"Hãy lặng im và dang rộng vòng tay"!

[Nina]

Thật ra theo em cái tên chủ đề này, cũng là tên mẩu chuyện mà bác Hoa May post lên, chả có gì phản cảm cả. Ở đây từ ngữ không có lỗi, lỗi là do ... đầu óc người ta thôi.

[USY]

Tôi đề nghị sửa lại tên topic và cả bản dịch (hy vọng tác giả của nó dồng ý), và thêm chữ "Dựa theo bản dịch của...) thành "Hãy lặng im và mở rộng vòng tay" hay là "Đừng nói gì hơn, hãy dang rộng vòng tay!"

[TrungDN]

Tôi thấy câu dịch "ngậm miệng lại" có vẻ hơi nghiêm khắc quá và rất dễ gây ra "lỗi do... đầu óc người ta". Có lẽ dịch giả nên sửa theo phương án của USY đưa ra, hoặc khi đưa về 3N thì BBT hoặc người post cũng có thể sửa lại được

[Hoa May]

Ồh, thì ra cũng phức tạp quá nhỉ!!!

Như đã nói, HM nhận được câu chuyên bạn gửi cho (không ghi rõ tên người dịch), nhận thấy thiết thực cho bản thân, cho mỗi người, nhất là các bà mẹ ... nên cứ thế dán lên để chia xẻ. Không nghĩ rằng từ ngữ tiêu đề cũng gây nhiều tranh cãi thế!

HM sẽ sửa tên tiêu đề như chị USY gợi ý để nó trở nên nhẹ nhàng và rõ ràng hơn:
"Hãy lặng im và dang rộng vòng tay"

Tuy nhiên, vẫn muốn nói thêm: có lẽ nguời dịch đã cố ý bám sát bản gốc ở ý tứ đối lập giữa cái miệng (to mồm, lắm lời) và vòng tay (tâm hồn, tấm lòng vị tha), cặp từ đối lập ngậm (miệng) lại và mở (lòng) ra ... Trong bài viết cũng có câu: "Với 5 đứa con liền trong sáu năm, không phải lúc nào tôi cũng thành công. Dĩ nhiên, tôi có cái miệng to và rất ít lòng kiên nhẫn". (HM thích câu này, nó rất đời, giống như .. Hoa May và nhiều bà mẹ khác trong trường hợp con làm lỗi )

Nhưng mà thôi, sẽ sửa cho .. đơn giản vậy!

[hungmgmi]

[weekdaysman]

[virus]

Thân bác WDM!

Đầu tiên em muốn tham gia bàn luận với bác về việc dùng câu chữ tiếng Việt trong topic này. Về cá nhân em, thì em không ủng hộ việc sửa đổi tên của tác phẩm, hay nội dung câu chữ trong tác phẩm nếu không phải do mình tự dịch (hoặc tự sáng tác ra). Em tôn trọng hoàn toàn câu chữ của tác giả có thể là do em rất tôn trọng luật bản quyền . Khi dịch giả sử dụng câu chữ như vậy trong bài dịch của mình có thể rằng tác giả muốn nhấn mạnh một ý nghĩa nào đó mà mình muốn truyền đạt đến cho người đọc. Câu " hãy ngậm miệng lại, và dang rộng tay ra" ta có thể hiểu nó như một câu mệnh lệnh, muốn truyền đạt đến cho người đọc một mệnh lệnh hàm chứa nào đó kiểu như "khi anh gặp tình huống đó, thì hãy im miệng đi, và hãy bao dung" chứ đừng có mà "tôi có cái miệng to" để rồi mọi việc sẽ xảy ra xấu đi. Đấy, cũng có thể là trong bản gốc, tên tác phẩm này muốn nhấn mạnh điều đó.

