''Ốp'' sông Hồng ở Matxcơva trước ngày giải tán

[hungmgmi]

Đọc được mấy bài này, copy cho các bác đọc chơi:
Người ở ốp Sông Hồng
Lao Động số 304 Ngày 04/11/2006


(LĐ) - Có lẽ chưa bao giờ câu ví "thương trường như chiến trường" lại đúng như lúc này với đa số người Việt Nam (VN) làm ăn ở Nga, khi thị trường chợ, cửa hàng của người Nga ở thủ đô Mátxcơva sinh sôi nảy nở như nấm mùa thu, khiến chợ ốp của quân ta ngày càng teo tóp.

Thậm chí cả trung tâm thương mại có tiếng Sông Hồng cũng không ngoại lệ, bởi theo bản hợp đồng 10 năm ký giữa Sông Hồng với nhà máy Z thì chỉ hết tháng 12 năm nay toà nhà có 6 tầng của ốp Sông Hồng 1 sẽ chỉ còn được giữ lại hai tầng dưới làm nơi buôn bán, các tầng trên phải trả lại nhà máy. Câu hỏi tương lai chẳng biết rồi sẽ ra sao đã day dứt càng thêm gay cấn.

Mùa đông phía trước

Tôi đến ốp (chung cư trước đây) Sông Hồng 1 (Krasnaia Reka) vào một sớm thứ bảy cuối thu, đã cảm nhận rõ cái lạnh của mùa đông băng giá khi cả một trời lá vàng lộng lẫy đẹp như trong tranh của Levitan ngày nào giờ đã chuyển hẳn sang sắc nâu. Dẫu sao thì tôi cũng quyết chí dành một ngày thăm thú chợ búa xem binh tình bà con ta trong thời điểm nhạy cảm này ra sao.

Từ ngoài nhìn vào xem ra cũng chưa đến nỗi nào. Trên con đường từ bến xe buýt vào chợ tuy chỉ thấy lác đác vài tốp người Nga chuyện trò rôm rả, nhưng suốt dọc những con đường ven ốp, dòng xe tư nhân đã chen chân kín mít. Thật chẳng bù quang cảnh ngày thường quạnh hiu tới mức quân ta thường cười ra nước mắt mà đùa rằng "muốn đá bóng cũng rộng chán".

Tạt vào khu bán hàng tầng một, nơi luôn đông khách nhất, người đầu tiên tôi đụng là Minh A - quê Hà Tĩnh, theo chồng sang Nga du lịch rồi dạt lại luôn từ năm 1997 đến giờ. Chúng tôi biết nhau từ hồi còn cùng cư ngụ tại ốp Salut 2. Đáp lại câu chào hỏi thăm tình hình buôn bán của tôi, Minh A ỉu xìu: - Đuội (kém) lắm anh ạ.

Miệng nói tay Minh A vẫn nhoay nhoáy lựa áo sơmi giới thiệu cho một khách hàng Nga trẻ tuổi. Quanh đó cảnh chợ đã vào hồi tấp nập, kẻ bán người mua, tiếng khen chê đắt rẻ xấu đẹp lao xao, tíu tít.

- Có vẻ quân mình hôm nay không đến nỗi đuội hoặc móm lắm - tôi giả lả.
- Buổi chợ này chắc cũng gỡ được tiền phòng anh ạ, thì cả tháng chỉ trông chờ vào hai ngày thứ bảy và chủ nhật thôi - Minh A đáp.

- Nghe nói ốp mình hết tháng 12 này chỉ còn lại hai tầng thì làm ăn sao ? - Vâng, bọn em cũng đang nẫu cả ruột đây, quản trị đã thông báo rồi. Họ đang liên hệ ốp ở cho bà con gần đây, sát với ốp Sông Hồng 3. Lo nhất là khu vực tầng 1 gồm 10 quầy ở phía ngoài nay cũng phải trả lại.

- Thế là em tôi mất tiêu gần 10.000 đô ? Mà quầy hàng này em mua chắc gì đã tròn năm.
- Biết làm sao được hả anh, đành phải tìm mua lại quầy mới ở phía bên trong kia hoặc lên tầng hai thôi. Mặt Minh A xìu như bánh đa nhúng nước, khiến mấy câu an ủi của tôi rơi tõm vào khoảng không.

