Êxênhin- Đời và thơ

[Tykva]

* * *

Em hay kể chuyện xưa
Saadi thường chỉ hôn trên ngực.
Chờ chút nghe em, vì Chúa
Chiều em, anh sẽ học theo.

Em hát ngợi ca nhan sắc
Hoa hồng Efrat chẳng ai hơn
Anh hằng ước giá mình giàu
Để vì em thay lời điệp khúc

Với anh niềm vui chỉ một
Anh mơ được cắt hết hồng
Để thế giới không còn gì bằng
Sagane của anh là nhất.

Đừng khuyên nhủ làm anh khổ
Vô ích thôi anh chẳng nghe nào
Sinh ra là nhà thơ chân chất
Nên anh sẽ hôn như các nhà thơ


* * *
Ты сказала, что Саади
Целовал лишь только в грудь.
Подожди ты, бога ради,
Обучусь когда-нибудь!

Ты пропела: "За Ефратом
Розы лучше смертных дев".
Если был бы я богатым,
То другой сложил напев.

Я б порезал розы эти,
Ведь одна отрада мне -
Чтобы не было на свете
Лучше милой Шаганэ.

И не мучь меня заветом,
У меня заветов нет.
Коль родился я поэтом,
То целуюсь, как поэт.

1924

[Tykva]

Thư gửi mẹ

Mẹ còn không, mẹ già của con ơi?
Con vẫn sống. Mẹ yêu, con chào mẹ!
Con hằng mong hoàng hôn trên mái rạ
Vẫn như xưa, tuôn chảy mỗi chiều hôm.

Тhư kể mẹ thường lo phiền nhiều lắm,
Mẹ vì con buồn khổ mãi khôn nguôi.
Mẹ ra đường ngóng trông con khắc khoải,
Áo cũ sờn, lỗi mốt khoác trên vai.

Ngày ngày khi xanh lam chiều đổ bóng
Mẹ hình dung - sao lần nào cũng vậy:
Loạn ẩu đả trong cơn say nào đấy
Bạn rượu đâm con ngay giữa trái tim.

Không sao đâu, xin mẹ hãy bình tâm
Đó tất cả chỉ là cơn ác mộng.
Con đâu đến nỗi rượu chè cay đắng
Để chết mà không chào mẹ, mẹ ơi!

Con vẫn thế thôi, như xưa mềm yếu
Và mộng mơ vẫn chỉ một điều này,
Thoát nhanh khỏi nỗi buồn đau ám ảnh
Trở lại ngôi nhà xưa tuổi thơ ngây.

Con sẽ về khi vườn xuân hoa nở
Khi cây lá tươi xanh ngát hương đời.
Chỉ điều này con xin mẹ, mẹ ơi
Đừng thức con như tám năm về trước.

Đừng gợi lại nữa những gì qua mất,
Đừng xáo trộn thêm những mơ ước không thành, -
Con phải chịu trong đời này quá sớm
Những mất mát thương đau mỏi mệt – thôi đành.

Đừng dạy con cầu nguyện nữa mẹ ơi!
Thời xưa cũ không còn đường quay lại
Mẹ cho con niềm vui và điểm tựa,
Với con mẹ là nguồn sáng trong đời.

Тhế nên mẹ đừng lo nhiều mẹ nhé,
Đừng vì con buồn khổ mãi khôn nguôi.
Đừng ra đường ngóng trông con khắc khoải,
Áo cũ sờn lỗi mốt khoác trên vai.

1924
Сергей Есенин

Ты жива еще, моя старушка?
Жив и я. Привет тебе, привет!
Пусть струится над твоей избушкой
Тот вечерний несказанный свет.

Пишут мне, что ты, тая тревогу,
Загрустила шибко обо мне,
Что ты часто xодишь на дорогу
В старомодном ветxом шушуне.

И тебе в вечернем синем мраке
Часто видится одно и то ж:
Будто кто-то мне в кабацкой драке
Саданул под сердце финский нож.

Ничего, родная! Успокойся.
Это только тягостная бредь.
Не такой уж горький я пропойца,
Чтоб, тебя не видя, умереть.

я по-прежнему такой же нежный
И мечтаю только лишь о том,
Чтоб скорее от тоски мятежной
Воротиться в низенький наш дом.

я вернусь, когда раскинет ветви
По-весеннему наш белый сад.
Только ты меня уж на рассвете
Не буди, как восемь лет назад.

