Nhà thơ Nga Lev Alexandrovich Mei - Hiện tượng văn học bị giới phê bình bỏ qua

[Tykva]

Nhà thơ Nga Lev Alexandrovich Mei sinh ngày 13 tháng 2 năm 1822 tại Matxcơva, con trai một sĩ quan Đức đã Nga hóa, bị thương trong trận Borodino và mất sớm. Mẹ nhà thơ là người Nga. Gia đình sống trong nghèo khó. Mei từng là sinh viên trường Đại học Quý tộc Matxcơva, sau đó chuyển sang Царскосельское Лицее (cái này dịch là gì nhỉ?)

Tốt nghiệp năm 1841, ông phục vụ tại văn phòng thị trưởng Matxcơva suốt 10 năm liền sau đó nhưng không được thăng cấp. Tới cuối thập kỷ 40 ông bắt đầu cộng tác với toà soạn tạp chí “Moskovitianin” của Pogodinsky, và trở thành người phụ trách chuyên mục văn học Nga và văn học nước ngoài của tạp chí này.

Đầu thập kỷ 50 ông được nhận ghế giám thị trường trung học số 2 của Matxcơva, nhưng do mưu mô của các đồng nghiệp vốn không ưa nhà thơ do ông rất được lòng học sinh, nên ông đành phải bỏ việc và chuyển đến Peterburg. Ông nhận một chân trong Ủy ban khảo cổ học, và bắt đầu cống hiến trọn vẹn cho sáng tác, tham gia các toà soạn báo khác nhau. Do bản tính rất phóng túng và thiếu tính toán, chẳng bao lâu sau ông bắt đầu nghiện rượu, và chết trong nghèo túng vào ngày 16 tháng 5 năm 1862.

Theo nhà phê bình văn học Apollon Grigoriev, Mei thuộc vào số “các hiện tượng văn học đã bị giới phê bình bỏ qua”. Khi còn sống, ông không được giới phê bình quan tâm, và bạn đọc cũng khá hờ hững, dù một số bạn hữu cố gắng hết sức để giới thiệu ông như một nhà thơ lớn.

Sự thờ ơ đối với Mei có thể hiểu được, bởi nó rất hợp quy luật. Mei là một bậc thầy về ngôn từ, và chỉ có thế mà thôi. Các tác phẩm của ông thiếu một nội hàm sâu sắc, ông không động lòng trước bất kỳ hiện tượng nào, và vì thế không thể khiến người khác cảm động. Ở ông không những thiếu chiều sâu trạng thái tình cảm, mà thiếu cả khả năng hồi âm đối với những cảm xúc trực tiếp của cuộc sống. Tất cả tài năng của ông là khả năng bắt chước và thể hiện bằng các tình cảm của người khác. Đó là lý do vì sao ông là một dịch giả nổi tiếng, nhưng chẳng hề yêu thích bất kỳ nhà văn nào đã dịch, dù ông dịch rất hay cả Shiller và Hainer, cả “Bài ca về binh đoàn Igor” và Anacreon, Mitskevich và Beranger. Ông sáng tác rất ít, cả đời chỉ đưa in có trên dưới hai chục bài, ngoài ra còn một số sổ tay thời học sinh và một vài câu tìm thấy trong giấy tờ ông để lại sau khi đã qua đời.

Những bài thơ hay nhất của ông thường được kể đến là “Nàng tiên cá”, «Hái nấm”… viết theo phong cách dân gian, và một vài bản dịch khác, trong đó có thể kể tuyệt tác “Bài ca về binh đoàn Igor”. Nhưng khiếm khuyết chung của chúng là dài dòng và thiếu sự mộc mạc.

Toàn tập tác phẩm của ông đã được xuất bản năm 1887.
X. Vengerov
http://er3ed.qrz.ru/mei.htm
Tykva lược dịch

[Tykva]

Thật ra thì Mei cũng có một vài bài thơ khá hay, chẳng hạn như bài này

Али мать меня рожала

Али мать меня рожала
На горе большое?
Али ведьма зачурала
Мне гнездо родное?

Напролет и дни и ночи
Плачу, как ребёнок;
Сваты прийдут — нет мне мочи
Выстоять смотренок.

Ох, уехал да и сгинул
Милый за дружиной;
Не сберег — одну покинул
Панночку с кручиной.

У подружек в церкви ясно
Свечка дорогает;
У меня одной, несчастной,
Сразу погасает.

В поле осень; лист валится;
Пес наш землю роет,
Сыч на крышу к нам садится:
«Что ж ты — скоро?» — воет.

Скоро я с тобою, значит,
Свижуся, мой милый!

Dường như tôi được mẹ sinh...

Dường như tôi được mẹ sinh
Ra đúng phải giờ đau khổ?
Dường như tổ ấm gia đình
Phù thuỷ ác nào nguyền rủa?

Đêm đen hay ngày sáng sủa,
Tôi vẫn giọt châu ngắn dài,
Nào phải không có mối mai
Chẳng lần nào tôi trót lọt.

Có một chàng tôi yêu nhất,
Mải vui theo bạn theo bè,
Còn tình tôi chàng quên mất,
Cô đơn nỗi buồn lê thê.

Những ngọn nến trong nhà thờ
Các bạn tôi cầm cháy tỏ
Mình tôi đầy những rủi ro,
Nến tắt ngấm như ra gió.