Thả bước tiếp dọc theo các quầy hàng, tôi nhận thấy các quầy bán áo da, áo lông và nói chung là đồ mùa đông có vẻ bán chạy do trời đã trở lạnh. Cuối tháng 10 ở Nga, những chiếc lá cuối còn rơi vương trên tóc, trên áo người qua đường, song nhiệt độ ngoài trời đã xuống còn khoảng 5 đến 7 độ. Vài ngày nữa đã có tuyết đầu mùa và với tôi lại là "một mùa đông tái tê".

Ốp đâu ta đó

- Chào anh ghé chơi - Trần Tuấn V tạm dừng tay đếm tiền quay sang tôi cười xởi lởi. Anh khoe vừa bán được chiếc áo khoác cho một bà khách Nga. Vui đó mà cũng buồn ngay đó.

- Lại phải di tản chỗ ở anh ạ, hết cảnh tầng trên ở, tầng dưới bán hàng rồi.
- Đành chịu khó chú ạ, "nước nổi bèo nổi", hay là đi thành phố xa như tới Upha chẳng hạn? - tôi gợi ý.

- Đi xa đâu dễ dàng gì, lại còn lo khoản vốn liếng bét ra cũng vài chục ngàn đô, đào đâu ra bây giờ - V than thở - À, mà bọn em đọc báo nghe tin chợ Vòm cũng rung rinh hả anh?
- Cũng nghe đồn vậy, chưa biết cụ thể thế nào. Dễ bị dồn ra đường vành đại ngoại thành "Mát" lắm, đất rộng mà.

Tuấn V quê Nam Định, vốn là dân lao động sang Nga từ năm 1988 rồi cũng ở lại làm ăn đến giờ. Để nuôi đủ một vợ hai con, trước V đã từng hành nghề lái xe taxi nhưng vất vả lắm. Từ khi chuyển sang đánh hàng da, cuộc sống gia đình cu cậu mới có vẻ khấm khá hơn.

Nhưng ngày vui ngắn chẳng tày gang, hai năm nay thu nhập hàng tháng khá thì cũng chỉ bỏ ống được vài đô, kém thì nhiều khi âm nặng thu chẳng bù chi. Đầu vào ngày càng chật hẹp mà các khoản phải khấu trừ vẫn cứ lù lù ra đấy, từ thuế quầy bán hàng, thuế phòng ở, tới sinh hoạt, đi lại, chi phí công an... Tóm lại là đầu ra vô biên.


Cảnh mua bán trong ốp Sông Hồng 1.
Rời tầng 1, tôi lên tầng 2, tầng 3 tuy không đông đúc như tầng trệt nhưng lên xuống cầu thang vẫn phải nhường nhau. Đụng ngay Vũ Xuân T - một cựu sinh viên quê xứ Nghệ sang Nga phụ mẹ bán hàng kiếm tiền du học. Túi nhẹ, mẹ con T phải dạt lên tầng 3, hàng họ bán chậm hơn nay lại phải tìm chỗ khác càng bội phần vất vả.

Dẫu thế T vẫn tự tin - có lẽ mẹ con cháu sẽ sang ốp Sông Hồng 3, thuê bức vách hay bờ tường nào đó nhặt nhạnh bạc lẻ cũng được.

Tôi quay sang Lena - một phụ nữ Nga tuổi chừng 30, nhà ở ngoại ô vào chợ bán thuê cho một chủ quầy giày da, giày thể thao của người Việt.

- Làm ở đây khá không chị?
- Cũng tàm tạm anh à, mỗi ngày chủ trả 250 rúp (gần 10 đô) tiền công. Nếu bán được nhiều thì hưởng thêm phần trăm, cũng ổn.

Lena là một trong những minh chứng cho thực tế rất phổ biến là dù thời buổi người khôn của khó, nhưng quân ta vẫn phải đóng vai rất oách làm ông bà chủ bất đắc dĩ, thuê hẳn người bản địa Nga, Ukraina bán hàng. Nhưng chung quy lại cũng chỉ vì vốn tiếng Nga của dân mình, nhất là lớp đi du lịch dạt lại, xem ra còn hạn hẹp lắm. Thêm nữa, một số khách hàng Nga lại chỉ thích mua hàng của người Nga bán. Lạ thế!