Не буди того, что отмечалось,
Не волнуй того, что не сбылось,-
Слишком раннюю утрату и усталость
Испытать мне в жизни привелось.

И молиться не учи меня. Не надо!
К старому возврата больше нет.
Ты одна мне помощь и отрада,
Ты одна мне несказанный свет.

Так забудь же про свою тревогу,
Не грусти так шибко обо мне.
Не xоди так часто на дорогу
В старомодном ветxом шушуне.

1924
Сергей Есенин

[nthach1]

Sau một hồi lần trên Web tôi có đọc được thêm một chút thông tin về nhà thơ đa tình này. Tôi xin phép Copy toàn bộ bài viết này để bổ xung thêm về cuộc đời của ông.
Sinh ra ở làng của Konstantinovo (ngày nay là Yesenino, vùng Ryazan, Nga) trong một gia đình nông dân, Sergei Yesenin sớm được gửi tới sống với ông bà của anh. Anh bắt đầu làm thơ khi lên 9. Một thần đồng văn học, vào năm 1912 anh chuyển tới làm ở Moskva nơi mà anh được hỗ trợ bởi chính sở trường của mình đó là một chân kiểm tra lỗi chính tả trong một nhà máy in. Năm sau anh ghi danh vào học trường đại học quốc gia Moskva như một sinh viên không chính thức và học trong một năm rưỡi. Nghệ thuật làm thơ sớm của anh lấy cảm hứng từ văn hoá dân gian của Nga. Vào năm 1915, anh chuyển tới Sankt-Peterburg nơi anh làm quen với những bạn thơ như – nhà thơ Alexander Blok, Sergei Gorodetsky, Nikolai Klyuev và Andrey Bely. Chính ở Sankt-Peterburg này anh đã trở thành nổi tiếng trong lĩnh vực văn học. Alexander Blok có công lớn trong việc đẩy mạnh sự nghiệp thơ sớm của Yesenin. Yesenin nói rằng Bely cho anh hiểu ý nghĩa của các hình thức thơ trong khi Blok và Klyuev dạy anh chất trữ tình.

Vào năm 1915, Sergei Yesenin xuất bản quyển thơ đầu tiên cả anh có tiêu đề “Radunitsa” ngay sau đó là “Ritual for the Dead” ( Lễ nghi cho cái chết) (1916). Xuyên suốt trong những vần thơ của anh là nghệ thuật thơ thể hiện sự cay đắng trong tình yêu và cuộc sống đơn giản, anh trở thành nhà thơ được ưa chuộng nhất lúc bấy giờ.

May mắn với vẻ điển trai sẵn có và một tính tình lãng mạn, anh ta có rất nhiều mối tình, chỉ trong một thời gian ngắn đã kết hôn năm lần. Lần kết hôn đầu tiên của anh vào năm 1913 với một công nhân làm việc trong nhà xuất bản có tên của Anna Izryadnova, với người này anh có một con trai, Yuri. (Trong thời gian Stalinist thanh trừng chính trị, Yuri Yesenin bị bắt giữ và chết năm 1937 tại một trại lao động ở Gulag)

Vào năm 1915 anh đi đến Sankt-Peterburg nơi anh gặp Klyuev. “Trong hai năm kế tiếp, là một đôi… sống cùng nhau hầu hết thời gian… Tập hợp thơ của anh, bao gồm ba bức thư tình của anh tới Klyuev, không ghi rõ người viết chúng.” Năm 1916–1917 Sergei Yesenin được gọi nhập ngũ, nhưng sau cách mạng tháng mười Nga 1917, Nga ra khỏi chiến tranh thế giới I. Tin tưởng rằng cách mạng mang tới một cuộc sống tốt hơn, anh phục vụ cách mạng trong một thời gian ngắn, nhưng sớm vỡ mộng và thậm chí phê phán cách cai trị của Bôn-sê-vích trong những bài thơ như “The Stern October has Deceived me” (Tháng mười lạnh lùng đã lừa dối tôi).

Trong tháng tám 1917 Yesenin kết hôn lần thứ hai với nữ diễn viên Zinaida Raikh (Vợ về sau của Vsevolod Meyerhold). Với cô, anh có một con gái, Tatyana, và một con trai, Konstantin. Về sau Konstantin trở thành nhà thống kê bóng đá nổi tiếng.

