Mùa thu trong thơ Nga

[Trăng Quê]

[NguyenAnh]

Khoảnh ruộng chưa gặt

Cuối thu. Quạ chạy trốn đông,
Rừng trơ trụi lá, cánh đồng hoang vu,
Chỉ còn khoảnh ruộng lơ thơ
Lúa chưa kịp gặt ngóng chờ chủ nhân…

Những cây lúa chín rì rầm
Nằm nghe bão rít âm thầm buồn thiu
Rạp mình chạm đất phì nhiêu
Xót xa bông mẩy lấm theo bụi vàng.

“Ngày đêm từng lũ chim hoang
Theo nhau tàn phá xóm làng chúng tôi
Những người cày ruộng đâu rồi
Sao mặc thỏ xéo, kệ đời bão giông?
Lẽ nào chúng tôi ít bông?
Hay là khi trổ, chín không thật đều?
Không đâu, chắc hạt bông nhiều
Chúng tôi chẳng kém tý teo đám nào!
Bác nông dân, cớ làm sao
Cày, gieo rồi mặc bão gào, quật, quăng?”

Trả lời bông lúa, gió rằng:
“Chủ nhân các bạn sức tàn, còn chi
Biết gieo để có bánh mỳ
Mà không đủ sức gặt về chất kho
Không ăn không uống - đáng lo
Xác kia giun đất tha hồ no say!
Bàn tay vạm vỡ cầm cày
Đã khô thành củi, héo gầy tựa roi
Mắt mờ, giọng khản đặc rồi
Bài ca buồn bã một thời cũng câm.

Bác nông dân dáng trầm ngâm
Cánh tay như thể đang cầm cày theo…

(sửa lại vài chỗ)
-----------
@TQ: Bản dịch của TQ bịa hơi nhiều đấy

[rung_bach_duong]

Thu
Alecxay Plescheev

Thu đã về đây rồi,
Hoa khô héo muôn nơi,
Bụi cây trơ im ắng
Buồn lặng chẳng cất lời.

Cây cỏ trên đồng nội
Đang héo ngả úa vàng,
Mơn mởm gọi thu sang
Mình mạ non trên ruộng.

Nắng buồn không buông xuống,
Mây kéo phủ trời cao,
Ngoài đồng gió quất ào,
Lâm thâm mưa giăng bụi …

Ào ào vang tiếng suối
Reo ca khúc tình thu,
Đàn chim yêu gật gù
Bay đi tìm phương ấm.

[Phanhoamay]

[USY]

Trời cuối thu. Quạ bay đi hết,
Rừng trụi trơ, đồng ruộng xác xơ,
Đứng chơ vơ giữa đám rạ vắng hoe
Khoảnh ruộng chín ngậm ngùi chưa ai gặt.
Những bông lúa rì rầm than vãn:
"Buồn làm sao khi nghe tiếng gió thu,
Tiếc làm sao khi bông rạp sát bờ
Để đám hạt mẩy tròn tắm bụi!
Lũ chim hoang dọc đường háu đói
Mặc sức ăn cả đêm tối sá gì,
Bão quật quăng, thỏ xéo nát bông đi
Thợ gặt đâu rồi, sao còn chưa đến?
Hay chúng tôi so với ai quá tệ,
Hay chúng tôi không biết chín đúng kỳ?
Nào có đâu! Chúng tôi có kém gì!
Hạt mẩy căng chín đều lâu rồi đó.
Người cày ải gieo trồng vất vả
Đâu phải dành để gió cuốn đi?.."
Gió rầu rầu đáp lại thầm thì
Chàng nông dân của bạn giờ tàn lực
Chàng hẳn biết bao tháng ngày khó nhọc
để làm chi, nhưng giờ kiệt sức rồi.
Không uống không ăn... Khốn khổ thân đời
Trái tim ốm o bọ sâu rứt rỉa.
Đôi cánh tay từng đẩy cày hăm hở
Giờ quắt queo khô xạm tựa dây thừng
Mắt đục mờ, lời từng hát vang ngân
Giờ thốt mãi cũng không ra tiếng.
Tay buông thõng như tụa cày mà đến
Chàng bước đi vô định thẫn thờ.

Em cảm ơn bác Phan đã bỏ công tra từ điển, chứ nếu không có bản dịch nghĩa của bác chắc em cũng đến như chàng thợ cày kia trông nguyên bản đã chín mà nhìn thôi!
@bác NA: Em rất thích bài dịch thoát ý mà "bay bổng cánh cò" của bác

[NguyenAnh]

[Phanhoamay]

Tôi xin đề xuất một cách cùng dịch thơ trong câu lạc bộ dịch thơ của NNN như sau. Tạm gọi là CLB vì lực lượng dịch thơ của NNN khá mạnh và vô hình trung đã tập hợp thành một nhóm rất phong phú về phong cách dịch.