Lá rơi, thu đến ngoài đồng,
Chó nhà mải mê bới đất,
Đầu hồi cú bay đến đậu,
Hỏi tôi: “Bao giờ lấy chồng?”

Sắp rồi, chẳng còn mấy đâu,
Chàng về và tôi sẽ gặp!

Hoặc là bài này

Лев Мей

Ты печальна

Кому-то

Ты печальна, ты тоскуешь,
Ты в слезах, моя краса!
А слыхала ль в старой песне:
"Слезы девичьи - роса"?

Поутру на поле пала,
А к полудню нет следа...
Так и слезы молодые
Улетают навсегда.
Словно росы полевые -
Знает бог один - куда.
Развевает их и сушит
Жарким пламенем в крови
Вихорь юности мятежной,
Солнце красное любви.

Lev Mei

Em buồn

Tặng ai đó

Em ủ rũ muộn phiền
Nước mắt rơi lã chã!
Anh nhớ bài ca cổ:
“Lệ như sương long lanh”

Sáng rơi đẫm cánh đồng
Mà trưa không còn vết...
Nước mắt của người đẹp
Cũng khô nhanh thế thôi.
Như sương ngoài đồng vắng –
Biến đi đâu - hỏi trời.
Nước mắt khô nhanh bởi
Bầu nhiệt huyết sục sôi
Sức trẻ như cơn lốc
Tình yêu như mặt trời.

1857

Ai có các bài thơ khác của Mei xin chia sẻ tại đây

[Nina]

Ùng hộ chị Bí nhé

Không lẽ mẹ sinh ra tôi

Không lẽ mẹ sinh ra tôi
Để cho cả đời phải khổ?
Không lẽ phù thủy nguyền rủa
Tổ ấm gia đình của tôi?

Tôi khóc như một đứa trẻ
Khóc suốt ngày dài đêm thâu
Mối mai đến - tôi nào đâu
Đủ sức cho lễ xem mặt

Hỡi ơi người tôi yêu quý
Đã bỏ đi theo bạn bầy
Bỏ tôi một mình ở lại
Với nỗi buồn đau ngất ngây

Những bạn gái trong nhà thờ
Thắp ngọn nến cháy sáng rực
Chỉ riêng mình tôi khổ cực
Nên ngay lập tức nến tàn

Mùa xuân, lá đang rời cành
Con chó nhà đang đào đất
Con cú đến đậu trên mái
"Chừng nào cô đi lấy chồng?"

Có nghĩa là không lâu nữa
Thiếp sẽ gặp chàng, chàng ơi!

[Nina]

Em buồn

Tặng ai đó

Ơi người đẹp của tôi!
Cớ sao rưng rưng lệ
Có nhớ chăng câu hát
"Lệ thiếu nữ - giọt sương"?

Sáng sớm rơi xuống đồng
Đến trưa không dấu vết
Những giọt lệ thiếu nữ
Sẽ bay nhanh vậy thôi

Như giọt sương trên đồng
Bay đi đâu - trời biết

Thổi tung chúng, làm khô
Bằng lửa hồng máu nóng
Tuổi thanh xuân sôi sục
Rực mặt trời tình yêu

[Tykva]

Lev Mei

Em muốn mang nỗi buồn
Trút vào một từ thôi.
Chờ lúc nào gió lớn
Để hất lên bầu trời.

Một từ buồn trĩu nặng,
Nương theo gió tìm anh.
Dù ngày hay đêm vắng,
Rót vào trái tim sầu.

Và nếu như anh đã
Ngon giấc ngủ đêm thâu,
Thì nỗi buồn lên tiếng
Vọng khẽ trong giấc sâu.

(1859)

Л.А.Мей.

Хотел бы в единое слово
Я слить мою грусть и печаль
И бросить то слово на ветер,
Чтоб ветер унес его вдаль.

И пусть бы то слово печали
По ветру к тебе донеслось,
И пусть бы всегда и повсюду
Оно тебе в сердце лилось!

И если б усталые очи
Сомкнулись под грезой ночной,
О, пусть бы то слово печали
Звучало во сне над тобой.

(1859)

[Nina]

Thực ra bài này của Mei thì em đã đọc lâu lắm rồi, trong một cuốn mong mỏng, in lời các bản romance của Nga . Thời còn chưa nắm vững bí quyết dịch thơ trong vòng 5 phút ấy , nên bản dịch hồi đó rất ấu trĩ

Nhưng không hiểu sao hồi đó em lại nghĩ rằng nhân vật trữ tình trong bài thơ là liền ông chị Bí ạ

Giá như trong chỉ một lời
Anh đem gửi hết buồn đời của anh
Gửi vào ngọn gió mong manh
Rồi mong gió thổi đến cành cây xa

Lời buồn, xin hãy đi qua
Đi theo ngọn gió đến nhà của em
Mọi nơi, mọi lúc, đêm đêm
Lời buồn, hãy ngấm vào tim, vào đời

Để khi đêm xuống, sao rơi
Khi hồn em thả theo vời giấc mơ
Thì lời buồn ơi, lời thơ
Hãy vang lên giữa giấc mơ tuyệt vời

Nhưng đúng là đọc kỹ lại thì thấy bác Mei này hơi sến

[Tykva]

Thì nhân vật trữ tình ấy là liền ông chứ sao, ngay câu đầu tiên ấy, động từ quá khứ chia ở giống đực (хотел) mà, có gì phải băn khoăn.

Có điều là mình thích biến thành Em thì mình tự tung tự tác, thế thôi, hehe....

[Tykva]