Các vấn đề thường gặp khi dịch Việt - Nga

Tykva · Kvas Nga - Квас Tuổi: 31 Tham gia từ: 21 Jul 2005 Bài viết: 2395

Các ấy ạ, tớ làm báo tiếng Nga, và dịch Việt - Nga là một phần công việc của tớ. Vậy tớ xin mở chủ đề này để các bác đồng nghiệp hay gặp những vấn đề gì thì cùng chia xẻ nhớ.
Để mở đầu, tớ xin trình bày vấn đề tớ hay gặp trước. Báo chí, truyền hình nhà mình dạo này hay sử dụng một từ rất mốt, đấy là "xã hội hóa". Ý nghĩa của nó trong tiếng Việt chắc nghe qua thì ai cũng hiểu, là huy động kinh phí từ nhiều nguồn trong xã hội, chứ không trông chờ vào kinh phí nhà nước như trước nữa, biến cơ sở, hay một công việc gì đó thành việc chung của xã hội. Ví dụ như "xã hội hóa giáo dục", "xã hội hóa sân khấu"... Tiếng Việt có gốc từ "xã hội" và kèm cái đuôi "hóa". Tuy nhiên, nếu cứ theo công thức như vậy mà dịch thành "социализация" thỉ hỏng hẳn.
Vậy theo cao kiến của các bác, từ "xã hội hóa" dịch sang tiếng Nga thế nào cho ổn đây?
Xin các bác chỉ giáo.

dai_dien_Nga

Đọc bài của chị, em mới nghĩ về vấn đề ấy. Tra lại từ điển, thấy đúng như chị nói, nếu dịch dùng từ "социализация", thì nội dung của bản dịch sẽ khác hẳn với bản gốc nhỉ Confused

Социализация - принятие индивидом в процессе социального взаимодействия определенных норм и ценностей, взглядов и образа действий.
Социализация (от лат. socialis - общественный) - процесс усвоения человеческим индивидом определённой системы знаний, норм и ценностей, позволяющих ему функционировать в качестве полноправного члена общества. С. включает как социально-контролируемые процессы целенаправленного воздействия на личность (воспитание), так и стихийные, спонтанные процессы, влияющие на её формирование. còn nhiều ý nghĩa khác nhau nữa. ai quan tâm, vào link nay: http://slovari.yandex.ru/search.xml?text=%F1%EE%F6%E8%E0%EB%E8%E7%E0%F6%E8%FF
Theo em, trong trường hợp này phải dịch bằng một cụm từ giải thích ý nghĩa của từ "xã hội hóa" tiếng Việt. Ví dụ, "мобилизация всех ресурсов общества". Em vào mạng tìm xem cụm từ này có được sử dụng trong báo chí Nga ko. Hóa ra, cũng rất phổ biến.
"...участвующим в разработке базовых методических рекомендаций и предложений для принятия комплекса организационных, экономических и законодательных мер, направленных на мобилизацию ресурсов общества в содействии снижению проблем бедности, безработицы, других социальных проблем..."
"...Мобилизация ресурсов общества на жилищное строительство."
"... которая заключается в трех позициях: инвестиции в область здравоохранения, мобилизация ресурсов общества и действия политического руководства страны..."
"...Реализация проекта "Интернет-интернат" является ярким примером мобилизации ресурсов разных секторов белорусского общества - государства, общественных ..."
"...Решение о создании системы обращения с бытовыми отходами в Сватовском районе сформировалось в рамках реализации проекта „Мобилизация ресурсов общества для эффективного внедрения политики развития в Украине”..."

Nina · Kvas Nga - Квас Tham gia từ: 10 May 2005 Bài viết: 3618

Theo em ấy, thì chữ "xã hội hóa" trong tiếng Việt hiện đại thừơng mang ý nghĩ chính là ... e-e, tư nhân hóa, chứ còn nói "xã hội hóa" là cho nó đẹp đẽ sang trọng thôi. Theo cảm giác của em thì мобилизация всех ресурсов общества cũng có ý nghĩa trí thức sang trọng vậy.

Tykva · Kvas Nga - Квас Tuổi: 31 Tham gia từ: 21 Jul 2005 Bài viết: 2395

Tất nhiên, Nina nhận xét rất đúng, có điều chúng ta cũng không thể dịch "xã hội hoá" là "приватизация" đượс, vì ...e-hèm... trên báo chí, các cơ quan phát ngôn chính thức của Nhà nước người ta không thể gián tiếp phủ nhận thành quả hàng thập kỷ xây dựng CNXH như thế.
Hiện tượng nói tránh đi như thế hình như tiếng Nga gọi là эфемизм thì phải, để tớ phải tra lại từ điển đã, xem từ đó chính xác phải viết thế nào. Mỹ từ ấy mà.
Lại còn chuyện thế này nữa: Tiếng Nga hình như không có danh từ chỉ " gầm" - với nghĩa là "khoảng không gian phía dưới, giới hạn trong bốn chân của một thứ đồ gỗ nào đó", như kiểu "gầm giường", "gầm bàn" và "gầm chạn". Người ta thường dịch nó bằng giới từ под + danh từ cách 5 ("под кроватью", "под столом", ...).
Thế nhưng, khi nói về một anh chàng ở rể một cách trào lộng, người ta nói: "Anh ta ở cái gầm chạn rộng" - thật nan giải khi phải dịch sang tiếng Nga.
Ai biết làm ơn chỉ giùm tôi dịch câu đó như thế nào đi!!!!!!!!!!!