Bước 1: Ai đó giới thiệu một bài thơ Nga hay bằng nguyên bản tiếng Nga
Bước 2: Một người nào đó hoặc đang có thời gian hoặc đang có hứng nhận khởi thảo bản dịch sát nghĩa bài thơ đó sang tiếng Việt và post lên
Bước 3: Mọi người cùng tham gia hiệu đính bản dịch nghiã đó cho đến khi không còn chỗ nào "mù mờ" hoặc "nhầm lẫn" trong cách hiểu câu chữ và ý của bài thơ, tóm lại là thống nhất với nhau ngữ và nghĩa của bài thơ (một cách tương đối thôi, không thể có sự thống nhất tuyệt đối được đâu).
Bước 4: Ai thích và có khả năng dịch thì cho ra đời sản phẩm dịch thơ của mình để mọi người cùng thưởng thức.
Tôi nghĩ sẽ có rất nhiều bản dịch đa dạng, đúng và hay.

Cách làm này có:
Mặt bất tiện: Hơi tốn thời gian
Mặt lợi:
- Tránh được tình trạng nể nang nhau, khen một chiều, mặc dù thấy rõ là bạn mình dịch chưa đúng đôi ba chỗ. Khen kiểu này lúc đầu thì "vui vẻ cả", nhưng lâu dài là không tốt ngay với chính người được khen. Ngược lại, nếu thẳng thắn góp ý cho bạn thì có thể bạn hơi ...buồn!
- Tránh được tình trạng mỗi người chót hiểu câu thơ/bài thơ một kiểu (không phải ai cũng tài giỏi đến mức không sai sót), lỡ post bản dịch của mình lên rồi, sau phải sửa đi sửa lại mất công, có khi lại lười sửa nên bản dịch của mình không được trọn vẹn.

Tóm lại, tranh luận thoải mái trước khi cho ra đời "đứa con tinh thần" của mình chắc chắn là dễ hơn tranh luận sau khi đứa con ấy đã oe oe khóc? Mà không có tranh luận thì sẽ không tìm ra được cái tối ưu?

[USY]

[Phanhoamay]

[NguyenAnh]

[USY]

Kính thưa các bác, em thì em phản đối dịch thơ theo trình tự khuôn mẫu như thế này, giống như các cháu chúng ta học và thi văn bây giờ vậy. Dịch thơ cũng là một dạng của tư duy thơ, mỗi người một kiểu cảm nhận, và đôi khi dịch theo dòng suy tư của bài thơ mà chưa hiểu hết tường tận mọi nghĩa tiếng Việt của từ. Nếu thấy phân vân anh ta có thể tra từ điển hoặc hỏi mọi người, nếu dịch rồi mà sai thì phải sửa, kể cả bỏ đi bản dịch néu thấy không đúng và không ưng ý. Còn chia công đoạn như thế người dịch sẽ lười, sẽ trở nên máy móc và không tìm ra từ ưng ý nhất của mình muốn đưa vào bản dịch. Em xin cứ để như từ trước đến nay cho nó tự nhiên, xin các bác cho ý kiến

[Phanhoamay]

USY cũng có cái lý của USY. Theo tôi, ai muốn chơi kiểu gì thì cứ tiếp tục chơi kiểu đó, không ai bắt ép ai, đây là diễn đàn chứ có phải công ty hay office đâu mà có thể bắt mọi người phải theo ý một người.

Vậy là ta cứ làm cả hai kiểu? Ai không thích kiểu như tôi đề xuất thì cứ: "Đường ta ta cứ đi, ruộng ta ta cứ cày!".
Người của "phe" này có thể "đào ngũ" sang phe kia và ngược lại. Hoặc một người có thể đứng ở cả hai phe, tuỳ lúc và tuỳ hứng? Cũng có thể như vậy lại hay?

[USY]

Em nhất trí với bác Phan cho ai thích đường nào thì đi. Thỉnh thoảng bác cho em lợi dụng công tra từ điển toét mắt của bác là em yên tâm rồi Thú thật nhiều khi chậm chân mà Bí, Na, Rừng và mọi người đã dùng từ đắt rồi thì em phải cố tìm từ nào thay vào cho nó khác đi, thêm phần phong phú diễn đàn. Còn nếu không tìm ra thì đành chịu không dịch nữa. Mà quả thật mỗi bài thơ dịch của Bí và Na đều có những câu, những từ, những vần điệu riêng rất tuyệt, trong từ điển không tìm ra được. Đọc nguyên bản tNga xong, đọc bản dịch, rồi đọc lại nguyên bản mới thấy hết cái hay của nó.

[NguyenAnh]

[rung_bach_duong]