Trong tháng 9 năm 1918, anh thành lập nhà xuất bản của chính mình gọi là Công ty tiếng nói của những nghệ sĩ lao động Moskva (tiếng Nga: Трудовая Артель Художников Слова; tiếng Anh: Moscow Labor Company of the Artists of Word).

Trong sự suy thoái của năm 1921, trong khi đến thăm trường quay hoạ sĩ Alexei Yakovlev, anh gặp vũ công Isadora Duncan người Mỹ gốc Pháp, một phụ nữ nhiều hơn anh 17 tuổi và chỉ biết nói một ít tiếng Nga trong khi anh không biết nói tiếng nước ngoài. Họ cưới vào ngày 2 tháng 5, 1922. Yesenin cùng người vợ mới nổi tiếng đi du lịch tới Châu Âu và Mỹ nhưng thời điểm này anh nghiện rượi nặng, bản thân mất kiểm soát. Thường say rượu với những cơn thịnh nộ, giận dữ kết quả là Yesenin phá huỷ những phòng khách sạn hoặc gây ra những rối loạn trong quán ăn.Hành vi này nhận được nhiều sự quan tâm công khai của báo chí trên thế. Cuộc hôn nhân với Duncan kéo dài chỉ trong một thời gian ngắn và trong tháng năm 1923 anh trở về Moskva. Ở đó, anh ngay lập tức dành hết tâm trí với nữ diễn viên Augusta Miklashevskaya và tin tưởng rằng sẽ cưới cô theo nghi lễ truyền thống, mặc dù biết anh không bao giờ thu được một sự ly dị từ Isadora Duncan. Người yêu khác của anh trong thời gian này là Galina Benislavskaya, người đã tự tử tại mộ của anh, một năm sau khi anh chết.

Hành vi quan hệ thiếu thận trọng cuả Yesenin ngày càng tăng và chính năm đó anh ta có một con trai , Alexandr với nhà thơ Nadezhda Volpin. Yesenin không bao giờ biết anh có con trai với Volpin, nhưng Alexander Esenin-Volpin lớn lên trở thành một nhà thơ lỗi lạc và nhà hoạt động chính trị của Liên bang Xô Viết thập kỷ 1960 với Andrei Sakharov và những người khác. Sau khi chuyển tới Mỹ, Esenin-Volpin trở thành một nhà toán học lỗi lạc.

Cuộc sống của Sergei Yesenin hai năm trước ngập đầy trong rượu với những hành vi thất thường không thay đổi thế nhưng anh cũng tạo được một vài sự nổi tiếng trong nghệ thuật thơ của anh. Mùa xuân năm 1925, một Sergei hay thay đổi gặp và kết hôn với người vợ thứ năm của anh, Sophia Andreyevna Tolstaya, cháu gái của Leo Tolstoy. Cô cố gắng giúp anh nhưng anh phải trải qua một sự suy sụp tinh thần hoàn toàn và phải vào viện một tháng.Hai ngày sau lễ giáng sinh anh cắt cổ tay và viết một bài thơ tạm biệt bằng máu chính anh, ngày sau anh treo cổ ở cái ống trên trần nhà tại phòng anh trong khách sạn Anglettere ở tuổi 30. Có giả thuyết cũng cho rằng anh tự tử nhưng thực tế anh bị giết bởi những đại diện GPU.

Và dưới đây không biết đã là bài thơ cuối của ông chưa nhỉ?

До свиданья, друг мой, до свиданья.
Милый мой, ты у меня в груди.
Предназначенное расставанье
Обещает встречу впереди.

До свиданья, друг мой, без руки, без слова,
Не грусти и не печаль бровей,-
В этой жизни умирать не ново,
Но и жить, конечно, не новей.

Bản dịch

Tạm biệt, bạn của tôi ơi, xin tạm biệt.
Bạn thân yêu , bạn ở trong trái tim tôi.
Cuộc chia tay này đã được định trước,
Hy vọng một cuộc đoàn tụ ở phía trước.

Tạm biệt, bạn của tôi, không một cái bắt tay, không một lời nói,
Đừng buồn hoặc hiện sự thất vọng trên đôi mày của bạn,
Cái chết không là cái gì mới trong cuộc sống này,
Nhưng cuộc sống, tất nhiên, cũng không là sự lựa chọn mới.

[Tykva]

Nhân dịp Tết sắp đến tôi mừng tuổi bà bản dịch này, khuyến mại thêm bài thơ của Afanassi Fet, cũng về cây bạch dương luôn

Exenin


Bạch dương


Bạch dương trầm tư đứng
Dưới cửa sổ nhà tôi.
Cành thân phủ đầy tuyết
Như lớp bạc sáng ngời.

