khác hoàn toàn. Có lẽ để cho cuộc tranh luận có trọng tài TQ xin mời bạn Olia người giỏi cả hai thứ ngôn ngữ cho ý kiến.
Thứ nhất quan điểm của TQ về dịch thơ thì trước hết người đọc phải hiểu nó là một bài thơ đã chứ không thuần túy dịch Nga ra Việt – Về thể thơ tôi đã chọn thể thơ 5 chữ ngắn gọn và gần gũi với nguyên tác hơn (theo quan điểm của TQ)

Người dịch phải dịch được thoát ý toàn baì thơ chứ không phải từng từ một. Trong cảm nhận của TQ cả bài thơ là một bức tranh thiên nhiên của mùa thu Nga chứ không phải một cuộc triển lãm tranh càng không có hôn lễ nào hết.

Về câu từ Всем открытый для обзора TQ hiểu là cả không gian mùa thu được mở rộng để ta có thể ngắm thoải mài vì thế tôi viết “ thỏa ngắm nhìn” chứ không phải mời khách xem. Vả lại có một logic nho nhỏ, cả bài thơ là khung cảnh mùa thu đẹp nhưng vắng im lìm dường như chỉ có nhà thơ và mùa thu thì lấy đâu ra khách mà mời xem ???

Tôi biết Bí và Nina là những người dịch thơ hay nhất của 3N, nhưng thơ ca cần có sự cảm nhận, tôi chỉ muốn nhấn thêm về cảm nhận của mình về bài thơ mà không có ý chê bai gì ai cả.

Từ венец tôi hiểu là mũ hoa cô dâu sau này Nina dịch là vương miện cô dâu tôi thấy chính xác hơn. Nếu từ mũ hoa cô dâu mà được hiểu là giống vòng hoa cô dâu thì quả là tôi không còn gì để cãi cả.
Trong tiếng Việt người ta chỉ dùng từ vòng hoa cho đám ma thôi. Xin lỗi TQ nói điều này chỉ được tự bảo vệ!

Подвенечной и прозрачной thì tôi không thể hiểu là Hôn lễ tinh khôi và trong veo mà chỉ chôm hai từ tinh khôi.

[TLV]

[Phanhoamay]

Pasternak viết:
ЗИМНЯЯ НОЧЬ

Не поправить дня усильями светилен.
Не поднять теням крещенских покрывал.
На земле зима, и дым огней бессилен
Распрямить дома, полегшие вповал.

Булки фонарей и пышки крыш, и черным
По белу в снегу - косяк особняка:
Это - барский дом, и я в нем гувернером.
Я один, я спать услал ученика.

Никого не ждут. Но - наглухо портьеру.
Тротуар в буграх, крыльцо заметено.
Память, не ершись! Срастись со мной! Уверуй
И уверь меня, что я с тобой - одно.

Снова ты о ней? Но я не тем взволнован.
Кто открыл ей сроки, кто навел на след?
Тот удар - исток всего. До остального,
Милостью ее, теперь мне дела нет.

Тротуар в буграх. Меж снеговых развилин
Вмерзшие бутылки голых, черных льдин.
Булки фонарей, и на трубе, как филин,
Потонувший в перьях нелюдимый дым.


Đêm đông

Cố thắp đèn, ngày cũng chẳng khá hơn
Hất sao được tấm chăn đêm dày phủ.
Trái đất mùa đông, làn khói ẻo lả
Trên những ngôi nhà nằm ngổn ngang.

Chùm đèn như bánh mì, mái nhà - bánh rán
Một vệt đen trên tuyết trắng - thềm nhà:
Nhà chủ đấy, nơi ta ngồi dạy học
Học trò ngủ rồi, chỉ còn lại mình ta.

Chẳng ai chờ ai. Rèm buông kín mít
Hè phố mấp mô, tuyết phủ chái nhà
Ký ức ngoan nào, hãy hoà quyện cùng ta!
Và hãy tin, ta với ngươi là một.