Đã tới lúc dạ dày biểu tình, tôi tạt vào nhà hàng "D béo" vừa thưởng thức bát phở gà truyền thống vừa tranh thủ vặn vẹo chủ hàng về thu nhập. Chị Vũ Thanh D vẫn xởi lởi - kể cũng hơi buồn nhưng tình hình chung như thế. Thôi thì ốp ở đâu mình ở đó.

Vũ Thanh D là gái Hà Nội gốc, theo chồng là anh Đinh Đức V là dân lao động sang Nga năm 1987. Cặp này sát cánh với ốp Sông Hồng đã mươi năm nay, cùng là chủ nhà hàng chuyên phục vụ mọi loại tiệc tùng trong ốp, từ đám cưới, sinh nhật tới hội họp và cả đưa cơm hàng ngày cho khách hàng cả ta lẫn tây. Khách đông bởi chị D nổi tiếng là một đầu bếp có sao ở "Mát".

Tạt vào mấy quầy hàng khô, hàng tươi sống trên tầng 3 và tầng 5 tranh thủ chụp vài pô gửi đăng báo, tôi đụng chị Phạm Thanh P - một cựu binh của Salut và Sông Hồng, có thâm niên trong ngành hàng khô. Bà chị tỏ ra rất vững vàng: - Tôi theo ốp đến cùng không rời một bước.

Để chồng con ở nhà, D lặn lội sang trời Tây từ năm 1987, thân gái dặm trường bôn ba bươn trải trên mọi nẻo đường nước Nga góp nhóp gửi tiền về nuôi con.

Cũng từng có thâm niên vài chục năm ở Nga, tôi hiểu đúng là ốp ở đâu các chị phải ở đó, vì nghiệp của các chị em ta chủ yếu chuyên về phục vụ cái ăn cái uống hàng ngày. Dân bán hàng bận tối mắt tối mũi, chiều về mới tranh thủ tạt vào hàng khô, hàng tươi mua con cá, cân thịt, mớ rau xanh ăn cho đỡ xót ruột.

Hoặc giữa buổi chợ thấy kiến bò bụng, tạt vào hàng ăn húp vội tô mì tôm, bát phở hoặc nhẩn nha hơn thì làm suất cơm nóng sốt, rồi lại tiếp tục cuộc chiến trên thương trường đẫm mồ hôi và nước mắt.

Cư dân ốp

Điểm kết thúc chuyến chu du của tôi, theo hoạch định trước, là gặp mấy anh bạn cũ trong ban quản trị ốp Sông Hồng 1. Sau chén trà Thái xanh đậm dịu ngọt vị quê nhà, các anh dốc bầu tâm sự. Anh này nói tình thế bắt buộc phải vậy, hợp đồng đã kết thúc thì mình phải tuân thủ. Anh khác lạc quan hơn: May là họ đã ký tiếp hợp đồng mới nên cũng ổn. Ốp Sông Hồng 1 đã đứng được 10 năm cũng có thể coi là một thành tích đáng nể...

Ngay sau lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Trung tâm Thương mại Sông Hồng, ban quản trị đã triển khai việc đưa bà con ta sang ốp Sông Hồng 3. Ở đó cũng có thể vừa ở vừa bán hàng. Hiện các anh đang cho sửa chữa nhà cửa để đón những cư dân mới vốn sống quây quần tình cảm với nhau ở ốp Sông Hồng cả chục năm qua, nay chẳng ai muốn tách xa.

Thì cùng cảnh với nhau cả, sao lại không thương nhau. Hầu hết người quen của tôi ở đây hay ốp Sông Hồng 3 hoặc các ốp Salut 1, 2, 3, 5 đã sang đây thì hoặc đều là dân lao động ở lại, hoặc nghiên cứu sinh, sinh viên, du lịch, hay "Nga quay" (tức là người Việt ở Nga có về nhà vài năm, làm ăn không khá lại sang Nga).

Dân Sông Hồng 1 - theo tôi - rất thuần, hiểu theo nghĩa nào cũng được. Chủ yếu là nhờ ban quản trị lo rất tốt từ khâu an ninh, ăn ở tới bán hàng suốt bao năm qua. Nhờ vậy mà hiếm khi có chuyện lộn xộn xảy ra tại đây.