Trên cành cây lớp tuyết
Trắng xốp tạo nên diềm.
Tua rua băng hờ hững
Buông rủ từ cành mềm.

Cây bạch dương lặng đứng
Trong yên tĩnh mơ màng,
Những bông tuyết rực rỡ
Cháy trong ánh lửa vàng.

Và bình minh lười biếng
Xoay vòng quanh thân cây
Rắc lên cành đầy tuyết
Thêm một lớp bạc dày.

[1913]


Сергей Есенин


Береза

Белая береза
Под моим окном
Принакрылась снегом,
Точно серебром.

На пушистых ветках
Снежною каймой
Распустились кисти
Белой бахромой.

И стоит береза
В сонной тишине,
И горят снежинки
В золотом огне.

А заря, лениво
Обходя кругом,
Обсыпает ветки
Новым серебром.

[1913]



Афанасий Фет

"Печальная береза..."


* * *

Bạch dương bên cửa sổ
Buồn rũ hết lá xanh
Được giá băng tinh nghịch
Trang điểm sáng long lanh.

Như từng chùm nho nặng
Uốn cong trĩu đầu cành, -
Phô sắc đẹp dịu dàng
Xiêm y màu tang trắng.


Yêu sao ngàn tia nắng
Nhảy nhót trên cành cây,
Luyến tiếc sao vẻ đẹp
Mất theo cánh chim bay.


* * *

Печальная береза
У моего окна,
И прихотью мороза
Разубрана она.

Как гроздья винограда,
Ветвей концы висят, -
И радостен для взгляда
Весь траурный наряд.

Люблю игру денницы
Я замечать на ней,
И жаль мне, если птицы
Стряхнут красу ветвей.

[rung_bach_duong]

[Wehrmacht]

[Nina]

[Geobic]

Ý kiến của Nina là hoàn toàn xác đáng.

Tôi xin trích bài viết của Trần Đăng Khoa, đoạn về cái chết tự sát của Esenin:

“Xung quanh cái chết của S. Esenin, báo chí Nga thời "cải tổ" bàn đến khá nhiều. Có người cho rằng, Xecgây bị Stalin bức hại. Điều này rất khó có sức thuyết phục. Đối với giới chính trị, nhà thơ, nhà văn hay văn nghệ sĩ nói chung chỉ là thứ con hát, chẳng có gì quan trọng. Vây thì Stalin bức hại ông làm gì? Cũng có người cho rằng, Sergei tự tử vì tình ái. Điều này cũng khó tin nữa. Bởi Sergei là thi sĩ rất nổi tiếng. Đi đâu ông cũng được công chúng yêu mến, đặc biệt là các cô gái. Tôi không tin những tài năng lớn, những tâm hồn vĩ đại như Sergei lại chết đuối trong một cái đĩa đèn.
Lần giở những sáng tác của S. Esenin những năm cuối đời, đặc biệt là năm 1924-1925, ta thấy ông sống rất nặng nề. Tâm trạng thất vong, u uất ấy phản ánh rất rõ trong bài thơ "Con người đen tối" viết năm 1924. S. Esenin rất yêu Cách mạng Tháng Mười và ông luôn hướng về Cách mạng Tháng Mười. Nhưng rồi ông lại thất vọng, vì cuộc đời đâu có phải như là ông nghĩ. Trong bài "Thư mẹ gửi" “Письмо от матери”, Sergei đã thuật lại bức thư của mẹ viết cho ông từ làng Cônxtantinovo:
Nếu có thể,
Vào dịp lễ Giáng sinh,
Con hãy về - con bồ câu nhỏ!
Đừng quên mua cho mẹ chiếc khăn san,
Và một bộ áo quần - cho bố,
Ở nhà ta
Mọi thứ đều thiếu thốn...
Mẹ không muốn phải lo sợ
Nghĩ rằng: con - nhà thơ
Rằng con bị cám dỗ
Bởi chút hư vinh.
Tốt hơn biết chừng nào
Nếu từ tấm bé
Con theo cha, mẹ ra đồng
Cầy cuốc,
Gieo trồng...
Giờ mẹ già rồi
Sức đà kiệt quệ
Giá như từ đầu
Con ở nhà với mẹ,
Thì bây giờ mẹ đã có nàng dâu,
Cả cháu nữa, để bồng để bế.
Nhưng con
Đã vương vãi con mình rải rác,
Còn vợ mình
Dễ dàng nhường kẻ khác.
Không gia đình,
Không bè bạn,
Không bến đậu,
Trước mặt con chỉ còn
Tuý luý vực thẳm sâu.

