Văn học Nga - cửa sổ lớn của bạn đọc Việt Nam

[tuthongminh]

"Nền văn học vĩ đại này đã cho tôi một sự khai mở, cảm hứng trữ tình của các thi hào như L.Tolstoi, A.Tchekhov, Bunin, Pasterrnak… làm phong phú và sâu sắc thêm tâm hồn Việt của tôi". Đó là lời tâm sự của nhà văn Ma Văn Kháng về văn học Nga.

Sau gần 2 thập kỷ vắng bóng, văn học Nga nhanh chóng tìm lại đựơc vị trí của mình trong lòng người đọc Việt Nam. Hầu hết công chúng cho rằng đó là người bạn thân thiết của họ. Tinh thần cao cả, sự phân tích xã hội sâu sắc, sự trăn trở tìm đường của mỗi cá nhân, của cả dân tộc, khát vọng vươn tới cái đẹp, tính thiện của nền văn học này rất thân thiết đối với người Việt Nam. Các tác phẩm văn học Nga xuất hiện trở lại, chủ yếu là những tiểu thuyết của các nhà văn kinh điển thế kỷ 19, 20 và một số tác phẩm thời Xô viết vừa được phục hồi. Cuốn Bác sĩ Givago của B.Pasternak vừa ra đã bán hết.

Nền văn học tràn đầy sức sống của Nga đã có ảnh hưởng và tác động không nhỏ tới sáng tác của nhiều nhà văn, nhà thơ Việt Nam. Nhà thơ Thanh Thảo tâm sự rằng những tác phẩm của Dostoevski, L. Tolstoi, Turgenev, M.Sholokhov đã dẫn dắt anh những bước đầu tiên đi vào lãnh địa văn chương. Anh tâm sự: "Đối với tôi, có lẽ không có nền văn học nào xuyên sâu vào con người như văn học Nga. Đó là nền văn học của kinh thánh, của tâm hồn, nó khai mở, dẫn dắt, an ủi và biết đi tới chín tầng địa ngục để mở cửa lên thiên đường. Chỉ cần một Cánh buồm nổi loạn của Lermontov đã đủ truyền cho tôi cả dũng khí, sự tự tin và cả nỗi thanh thản để gánh chịu số phận mình".

Nước Nga cùng với nền văn học đồ sộ là nơi nuôi dưỡng ý chí và nhân cách cho nhiều thế hệ nhà phê bình, nghiên cứu, dịch thuật Việt Nam. Nhà phê bình Lại Nguyên Ân kể lại: "Những năm 70-80, tôi tham gia dịch khá nhiều báo, làm các bài lý luận văn học từ sách báo Nga. Những nhận xét của giới phê bình Nga về văn nghệ Xô viết đương thời là gợi ý tốt cho chúng tôi nhìn vào văn học Việt Nam, do tính tương đồng về mô hình xã hội khi ấy".

Nhà nghiên cứu trẻ Phạm Xuân Nguyên nhận định: "Nhờ có văn học Nga mà tôi có một cửa sổ rộng để nhìn ra văn học bên ngoài. Tiếng Nga giúp tôi khám phá những nền văn học khác. Tôi vẫn dùng nó như một công cụ hữu hiệu để nhận và truyền thông tin cho đồng nghiệp và bạn đọc trong nước".

Dịch giả Nguyễn Thúy Toàn có rất nhiều tư liệu quý liên quan đến văn học Nga ở Việt Nam. Cũng như nhiều nhà Nga học khác, ông luôn muốn giới thiệu nhiều hơn nữa các tác phẩm của nhà văn nổi tiếng thời Xô viết như Platonov, Akhmatova, Zamiatin, Svetaeva… hay các tác phẩm Nga viết ở nước ngoài của tác giả V. Nabokov, J. Brodski… Hiểu một cách sâu sắc về đất nước và nền văn hoá này nhưng ông chưa một lần đặt chân đến nước Nga.

Giới văn nghệ khẳng định rằng nếu thiếu những mảng văn học thời Xô viết và hai thập kỷ cuối cùng của thế kỷ 20, bức tranh văn học Nga chưa thể hoàn chỉnh. Bởi vậy, những cố gắng để giới thiệu một nền văn học Nga toàn diện và hệ thống, sẽ tạo điều kiện cho độc giả gặp lại người bạn cũ mang nhân cách vĩ đại của một nền văn học lớn trên thế giới.