Thơ của Vladimir Nabokov

[Geobic]

[Tykva]

[Trăng Quê]

[rung_bach_duong]

Thổn thức bay nếu đứng riêng một cụm thì tiếng Việt hơi không...ổn áp như chị TQ nói trên thật. Nhưng sao chị không "bôi đỏ" hết câu dịch của Bác ấy "thổn thức bay ngang qua" ? vì theo thiển ý của em khi bôi đỏ hết thì câu này của bác ấy hoàn toàn chuẩn luôn, mặt khác tính về dịch thì sát bản gốc đến mức chẳng loại được từ nào.

Anh thổn thức ra đi, chị thổn thức ôm mặt, em thổn thức vùi đầu trong chăn....tất cả đều không cần phải có chữ khóc thêm vào. Thậm chí không có thêm chữ khóc, nói, cười vào em thấy còn hay hơn.

Đây là theo thiển ý riêng em thôi, không phải em nịnh bác Phan đâu nhé, hihi, vì nịnh bác ấy em có béo được lên chút nào đâu

[USY]

[Tykva]

[Tykva]

Tranh thủ các bác còn chưa tới cơ quan, em xì pam thêm một bài:

[Trăng Quê]

[Trăng Quê]

[NguyenAnh]

Mọi người có vẻ 'sốt sắng' với ông Nabokov này nhỉ Đã thế thì xin mời tiếp tục này:

РАССТРЕЛ

Бывают ночи: только лягу,
в Россию поплывёт кровать;
и вот ведут меня к оврагу,
ведут к оврагу убивать.

Проснусь, и в темноте, со стула,
где спички и часы лежат,
в глаза, как пристальное дуло,
глядит горящий циферблат.

Закрыв руками грудь и шею, -
вот-вот сейчас пальнёт в меня! -
я взгляда отвести не смею
от круга тусклого огня.

Оцепенелого сознанья
коснётся тиканье часов,
благополучного изгнанья
я снова чувствую покров.

Но, сердце, как бы ты хотело,
чтоб это вправду было так:
Россия, звёзды, ночь расстрела
и весь в черёмухе овраг!

1927.


ЗИМА

Только ёлочки упрямы -
зеленеют - то во мгле,
то на солнце. Пахнут рамы
свежим клеем, на стекле
перламутровый и хрупкий
вьётся инея цветок,
на лазури, в белой шубке
дремлет сказочный лесок.

Утро. К снежному сараю
в гору повезли дрова.
Крыша искрится, по краю -
ледяные кружева.
Где-то каркает ворона,
чьи-то валенки хрустят,
на ресницы с небосклона
блёстки пёстрые летят...

1 декабря 1919-

@ USY: NA cũng đang có ý định viết một bài giới thiệu về cái ông nhà thơ lạ hoắc này (tư liệu thì khá nhiều nhưng thời gian hơi bị hẻo) và chắc chắn sẽ có bản dịch của Si Phan (người si mê bác Phan)

[Phanhoamay]

Xin đi sâu một chút về bài thơ "Đàn sếu" của nhà thơ V. Nabokov.

Có 3 chỗ ta cần lưu ý, chính là 3 chỗ cực hay của bài thơ:

1. Hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay"

Trong đời thường, ở Việt cũng như ở Nga, chả ai nói như thế cả, nhưng trong thi ca, trong ca từ của ca khúc, nhiều khi tác giả có quyền và nên sáng tạo ra những hình ảnh mới lạ, điều làm nên giá trị của tác phẩm.

Thực ra làm gì có chuyện đàn chim nào thổn thức bay (đúng hơn là "nức nở" bay, song tôi đã làm mềm chút ít đi khi chọn từ "thổn thức")? Đàn chim di trú đi tìm nơi khí hậu phù hợp, chúng chả có một chút tình cảm nào với vùng đất chúng đang rời bỏ và cả với vùng đất chúng sẽ đến. Đơn giản là bản năng sinh tồn và thói quen hàng ngàn năm thúc đẩy chúng!

Chính tác giả mới là người đang thổn thức bởi nỗi nhớ quê hương của người xa xứ, ông gán cái thổn thức của mình cho đàn chim và đã tạo ra hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay". Nếu ta không cố gắng chuyển dịch hình ảnh này sang tiếng Việt, ta sẽ làm mất đi cái sáng tạo của tác giả, làm giảm giá trị của bài thơ.

Ở Việt nam, Trịnh Công Sơn là một trường hợp điển hình trong việc dùng từ không giống ai, có thể nêu ra hàng trăm ví dụ dẫn chứng, xin lấy một câu mà tôi thoạt nhớ:

"Bàn tay em năm ngón ru trên ngàn năm"

Đã ru thì phải ru ai hay ru cái gì mà không tháy tác giả nói rõ? Đã thế lại "ru trên ngàn năm", trên là giới từ địa điểm, vậy thì "ngàn năm" là danh từ chỉ thời gian lại được dùng là danh từ chỉ dịa điểm?
Quái lạ là trong tiết tấu âm nhạc cụ thể, câu này được chúng ta tiếp nhận và coi như là đúng, không thể khác được!

2.Rằng em hằng nhớ anh ...

Trong bài thơ hòan tòan không có nhân vật "em", bỗng dưng "em" xuất hiện ở câu cuối một cách bất ngờ.