Gần đây, có một tác phẩm truyện ngắn chuyển thể từ tiếng Trung Quốc của tác giả Trang Hạ mang tên "Xin lỗi, em chỉ là con đĩ". Đầu tiên, khi đọc cái tên tác phẩm này, rất gây phản cảm, bởi vì từ trước đến nay chẳng có tác phẩm nào dùng từ "lóng" như vậy. Dịch giả có thể đổi cái tiêu đề là "Xin lỗi, em chỉ là gái làm tiền" hoặc abc gì đó, chắc chắn sẽ khiến người đọc dễ chấp nhận hơn. Đọc blog của Trang Hạ, có nhiều người đã đặt câu hỏi này, là tại sao chị lại không dùng một cái tên nào khác cho đỡ gây shock hơn. Trang Hạ trả lời là đúng trong bản gốc, tác giả cũng dùng từ như thế. Và trong thời gian vừa qua thì tác phẩm này cũng gây tiếng vang khá lớn trong giới trẻ Việt Nam, có thể là do nội dung, và cũng có thể là do cách dùng từ "đĩ" của Trang Hạ.

Vậy, chúng ta đang tranh luận ở đây là về vấn đề gì? Việc sử dụng ngôn ngữ trong văn học là việc rất khó khăn, nhất là với ngôn ngữ tiếng Việt chúng ta. Cho nên, vì lý do nào đó mà tác giả hay dịch giả sử dụng những từ ngữ hơi gây phản cảm, hoặc gây shock thì cũng có thể tác giả muốn truyền tải đến cho người đọc một nội dung, ý nghĩa nào đó. Ta hãy tôn trọng ý kiến đó của tác giả, bởi vì rằng ta chỉ là người đi đọc lại. Thấy hay thì chia sẻ cho bạn bè, không hay thì thôi.

Em tâm đắc với câu nói của chị Nina:

[weekdaysman]

