Bí ẩn trong tên lửa 'tàng hình' của Nga

nguoiviet

Vừa qua, một sự kiện gây nhiều tranh cãi ở Phương Tây và Trung Đông: Nga đưa vào trang bị cho quân đội của họ và xuất khẩu sang một số nước kiểu tên lửa đạn đạo độc nhất vô nhị trên thế giới - không chỉ “tàng hình” mà còn có thể “bay lượn như chim”.

Tên lửa tàng hình “Iskander” của Nga
Đó là tên lửa đạn đạo chiến dịch - chiến thuật Iskander. Khác với tất cả các chủng loại tên lửa đạn đạo đã từng được biết đến, đặc điểm chủ yếu của Iskander là được chế tạo trên cơ sở công nghệ “tàng hình”, hoàn toàn khác với công nghệ “tàng hình” của người Mỹ.

Bí quyết của công nghệ này ẩn chứa ở một loại máy phát tạo ra một loại bức xạ đặc biệt, có tên là plazma. Đó là trạng thái thứ 4 của vật chất, một môi trường chất khí hỗn hợp gồm các điện tích dương và điện tích âm, nhưng tổng thể là trung hoà về điện.

Một khi loại bức xạ này bao phủ xung quanh một vật thể nào đó cần che dấu thì vật thể đó hoàn toàn “tàng hình” trước “con mắt thần” theo dõi của các đài rađa hiện đại nhất.

Ngay cả các loại máy bay rẻ nhất, cũ nhất, nhưng được lắp máy phát plazma sẽ có khả năng “tàng hình” không kém gì các máy bay chiến đấu siêu hiện đại của Mỹ F-117 và B-2 được quảng cáo rùm beng trên thế giới.

Theo ông Coroteev, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu khoa học mang tên Viện sĩ Keldysh, có thể hình dung sự khác nhau căn bản giữa công nghệ “tàng hình” của người Mỹ và người Nga qua một thí dụ minh họa đơn giản. Nếu ném một quả bóng bàn vào bức tường, nó sẽ va chạm và bật trở lại ngay.

Cũng tương tự như vậy, khi tín hiệu rađa chiếu vào máy bay, nó bị phản xạ từ máy bay và quay trở về với ăngten thu sóng vô tuyến của rađa. Lúc đó, máy bay sẽ bị lộ nguyên hình trên màn hình rađa. Nhưng nếu bức tường gồ ghề, có nhiều góc cạnh hướng về các phía khác nhau thì quả bóng sau khi va chạm sẽ bật trở lại đi đâu tuỳ ý nhưng không thể quay trở lại chỗ cũ.

Lúc đó ta nói tín hiệu bị mất liên lạc. Công nghệ “tàng hình” của Mỹ dựa trên chính nguyên tắc này. Chính vì thế, các máy bay “tàng hình” của Mỹ có hình dáng rất lạ. Còn nếu phủ lên bức tường một tấm lưới mềm thì khi quả bóng bàn ném vào đó nó sẽ không bị bật trở lại mà bị mất năng lượng chuyển động và rơi xuống ngay dưới chân tường.

Công nghệ tàng hình của người Nga dựa trên nguyên lý đơn giản này. Hiện chưa có một nước nào trên thế giới làm chủ được công nghệ “tàng hình” tương tự của người Nga. Cuối những năm 1990, người Mỹ mới bắt đầu tiến hành các công trình nghiên cứu theo hướng này, nhưng xem ra họ chưa đuổi kịp người Nga.

Tên lửa Iskander còn được lắp hệ thống điều khiển đặc biệt, nên có thể cơ động rất linh hoạt. Vì thế, hệ thống phòng không của đối phương rất khó đánh chặn, nếu không muốn nói là không thể, bởi trong khi “bay lượn như chim”, độ quá tải của Iskander có thể vượt quá 20-30 lần sức hút của Trái Đất, trong khi đó những kiểu tên lửa phòng không đánh chặn của Mỹ và NATO chỉ có thể chịu được mức độ quá tải 3-4 lần.

Tại một cuộc họp báo được tổ chức ở Moscow gần đây, Cục trưởng Cục vũ khí tên lửa và pháo binh của quân đội Nga, thượng tướng Zariski, tuyên bố rằng, tên lửa Iskander sẽ được đưa vào sản xuất hàng loạt trước năm 2010.

Theo số liệu của chính các chuyên gia trong Hiệp hội các nhà khoa học Mỹ, tên lửa Iskander có những tính năng độc nhất vô nhị, khả năng ưu việt và hiệu quả gấp 5-8 lần so với các tên lửa cùng loại của các nước ngoài.