Khách

dai_dien_Nga

Khách

Xã hội hóa Question

Rất đơn giản: обобществлять/обобществление/сделать что на общественных началах.
Ví dụ:

Khách

обобществления государственного интеллекта
обобществлением быта
обобществления процесса хозяйственной деятельности
обобществления скота и инвентаря
обобществление потребления
обобществления экономики
обобществления верейного количества рыхлого снега
степень обобществления кооперативной собственности
обобществлении школы
обобществления колхозных средств
обобществление построек, домов, чумов, скота
обобществление некоторых основных секретов экономики, тесно связанных с ...
Вся деятельность коммуны сопровождалась убийствами несогласных, обобществлением имущества (грабежами), женщин (сексуальным насилием).
Обобществление частного капитала
обобществления больших универсальных магазинов
в процессе нарастающего обобществления хозяйства ...
обобществлениe свободной энергии этих звеньев
Мы видим, что по мере обобществления всех сторон жизни
... и является коммунистической.А если кто-то озабочен тем,что увидел в ней обобществление женщин,жилья,брюк и тп....Как когда-то А.Райкин говорил..У меня ...
обобществления земледельческого производства
Но дело в том, что речь не просто об обобществлении женщин но прежде всего об обобществлении всего хозяйства, семьи и т.п.
обобществление результатов выполнения программ
обобществление детей у Маркса
обобществления процессов сельскохозяйственного производства

Khách

Tykva · Kvas Nga - Квас Tuổi: 31 Tham gia từ: 21 Jul 2005 Bài viết: 2395

Tớ phải copy bài viết của Findingneverland về để đọc kỹ lại từng cụm từ một đấy, cảm ơn bạn nhiều.
Bạn có nhận thấy tất cả những câu đó đều có ý quản lý, giám sát, làm mất tự do... là chính không? Trong khi câu tiếng Việt đó chỉ là ẩn ý thôi (ở nhà vợ tất nhiên là mất tự do, bị soi từng việc làm, lời ăn tiếng nói...) mà ý chính của nó chỉ là "ở nhờ nhà vợ" mà thôi, và ngoài ý trào lộng không mang sắc thái tình cảm nào khác.
Các phương án dịch do daidientruongnga đưa ra cũng chưa nói được ý "ở nhờ nhà vợ" Embarassed

Với từ "gầm", còn một cụm từ nữa người Việt hay dùng và các bạn có thể gặp trong văn học, đó là "gầm trởi", nhưng theo tớ, dịch cụm từ này không có gì là khó, chỉ là "на белом свете", "по свету", "по миру"... mà thôi, tuỳ theo ngữ cảnh.
Tớ cũng đã nghiên cứu các cụm từ với обобществлять/обобществление/сделать что на общественных началах mà Finding cho tớ. Imho, có thể dịch "xã hội hóa" như thế được. Ý kiến của daidientruongnga thế nào?

Khách

Tykva · Kvas Nga - Квас Tuổi: 31 Tham gia từ: 21 Jul 2005 Bài viết: 2395

hí hí, vậy theo ấy, tớ phải dịch "Dưới gầm trời này hắn chẳng sợ một ai" sang tiếng Nga như thế nào? Hay "Dưới gầm trời này chẳng còn chỗ nào mà hắn chưa đặt chân đến"?
Về chuyện "nằm gầm chạn" tớ đồng ý với FN khoảng 90% thôi, không phải vì tớ và ấy nói hai thứ tiếng Việt khác nhau, mà vì tớ đang nói về một trong các nghĩa của cụm từ đó, còn ấy nói về một nghĩa hơi khác. Cảm ơn ấy rất nhiều, tớ sẽ bổ sung lại kiến thức tiếng Việt của mình.

Khách

Chào Tykva!

Tykva · Kvas Nga - Квас Tuổi: 31 Tham gia từ: 21 Jul 2005 Bài viết: 2395

Khách thân mến, chào cậu!

Nina · Kvas Nga - Квас Tham gia từ: 10 May 2005 Bài viết: 3618

Chào tất cả, đặc biệt là dai_dien_truong_Nga đã điều hành box này trong thời gian Nina đi chơi Smile

Chị tykva thân mến, theo em thì chữ Chúa ấy, chị cứ dịch là герцог/ князь và chú giải thêm trong ngoặc là фактический король/император gì đó là được. Tại vì hình như trong lịch sử Nga ít có trường hợp vua không có thực quyền như vậy, nên cũng khó có từ tương ứng. dai_dien_truong_Nga thấy thế nào nhỉ?