Ngươi lại nhắc đến nàng? Ta chẳng hề lo.
Ai cho nàng thời gian, ai lần ra dấu vết?
Cú đòn ấy – nguyên nhân trước hết.
Và những gì còn lại,
Mà nàng ban tặng, nay ta chẳng quan tâm.

Hè phố mấp mô. Những ngã ba đầy tuyết
Những chai không đông giá tựa băng đen.
Chùm đèn đường như bánh mì, và khói trên ống khói
Giống con cú rụt đầu, ác cảm với nhân gian.

[Nina]

Em muốn trao đổi với sếp em và mọi người một chút về bản dịch của em và bản sếp biên tập. Thực sự lúc bắt tay vào dịch thì em cũng chưa thấy bài thơ của Pasternak là hay ho gì lắm đâu (cái này thì không phải là em chê Pasternak, mà là ... lệch pha cảm nhận gì đó, giống như một con trâu hoàn toàn có thể cảm nhận chân thực là ...Richter làm cái trò vớ vẩn dở hơi gì đó với đàn dương cầm chẳng hạn ).

Mà thật ra cũng không phải trao đổi, mà là .. suy nghĩ lan man của em thì đúng hơn

[Phanhoamay]

Thư ký mà nhẹ dạ thì không làm thư ký được đâu!

(Xin lỗi đã spam, đáng lẽ sếp và thư ký phải "đóng cửa bảo nhau" mới phải?)

[Nina]

Thú thật là bài này ... em không cảm được, nên dịch tạm vậy thôi

Đêm đông

Dẫu đốt bao đèn vẫn không cứu được ngày
Đầy bóng đen của tấm khăn ngày lễ thánh
Trái đất vào đông, khói lửa đành bất lực
Không dựng thẳng được nhà đang nằm đó ngả nghiêng

Đèn đường như bánh mì ngọt, mái nhà như bánh nướng
Ngôi nhà nổi lên trên tuyết thật rõ ràng
Nhà chủ đấy, tôi là gia sư ở đó
Tôi đang một mình – học trò đã ngủ rồi

Không chờ đợi ai. Nhưng tôi buông rèm kín.
Vỉa hè mấp mô, chái nhà tuyết phủ đầy.
Ký ức hỡi! đừng tự dày vò nữa
Hãy hòa cùng ta thành một mà thôi
Hãy tin ta, và hãy thuyết phục ta, ký ức
Rằng ta với ngươi – chỉ là một trên đời.

Ngươi lại nói về nàng ư? Nhưng ta không muốn biết
Ai nói cho nàng thời hạn, ai vẽ lối, đưa đường
Cú đánh ấy – cội nguồn của tất cả
Bây giờ tôi chẳng muốn biết điều gì

Vỉa hè mấp mô. giữa những tuyết đổ nát
Những vỏ chai chết trong đám băng đen
Đèn đường như bánh mì ngọt. Và trên ống khói như chú cú đêm
Khói lạnh lẽo chìm dần trong lông cú.

[Tykva]

[Tykva]

[Russian Weapons]

Trời ơi, cái số mình hẩm hiu, cứ khi nào 4rum có chuyện "náo nhiệt" là mình lại đi vắng. Tối qua thì NNN không vào được, hôm nay thì đi làm cả ngày !

Chí ít ra như EBLX còn thấy được là TQ nhồi bài thơ 6 chữ thành 5 chữ chứ .
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
Câu này nghe quen quen, hình như cô "chuồn chuồn ớt" Ngọc Khuê hay người bênh vực cô ta gì đó đã từng nói thì phải ?


Và như bác TLV có nhận xét về thơ dịch của Bí tôi nghĩ không có một bản "dởm" nào có thể làm mai một giá trị của bản dịch gốc đầu tiên đó. Có khi lại tôn vinh nó lên ấy chứ!
----------------------------------------------------------------------------------------------------
Kể cả khi bản dởm "đạo" bản gốc ? "cãi cùn" rồi !

Nếu cần tôi sẽ xin lỗi Bí về việc sử dụng từ điển gián tiếp này.
----------------------------------------------------------------------------------------------------
Cả một bài, chỉ được mỗi câu này là của thành viên TQ có vẻ được nhất !