Các chuyên gia quân sự của Mỹ nhận xét rằng, họ không thể phát hiện được bất kỳ thành phần nào trong toàn bộ tổ hợp tên lửa, từ dàn phóng cơ động, đến xe vận tải làm nhiệm vụ lắp đạn và chỉ huy cũng như trạm cơ động thu thập thông tin.

Để xác định mục tiêu bắn cho tổ hợp tên lửa Iskander, có thể sử dụng vệ tinh do thám bay trên quỹ đạo quanh Trái Đất, máy bay trinh sát, hoặc thậm chí cả những người lính đặc nhiệm hoạt động đơn lẻ.

Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự Mỹ, chỉ cần vài tổ hợp tên lửa Iskander cũng có khả năng thay đổi so sánh lực lượng trong bất kỳ cuộc xung đột khu vực nào.

Hiện nay, tổ hợp tên lửa Iskander đã được xuất khẩu sang nhiều nước, trong đó có các nước Trung Đông. Vì thế, các cơ quan tình báo Mỹ đang lo sợ biết đâu trong số đó có các nước mà người Mỹ coi là “bất trị”.

Theo : TPO-Lê Minh Quang _QĐND

nguoiviet

Sân bay vũ trụ Svoboda (Tự do) ở khu vực Amur bị ngừng hoạt động vào tháng 2/2007 theo sắc lệnh số N157 của Tổng thống, nay sắp tiếp tục được hoạt động trở lại. Theo sự ủy quyền của Tổng thống Nga Vladimir Putin, vào ngày 22/7 vừa qua, Hội đồng Chính phủ đã quyết định xây dựng sân bay vũ trụ mới ở vùng Viễn Đông.
Hai phương án về vị trí trạm sân bay vũ trụ này được đề ra: thứ nhất là rãnh núi thị trấn Kamen (gần sân bay quân sự cùng tên trên duyên hải của eo biển Tatar giữa đại lục và đảo Sakhalin) thuộc vùng rìa Khabarovsk và thứ hai là vị trí cũ của trạm sân bay vũ trụ này.

Quyết định cuối cùng sẽ được chính phủ đưa ra vào 24/8. Theo các dấu hiệu ban đầu, không lâu nữa sẽ có sự thay đổi ban lãnh đạo Cơ quan vũ trụ Nga. Liệu Nga sẽ có một sân bay vũ trụ triển vọng?

Vị trí cũ của sân bay vũ trụ Svoboda có nhiều ưu thế trong lựa chọn này. Đó là ưu thế về sự phát triển của cơ sở hạ tầng, thuận lợi cho sự chuyên chở phương tiện kỹ thuật, an toàn địa chấn, sự tiết kiệm trong việc xây dựng vv… Ở đây còn có đội ngũ chuyên viên quân sự - vũ trụ giỏi. Không phải ngẫu nhiên mà vào năm 1994 người ta đã cho quyết định xây dựng sân bay vũ trụ Svoboda ở đây. Trong sổ lưu niệm của trạm sân bay vũ trụ này, Bộ trưởng quốc phòng Nga thời bấy giờ - ông S.B. Ivanov đã viết: “Tôi tin rằng, sân bay vũ trụ Svoboda sẽ trở nên lớn mạnh cùng với sự phát triển cơ sở hạ tầng và có ý nghĩa chiến lược cho nước Nga sau này”. Nhưng rồi sau đó mọi việc trở nên hoàn toàn khác.

Đầu tiên, Tổng thống Nga trong sắc lệnh tháng Hai đã ra lệnh đóng cửa sân bay vũ trụ Svoboda và giải thể lực lượng quân sự vũ trụ của nó. Theo ông, sự tồn tại sân bay vũ trụ này giờ đây đã không còn cần thiết nữa. Vào 12/4, cũng chính ông Sergei Borisovich Ivanov (lúc này là Phó Thủ tướng) trong chuyến thăm vùng Amur đã tuyên bố: “Chúng ta đã sai, tôi từng đến thăm sân bay vũ trụ Svoboda và hãy tin tôi rằng: nó đã và không thể gọi là sân bay vũ trụ, bởi đây chỉ từng là nơi đóng quân của sư đoàn tên lửa chiến lược. Sư đoàn này hiện đã chuyển đi”. Ngày 22/7/2007, Tổng thống Nga đã ra lệnh tìm kiếm vị trí thích hợp cho việc xây dựng sân bay vũ trụ ở vùng Viễn Đông.