Tác giả rất nhớ nước Nga, nhớ quê hương. Nhưng nếu ông viết "Anh nhớ em da diết" thì tầm thường quá, đơn giản quá. Để diễn tả nối nhớ của mình, ông "bịa" ra chuyện 2 con chim bay cuối đàn kể cho ông nghe "rằng em hằng nhớ anh".

Tâm lý của người đang nhung nhớ ai đó thường là

"Mình về mình có nhớ ta...?"

Liệu người ta có nhớ mình như mình nhớ người ta không nhỉ? Nói thế đã là hay rồi, nhưng V. Nabokov đạt tới cách diễn đạt hay hơn: "chắc chắn là em vẫn luôn nhớ anh, bởi vì em cũng như anh, mà anh lại đang nhớ em đến thổn thức đây này".

Tuyệt vời!
Càng thấy hay hơn khi ta để ý đến hình ảnh đàn chim bay xa dần, biến mất nơi chân trời, âm thanh lim dần, vậy mà có 2 con chim còn kể cho tác giả "rằng em luôn nhớ anh". Kể vào lúc nào? Bịa hết sức! Nhưng lại là bịa rất có duyên, bịa như thật, bịa để diễn tả, bày tỏ nội tâm! Bịa trong trường hợp này chính là sáng tạo. Quả thật là thần bút!

3. "Em" là ai" trong câu thơ cuối?

Trong tiếng Nga, "ты" là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai số ít, chắc gì đã phải là "em" trong tình yêu nam nữ? Tôi ngờ rằng đó là quê hương, đất nước, chứ không phải là một người phụ nữ cụ thể nào cả. Tuy nhiên tôi vẫn phải dịch là "em" vì không dám liều áp đặt cách hiểu của mình lên người đọc!

Các bạn thấy đấy, dịch một bài thơ là cả một quá trình lao động vất vả khổ sở.

[Trăng Quê]

[USY]

О чем я думаю? О падающих звездах...
Гляди, вон там одна, беззвучная, как дух,
алмазною стезей прорезывает воздух,
и вот уж путь ее -- потух...

Не спрашивай меня, куда звезда скатилась.
О, я тебя молю, безмолвствуй, не дыши!
Я чувствую -- она лучисто раздробилась
на глубине моей души.

26 августа 1918

Anh nghĩ gì ư? - Về những thoáng sao rơi...
Em thấy không, kia một ngôi, như linh hồn câm lặng
Vạch trời đêm ánh kim cương lấp lánh,
Rồi giữa không trung - tắt lặng, chẳng còn chi...

Đừng hỏi anh, sao bay đi đâu.
Van em đấy! Lặng yên, đừng thở nữa!
Anh cảm thấy sao kia đã vỡ
Thành muôn tia sáng rỡ trong sâu thẳm hồn anh.

@ Bác NA: em xin phép không dịch 2 bài bác đưa lên - 1 bài toàn nghĩ về chuyện bóp cổ với xử bắn, nghe phát khiếp Còn bài kia về mùa đông tả cảnh tinh tế ren rua, hơi giống bài chợ Tết của Đoàn Văn Cừ, 5' em làm không nổi - xin mạn phép bác "em ngược" ạ

[Geobic]

[Geobic]

Hôm nay lại vào mạng được một lúc, tranh thủ gửi mấy bài Nabokov như một “món nợ” của Geo với NNN.

ĐÀN SẾU

Xào xạc cánh rừng vàng
Biển rì rào tiếng dội,
Đàn sếu thảng thốt bay
Tới miền cư trú mới.

Trên bầu trời mệt mỏi
Tiếng chim lịm tắt dần,
Hai con sếu sau chót
Nhủ: em hằng nhớ anh.

24-10-1918

* * *

Tự do có trong cô đơn
Và ngọt ngào – trong mộng ước.
Giọt mật, ánh sao, bông tuyết
Tôi gom trong một câu thơ.

Và sau mỗi đêm hấp hối
Tôi mừng sớm mai sống lại.
Ngày mới - giọt sương thiên đường
Còn ngày qua - hạt kim cương.


BÃO TUYẾT

Bóng đen trên tường đuổi nhau rối rít
Hãy nằm yên, mi trằn trọc mãi chi
Gió rền rĩ? Ừ thì mặc gió
Hay bên lò chưa đủ ấm sao, mi?

Đêm ương ngạnh... Mái lều tranh thổn thức...
Khó ngủ ư? Hay mi sợ gió gào?
Đây nước Nga, đâu phải thảo nguyên bão tuyết –
Nước Nga đêm đen đang vật vã, lộn nhào.

Tiếng gió rít, tiếng rú gào thảm thiết
Nếu mi có gan, có thể cứu - hãy ra!
Ồ sao thế? Đủ rồi, vậy đừng nghe nữa...
Không có nước Nga, ta vẫn vượt được mà.

Gió rên rỉ, ngày càng lắng dịu...
Lại tru lên... Ôi hoang dã thảo nguyên...
Ngày mai tuyết ngập mái nhà, từng đụn...
Bão tuyết mà! Thây kệ nó, hãy ngủ yên!


* * *

Tôi nghĩ gì ư? Về những sao băng
Em nhìn kìa, thêm một ngôi, như linh hồn lặng ngắt
Bay vút qua không gian vệt sáng kim cương
Đến tận cùng đường, và lụi tắt.

Đừng hỏi tôi, sao rơi nơi đâu
Tôi xin em, hãy lặng im và nín thở!
Tôi cảm thấy ngôi sao đang tan vỡ
Thành muôn tia trong sâu thẳm hồn mình.

26-8-1918