Rồi bà kể cho con trai nghe về chính quyền địa phương đã đến nhũng nhiễu, o ép gia đình như thế nào "Giờ buồn triền miên- Bố mẹ như sống trong bóng tối". Sergei đau đớn lắm. Ông tâm sự với mẹ trong bài thơ “Thư trả lời”. Ông từng yêu cách mạng Tháng Mười và ví nó như mùa xuân ấm áp, vậy mà khi đó ông chỉ còn thấy: “Những điều ghê tởm này - Một tinh cầu giá lạnh! - Dù ba trăm mặt trời - Chẳng sưởi nó ấm được! - Vì vậy, - với tâm hồn bệnh hoạn của nhà thơ - Con bỏ nhà, sinh hư, đánh nhau và rượu chè be bét ”. Sau đó một thời gian, S. Esenin đã treo cổ tự tử:

Giã biệt nhé, bạn ơi, giã biệt
Hình bạn luôn trong trái tim đây
Cuộc chia tay này đã là định trước
Thì mai sau cùng hẹn ước sum vầy

Giã biệt nhé, chỉ lặng thinh không nói
Không ôm hôn, xin bạn cũng đừng buồn
Trên đời này chết không hề mới
Và hiển nhiên sống chẳng mới hơn.”

(Phần thơ dịch của Geobic)

[Wehrmacht]

[Nina]

Nói chung tin đồn về việc Esenin bị KGB ám sát thì xuất hiện cũng đã nhiều lần. Nhưng mà ... chả hiểu cộng tác viên nào của KGB tài đến nỗi lấy máu viết giúp bài thơ tuyệt mệnh của Esenin nhỉ

Bộ phim Esenin gần đây cũng bị chê, chủ yếu là do giả thiết về ám sát Esenin không thuyết phục tý nào.

P.S. Tớ cũng thích thơ Esenin, có lẽ cũng thích hơn Pushkin

[Nina]

Gần 1 năm rồi em mới thấy bài thơ này của Esenin. Xin góp thêm một bản dịch cùng bác Geobic và chị Bí

Em khóc trong sự yên lặng ban chiều

Em khóc trong sự yên lặng ban chiều
Nước mắt đăng cay rơi nhiều xuống đất
Anh thấy lòng mình nặng trĩu buồn u uất
Vậy mà hai ta vẫn chẳng hiểu được nhau

Em vội đi tới những chốn xa xăm
Và mọi ước mơ chưa nở hoa đã héo
Thêm một lần anh cô đơn lạnh lẽo
Trái tim đau vì thiếu một lời chào.

Và anh lại thường vào mỗi buổi chiều
Dạo bước tới những nơi ta từng hẹn
Trong mơ lại thấy bóng em trìu mến
Và trong lặng yên nghe nức nở nghẹn ngào

[hongducanh]

CHÚC MỪNG Nina đã viết 3004 bài

Các bạn muốn nghe MP3 một số bài thơ do chính tác giả đọc

Читает Сергей Есенин

Видели ли вы... http://gold.stihophone.ru/works.php?ID=426
Исповедь хулигана http://gold.stihophone.ru/works.php?ID=4
Мир таинственный, мир мой древний... http://gold.stihophone.ru/works.php?ID=427
Монолог Хлопуши http://gold.stihophone.ru/works.php?ID=5
Разбуди меня завтра рано... http://gold.stihophone.ru/works.php?ID=6
Я покинул родимый дом... http://gold.stihophone.ru/works.php?ID=7

[Geobic]

* * *
Tặng Manvina Mironovna

Mắt em - trời biếc xanh
Áng mây trôi lặng lẽ,
Ngón tay em vuốt nhẹ
Tấm khăn choàng mỏng manh.

Thoáng gần lại thoáng xa
Thật quen mà thật lạ,
Số phận em đau buồn
Với đời anh - tai họa.

9-7-1916

* * *
Мальвине Мироновне —
=

В глазах пески зеленые
И облака.
По кружеву крапленому
Скользит рука.
То близкая, то дальняя,
И так всегда.
Судьба ее печальная —
Моя беда.
9 июля 1916