Thông báo của ốp ghi rất rõ: "Người nào vi phạm điều lệ quy định do công ty đề ra, sẽ không được tồn tại trong ốp". Có thể nói 100% bà con ta đều chấp hành nghiêm chỉnh nếp sống khá văn minh và trật tự ngăn nắp trong ốp.

Ốp Sông Hồng 1 toạ lạc trong một toà nhà 9 tầng đồ sộ, nguyên là của một nhà máy quốc phòng cho thuê lại và hiện họ vẫn sử dụng ba tầng 7,8, 9 để hoạt động. Toàn ốp có hơn 300 phòng ở và hơn 300 phòng bán hàng, với tổng số người hiện có gần 2.000. Ba tầng 4, 5, 6 dùng làm chỗ ở và các dịch vụ sinh hoạt. Nhìn chung đời sống cả về tinh thần và vật chất trong ốp khá đầy đủ.

VTV4 bắt sóng ăngten đến từng phòng ở. Dịch vụ Internet, sách báo cập nhật hàng ngày. Bóng bàn, bóng chuyền, bóng đá, phòng tập võ, phòng hát karaoke, dịch vụ cắt tóc, làm đầu, dịch vụ giấy tờ, nhà hàng phục vụ tiệc tùng, hàng khô, hàng tươi sống phục vụ từ A đến Z.

Các khu công cộng như nhà bếp, nhà tắm, vệ sinh rất sạch sẽ bởi mọi người đã quen có ý thức giữ gìn chung. Trẻ em thế hệ thứ hai sinh ra ở đây rất ngoan. Các cháu dù là theo bố mẹ từ VN sang thì học cũng khá giỏi so với các bạn Nga.

Tôi nhận thấy có được bầu không khí trong lành để sinh hoạt như tại ốp Sông Hồng 1 ở thời điểm hiện tại chủ yếu là nhờ ở sự kết hợp đồng bộ và khăng khít giữa ban quản trị với bà con cư dân.

Mười năm qua, cộng đồng ốp đã gắn bó với những cái tên như: Nguyễn Văn Niên - sinh năm 1955, quê Vĩnh Phú, hiện là Chủ tịch Trung tâm Thương mại Sông Hồng. Anh là một tiến sĩ luật đồng thời cũng là một nhà kinh doanh thành đạt ở cả Nga và trong nước.

Chính anh Niên là người có công biến các tầng nhà tồi tàn thời năm 1996 thành từng căn phòng khang trang tiện cho việc buôn bán. Rồi theo yêu cầu của lãnh đạo thành phố Mátxcơva, các anh trong ban quản trị Sông Hồng lại đầu tư hàng trăm ngàn USD để nâng cấp các phòng bán hàng lên theo tiêu chuẩn Châu Âu.

Còn anh Võ Văn Hồng - sinh năm 1954, cũng là một phó tiến sĩ quản trị kinh doanh, hiện là Chủ tịch Hội đồng Quản trị Trung tâm Thương mại Bến Thành, ở ốp Salut. Từ mô hình Salut 1, 2, 3, 4, 5, anh khai sinh thêm các ốp Sông Hồng 1, 2, 3, 5, 7, mà nay do thời cuộc đẩy đưa chỉ còn lại hai ốp Sông Hồng 1 và Sông Hồng 3. Sông Hồng 3 hiện vẫn được duy trì tốt và đang là cứu tinh cho bà con ta tiếp tục làm ăn.

Vậy đó, tôi và nhiều người VN ở Nga tin rằng nước Sông Hồng vẫn chảy...

(Các tiêu đề do Lao Động đặt)

Phóng sự của Võ Hoài Nam (từ Mátxcơva)

Lập lại trật tự các chợ có người Việt ở Nga
Tuổi Trẻ, Thứ Hai, 30/10/2006, 22:11 (GMT+7)

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lệnh lập lại trật tự các chợ trên toàn lãnh thổ Nga khi căng thẳng với Gruzia lên cao. Quyết định đó không chỉ nhằm vào kiều dân Gruzia mà ảnh hưởng đến nhiều người Việt ở Nga.

Ông Putin đề nghị kiểm soát chặt chẽ người nước ngoài trong các chợ, tăng cường trách nhiệm hành chính đối với những người vi phạm quy định nhập cư, đối với ban quản lý các chợ và những người buôn bán.