@Virus: Định ngủ rồi nhưng lại dậy trao đổi thêm một tí, cả tuần mới có một đêm thứ sáu Virus ạ! Nói đúng là trao đổi, vì sau lúc pm cho Virus xong thì WDM lại sửa lại entry cũ của mình, bôi đậm thêm mấy chữ để cho rõ ý "trao đổi về việc dịch" thay vì "trao đổi về cách chuyển tiếp của bác Hoa May"
Về bài của Virus, WDM xin bổ sung là trước bản dịch của Trang Hạ từ tiếng Trung thì nhà văn Vũ Trọng Phụng cũng có viết một tiểu thuyết theo phong cách phóng sự tên là "Làm đĩ". Có đôi chút khác nhau ở nhân vật chính là trong "Xin lỗi" thì nhân vật chính tuy được gọi ra trong tên tiểu thuyết một cách miệt thị nhưng thực ra lại đáng thương và cái tên nặng nề của câu chuyện là sự cố ý tạo ra đối lập, trong khi đó thì ở "Làm đĩ", tác giả Vũ Trọng Phụng không có gì bênh vực cho nhân vật chính, và có lẽ cách đặt tên của ông cũng là một sự cố ý, nhưng là làm cho nặng nề thêm những mô tả về cái "nghề" mạt hạng đó. Ngay vào truyện, ông còn viết thêm (em cố gắng dẫn nguyên văn, nhưng là theo trí nhớ nên không dám chắc): "Tôi không biết gọi gái đĩ là nàng (hình như có chủ ý so sánh với Trà hoa nữ của Alexander Dumas con - WDM), vì chữ ấy, nó thơ mộng lắm!" Tác giả Vũ Trọng Phụng đã được thừa nhận từ lâu (mặc dù cũng là sau một thời gian dài, rất lâu sau khi ông mất, tác phẩm của ông không hề được in lại). Tuy nhiên, theo một số ý kiến thì bản dịch tiểu thuyết của Trang Hạ có được thành công như vậy, bên cạnh cái tên "gây sốc" của nó, còn có sự góp phần của "hiệu ứng blog". Vì nếu là chỉ khoảng 5 năm trước, chuyện đó khó xảy ra khi mà tiểu thuyết này (có lẽ là nguyên tác cũng vậy dù em cũng chỉ được biết qua bản dịch) có một cốt truyện không mới (nói đúng ra là mô-típ khá cũ) và bút pháp cũng không có gì đặc biệt.
Bác Nina nói chí phải (nhưng mà hình như hơi giống câu của Francisco Goya trả lời khi người ta nói những bức tranh khoả thân của ông là khiêu dâm, rằng khoả thân không xấu xa mà những ý nghĩ của người xem tranh khoả thân mới xấu! ). Tuy nhiên, có lẽ về cách dịch tên của câu chuyện thì cũng không đến mức gây sốc hay phản cảm mà chỉ là có thể không hoàn toàn phù hợp với ý của nguyên tác, vì câu chuyện đó có vẻ giống như là lời kể của một bà mẹ tâm sự với những người làm cha mẹ khác, trong đó bà (người dẫn chuyện) tâm sự rằng cuối cùng bà tự rút ra lời khuyên cho mình là: "Hãy ... !", và sau đó dùng nó làm lời khuyên cho người bạn của mình. Ở khía cạnh tự khuyên mình, có thể vẫn phù hợp khi mà người đó muốn tỏ ra thật quả quyết không muốn mình lại phạm sai lầm cũ nên tự "nặng lời" với mình, nhưng khi nói với ngưòi bạn thì có lẽ là không nên, chưa kể đến việc người bạn lúc ấy đang ở trong tình huống rất bối rối (con gái cô ấy "chửa hoang" - chữ "gây sốc" trích nguyên trong câu chuyện ), mà trong tình huống đó người ta dễ có phản ứng khó tiếp thu nếu người khuyên mình tỏ ra có phần trịch thượng. Em lại lạc đề một tí: Có một câu chuyện cười cũ thế này: "Một anh chàng vào quầy bán sách hỏi: "Ở đây có "Làm đĩ" không cô?". Cô bán hàng trả lời: "Không! Ở đây chỉ có "Những kẻ khốn nạn" thôi!" - Đầu tiên tiểu thuyết của Victor Hugo được dịch tên tiếng Việt như thế đúng không các bác?
Tóm lại, ý của em là bác Hoa May trích dẫn lại thế nào tuỳ bác, nhưng với người dịch (giả sử tình cờ lúc nào ấy bác ấy vào 3N đọc chẳng hạn), thì theo ý kiến cá nhân em là nếu em dịch thì có lẽ em sẽ dịch khác bác ấy.
P/S: Em muốn khuấy động một tí mà đêm khuya có mỗi em với Virus với nhau thôi, sáng ra các bác góp ý thêm cho rôm rả nhé!

[TrungDN]

Theo tôi hiểu thì góp ý của hai bác weekdaysman và virus đều rất xác đáng, nhưng lại dành cho hai đối tượng khác nhau: Bác weekdaysman thì lưu ý về vấn đề dịch thuật, tức là người dịch, còn bác virus thì lưu ý về việc trích dẫn, tức là những thành viên 4rum. Cả hai bác đều rất đúng. Vây nên khi em dịch thì em nghe bác weekdaysman:

[phuongnn]

[virus]

[weekdaysman]

Trước tiên phải xin lỗi bác Phuongnn vì em viết câu tiếng Việt không rõ nghĩa (hồi nào đài báo nhà mình có mục "Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt" mà giờ không thấy nữa, em phải chịu khó tìm xem lại mục này thôi!)

[virus]

@ bác WDM: bác ơi, hiện tượng này đúng là em chưa gặp bao giờ cả. Nhìn nó rất lạ, gần giống với hiện tượng khi em post bài ở trên blog thì nó cũng bị như thế.

Em thì em nghĩ rằng do lỗi unicode.

[phuongnn]

[Nina]

Có thể là do trang web của mình chưa thân thiện lắm với FF chăng?