Như vậy, trong vấn đề này, sự lãnh đạo của bộ máy cao cấp LB Nga vẫn còn nhiều điều bất hợp lý, các quyết định bây giờ đã đi theo hướng hoàn toàn ngược lại. Quyết định, rồi lại thay đổi, nhưng quan trọng nhất là sân bay vũ trụ mới vẫn sẽ được xây dựng.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra lúc này không hẳn là về bệ phóng tên lửa mới, mà chủ yếu là ngành du hành vũ trụ Nga sẽ phát triển thế nào sau chừng đó năm sụp đình đốn. Tương lai của ngành vũ trụ Nga sẽ đi về đâu?

Vấn đề là ở chỗ, ngành vũ trụ Nga chưa có định hướng phát triển rõ ràng. Như tin đã đưa, trong Chương trình vũ trụ Liên bang đến năm 2015 còn thiếu những bước phát triển mang tính đột phá, kế hoạch chỉ dừng lại ở mức hiện đại hóa các thiết bị có từ thời Xô Viết cùng với kế hoạch không rõ ràng trong việc xây dựng những bệ phóng tên lửa, vệ tinh triển vọng. Cũng theo kế hoạch này, bệ phóng loại nhẹ Angar sẽ được ra đời trước năm 2011, còn bệ phóng loại nặng thì hoàn toàn mù mịt, điều tương tự cũng xảy ra với loại bệ phóng Rus-M, được tạo ra để kết nối với loại Progress ở Samara. Thật vậy, “người Samara chỉ học cách sản xuất mà không học cách thiết kế tên lửa”.

Ngay cả với các loại tàu chiến triển vọng cũng trong tình cảnh như thế, lẽ ra người ta đã phải cải tiến các bộ phận cũ kỹ từ lâu. Dù cho công trình nghiên cứu khoa học Orel (với mục đích nghiên cứu các hệ tàu chiến Xô Viết) đã được tiến hành từ những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ trước, đến nay vẫn chưa thu được kết quả cụ thể. Trong chương trình vũ trụ Liên bang cũng không nhắc đến việc thiết kế các hệ thống chuyên chở nhiều lần vào vũ trụ.

Ngày 1/8 trên trang web realeconomy.ru, một trong những “vây cánh” của Chính quyền Tổng thống Nga, đã đăng một bài báo của Anatoly Perminov – giám đốc Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga với tiêu đề “Kết thúc và khởi đầu ngành Vũ trụ Nga – điểm xuất phát trong thế kỷ XXI”. Trong bài báo này, thông tin về hoạt động của các dự án mới vẫn còn hết sức mập mờ và ít ỏi: “Tương lai của nước Nga phụ thuộc vào ngành du hành vũ trụ. Trong thời gian gần đây đã xuất hiện hàng loạt các đồ án chế tạo tàu vũ trụ và tên lửa mới. Điều đó sẽ không chỉ là tàu vũ trụ thông thường mà còn là hệ thống giao thông được giao phó sứ mệnh quan trọng nhất là khám phá vũ trụ. Khi đó, quỹ đạo có thể trở thành bệ phóng. Khả năng của các sân bay vũ trụ của chúng ta cũng sẽ được nâng cao hơn”.

Tuy nhiên, cũng chính Anatoly Perminov đã làm tiêu tan sáng kiến của tập đoàn tên lửa Energya về chế tạo tàu cánh có nhiều pha Klipper. Kế hoạch này đã không được xét trong Chương trình vũ trụ Liên bang (FKP). Ngoài ra, cũng có nhiều kế hoạch khác rơi vào tình trạng tương tự. Trong khi đó tất cả FKP chỉ dành cho việc hiện đại hóa tàu vũ trụ Soyuz-TMA (từ năm 1967). Và kế hoạch này sẽ kéo dài đến năm 2015? Nói thẳng ra là các vị lãnh đạo đất nước đã để lại một tương lai không mấy sáng sủa cho ngành công nghiệp vũ trụ Nga do những thái độ thờ ơ của mình.

Khoảng thời gian còn lại của kế hoạch không phải là dài. Trong khi đó, năm 2012 người Mỹ sẽ đưa thế hệ tàu con thoi hạng nhẹ mới vào hoạt động, thay thế loại tàu con thoi cũ hiện tại. Sự vượt trội về hiệu quả sử dụng và giá thành của loại tàu con thoi mới này đang gây ra một mối đe dọa đối với các loại tàu phi hành Soyuz của Nga (ra đời từ chương trình vũ trụ Liên Xô những năm 1970-1980). Mặc dù hiện tại Nga đang chiếm hơn 40% thị phần thế giới trong việc phóng các tàu vũ trụ, nhưng trong tương lai sẽ như thế nào? Ngày càng nảy sinh nhiều vấn đề đặt ra trong chương trình phát triển hệ thống định vị GLONAS-M.