Trong lời kết của bài phát biểu trước Ủy ban về các đề án quốc gia, ông Putin nhấn mạnh việc có những quyết định cần thiết để "hoàn thiện việc buôn bán" tại các chợ bán buôn, bán lẻ và chợ thực phẩm. Ông cũng yêu cầu thắt chặt chế độ cấp visa cho người nước ngoài.

Những người nước ngoài đang cư trú tại Nga trở thành đối tượng của việc thực hiện chính sách kể trên và cộng đồng người Việt Nam cũng không phải là trường hợp ngoại lệ.

Với hơn 80% người Việt tại Nga mưu sinh bằng kinh doanh, buôn bán, chợ đóng một vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự tồn tại cộng đồng. Những người làm chợ ở Nga được coi là những người có công trong việc ổn định và xây dựng cộng đồng người Việt. Vì vậy, bất cứ một điều gì liên quan tới sự tồn vong của chợ đều trở thành vấn đề nhạy cảm.

Vào thời điểm thịnh vượng nhất, năm 1997 ở Matxcơva có tới 16 ốp chợ như Xaliut 2, 3, 4, 5; Trung tâm thương mại quốc tế KT, Sông Hồng, Tôgi, Lion, An Đông, Phương Đông.

Từ đầu năm đến nay, các ốp Xaliut 2, Xaliut 4, sau đó là ốp Sài Gòn hết hạn hợp đồng không thể gia hạn tiếp. Sắp tới ốp Sông Hồng, sau hơn 10 năm tồn tại, phải trả lại phần lớn diện tích. Và cách đây hơn nửa tháng, Phó chủ tịch Duma thành phố thông báo, đến cuối năm nay, chợ Cherkizov giải tỏa, làm cho cả cộng đồng rất đỗi bàng hoàng.

Đóng cửa vài ốp cũng chưa làm cho cộng đồng đi vào ngõ cụt; nhưng nếu chợ Cherkizov bị giải tỏa, thì toàn thể người Việt tại Nga đứng trước một thử thách lớn.

Nếu như lệnh của Putin được thực thi theo đúng tinh thần quyết liệt của nó, thì hầu hết các chợ trên địa bàn Matxcơva đều bị kiểm tra một cách toàn diện từ việc thuê mặt bằng, giấy phép kinh doanh, hộ khẩu và quyền lao động của các hộ kinh doanh. Bên cạnh đó là việc kiểm tra gắt gao phòng hỏa, cứu hỏa, vệ sinh dịch tễ.

Qua kinh nghiệm của các cuộc kiểm tra nhiều năm qua cho thấy, để thực hiện tuyệt đối mọi thủ tục đúng theo yêu cầu là điều rất khó và vô cùng tốn kém. Kể cả những chợ quy củ của Nga cũng chỉ đạt 90% yêu cầu. Nếu không đáp ứng được những đòi hỏi của các cơ quan chức năng và để xảy ra một trường hợp đáng tiếc nào dẫn tới việc đóng cửa chợ, thì cộng đồng sẽ chịu tổn thất rất lớn.

Hiện tại, ban giám đốc các trung tâm thương mại đã khẩn trương có những biện pháp tự hoàn thiện, cố gắng tới mức cao nhất để tránh các rủi ro.

Trong những ngày này, ốp chợ Sông Hồng đang gấp rút lên kế hoạch xây dựng một khu nhà ở mới đủ tiếp nhận khoảng 300 người. Chợ Xaliut 3 đã hoàn thiện hệ thống phòng hỏa và vệ sinh dịch tễ, hợp pháp hóa tới 95% bà con buôn bán trên địa bàn.

Đặc biệt, Tổ hợp thương mại Emeral, một trung tâm buôn bán mới của người Việt ở phía nam thành phố đã tiếp nhận gần 400 chủ phòng, bố trí cho gần 100 hộ có chỗ ở và đang tiếp tục xây dựng theo quy hoạch hàng loạt quầy bán hàng mới.

[hongducanh]

Cậu H làm thế nào mà đưa được cả bài viết lên trang web
Anh phải lấy tên mới, bây giờ vào được diễn đàn, đọc bài này của cậu thấy hay quá.
nếu cậu phải đánh chữ lại từ bài báo quả là mất nhiều thời gian.
Mong đọc được nhiều bài của H.
Hongduc.