Để giải quyết những vấn đề này, Cơ quan vũ trụ Nga đã quyết định hợp tác với Trung Quốc trong dự án chế tạo và phóng lên mặt trăng trạm vũ trụ có khả năng tự động bay về mặt đất và thiết bị tự hành Trung Quốc, tức là một sự lặp lại những thành tựu mà Liên Xô đã đạt được những năm 1970-1973. Đó là thời điểm đó, Liên Xô đã đưa lên mặt trăng trạm Luna-16 (năm 1970), tiếp đó là thiết bị vũ trụ 8 bánh Lunaxod-1 và Lunaxod-2 (năm 1970 và 1973). Mong muốn của phía Trung Quốc trong việc thu nhận những thành tựu của Liên Xô về nghiên cứu mặt trăng đã quá rõ ràng. Nhưng liệu việc giúp đỡ Trung Quốc sao chép lại những thành tựu mà Liên Xô đã đạt được 37 năm trước đây có mang lại kết quả trong việc phát triển ngành vũ trụ của LB Nga không?

Tuy nhiên, đó không phải cái mà người ta quan tâm. Về nguyên tắc, những dự án vũ trụ mới và mang tính đột phá bao giờ cũng thu hút thế hệ trẻ tài năng và có nhiều tham vọng, đồng thời tránh được sự suy yếu của ngành khi các chuyên gia giỏi từ thời Xô Viết đã nghỉ hưu (nguy cơ này sẽ trở nên rõ rệt hơn sau những năm 2010)

Trước mắt, ông Anatoli Perminov xin từ chức do thiếu khả năng thành lập một kế hoạch triển vọng cho sự phát triển ngành vũ trụ Nga. Nhưng ai sẽ là người thay thế? Giờ đây đội ngũ lãnh đạo Ngành vũ trụ Nga cần những con người sáng tạo, có tầm nhìn triển vọng về ngành vũ trụ đất nước trong tương lai với sự lãnh đạo tài năng và đầy quyết tâm, có giải pháp kỹ thuật táo bạo trong thời điểm quyết định. Dẫu vậy, chính quyền LB Nga vẫn chưa có đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp đó, bởi việc tìm kiếm, lựa chọn và đào tạo đội ngũ này đã không được duy trì kể từ khi hệ thống Xô Viết sụp đổ.

Trong quãng thời gian 16 năm không có dự án nào mới và mang tính thiết thực, không đưa ngành tiến liên khi đang sở hữu một đội ngũ những nhà thiết kế và quản lý có tài, đã mất một đội ngũ cán bộ có năng lực, nhưng không hề chuẩn bị một nguồn nhân lực mới, cố tình làm đứt quãng các chương trình từ thời Liên Xô liên quan đến tên lửa Vulkan, hệ thống Buran-Energya hay trạm quỹ đạo Hòa bình-2 (gồm có cảng vũ trụ, nhà máy, phòng thí nghiệm bay), sa đà vào phê phán sự lỡ dở của quá trình chế tạo tàu vũ trụ Zaria, hệ thống vệ tinh liên lạc Zerkalo, và hệ thống hàng không vũ trụ với bệ phóng trên không MAKS của Molnya, nếu người ta đã thấy việc chế tạo động cơ cho tàu vũ trụ đang trì trệ thế nào thì ai có thể khoan dung được với những nhà lãnh đạo của ngành Vũ trụ Nga.

Vậy có nên tổ chức một bầu chọn người lãnh đạo Ngành vũ trụ Nga ở Matxcơva hay không? Điều đó như một cuộc thảo luận mở, và những người tham gia sẽ trình bày ngắn gọn hướng phát triển của ngành vũ trụ Nga, phác họa viễn cảnh của ngành này trong 15 năm tới và đưa ra những kiến nghị về kế hoạch chiến lược và đội ngũ lãnh đạo. Nếu sự lựa chọn này là đúng đắn, sẽ có một tầng lớp lãnh đạo mới cho Ngành vũ trụ Nga, đưa ngành phát triển đến một chân trời mới. Đến lúc đó, vấn đề về việc sử dụng sân bay vũ trụ ở vung Viễn Đông sẽ được giải quyết, và những ngành sản xuất liên quan cũng sẽ phát triển cùng với nó.

T.Linh_VBC