Boris Pasternak và tiểu thuyết “Bác sĩ Zhivago”

[Len90]

Một phóng viên nước ngoài xin phỏng vấn Pasternak. Anh ấy trả lời rằng hiện giờ anh ấy không thể, không đủ sức nói gì hết, rồi đưa cho người phóng viên tờ giấy chép bài thơ mới làm. Các đài phát thanh phương Tây lập tức đọc cho toàn thế giới nghe bài thơ đó, và cả thế giới được biết sự sám hối “ tự nguyện “ “ không bị ai cưỡng bức “ của Pasternak.

Vậy là trong giây lát Pasternak đã xóa sạch viết nhơ của mình, đã trả lời dứt khoát sự ăn năn hối lỗi do bị ép buộc, trả lời bức thư nọ, trả lời tất cả …Anh ấy lại trở thành Pasternak.

- Thưa bà Ônga, mọi người biết rằng hai câu thơ cuối của bài thơ có liên quan đến một giai đoạn đáng buồn nào đó trong quan hệ giữa bà và Pasternak .

- Chỉ một phần thôi, cách giải thích ấy hơi thô thiển. Vâng, đúng là dạo đó hai chúng tôi có tuyệt giao với nhau ít lâu, một sự tuyệt giao khiến cả hai chúng tôi đều đau khổ. Nhưng đấy chỉ là một xung động nhỏ …trong cả cơn thác hãm hại, đầu độc triên miên. Chính con thác ấy, chính “ vòng vây “ ấy đã đẻ ra bài thơ…

Pasternak yêu cuốn tiểu thuyết như người ta yêu đứa con muộn màng độc nhất của mình. Thậm chí anh ấy sẵn sàng xóa bỏ tất cả những gì đã viết trước đó, chỉ cần giữ lại “ Bác sĩ Zhivago “. Anh ấy coi nó là thành công chính, là đỉnh cao của mình, rằng anh ấy muốn nó được in. Nhưng chúng ta mắc cái thói vênh váo về chính trị, đã nhìn mọi sự qua thứ kính tối màu, méo mó. Một nguyện vọng đơn giản và rất dễ hiểu - mốn in tác phẩm chính của đời mình ở đâu đó, một tác phẩm hoàn toàn không chống Liên xô, hoàn toàn không mang tính chất vu khống - lại bị coi là sự phản bội. Đến bây giờ chúng ta mới bắt đầu từ bỏ các khuôn sáo ấy.

Nhà báo sẽ hỏi – nhưng tại sao Pasternak không chờ thêm chút nữa, vì vẫn còn hy vọng xuất bản cuốn tiểu thuyết ở nước ta? Pasternak, với trực giác nhạy bén và óc tiên đoán của nhà thơ, ngay từ năm 1956 đã hiểu rằng, vào thời kỳ đó, nước ta sẽ không in. Và không chỉ tại cái chiến dịch do những kẻ ác ý bày ra, mà bởi vì thời kỳ ấy gạt bỏ cuốn thiểu thuyết như một vật thể xa lạ. Vâng, dạo đó tình hình đã bớt căng, song băng giá trong tâm hồn vẫn chưa tan hết. Ký ức về sự đàn áp giai đoạn trước còn quá mạnh và khủng khiếp, chưa cho phép người ta vứt bỏ bộ áo giáp tự kiểm tra, bộ áp giáp nghi ngờ gớm ghiếc, để dũng cảm đàm đạo về sự tự do mà tác giả “ Bác sĩ Zhivago ‘ đề cập.

Đôi khi có người hỏi : “ Tại sao không in “ Bác sĩ Zhivago “ sớm hơn ? Tác phẩm ấy có gì ghê gớm đâu…”. Đúng, so với các tiểu thuyết của Rybakov, Grosman, cuốn sách của Pasternak không nêu ra những sự kiện trực tiếp tố cáo thời kỳ sùng bái, chế độ độc đoán và những nhà hoạt động chính trị cụ thể. Về mặt đó, đúng là “ không có gì ghê gớm”… Nhưng “ Bác sĩ Zhivago “ là triết lý về con người tự do, dám chống lại bạo lực, không chấp nhận thói độc đoán và tồn tại kiểu trại lính là sự cào bằng hết thảy mọi thứ gì độc đáo, riêng tư, hạ thấp toàn bộ sự phong phú đa dạng của cuộc sống xuống thành các khẩu hiệu, công thức và các câu nói chết cứng, rỗng tuếch…

Bởi vậy “ Bác sĩ Zhivago “ đã và sẽ luôn luôn là trái bom nổ chậm đối với mọi hình thức độc đoán chuyên quyền.

Mỗi thời đại sẽ được phản ánh theo kiểu riêng trong cuốn tiểu thuyết ấy, giống như cái thời đại đã không in nó được phản ánh.

Pasternak viết cho các nhà xuất bản Italia “ Thưa các ngài quý mến! Tôi biết ơn ơn sâu sắc sự quan tâm đầy cảm động của các ngài. Mong các ngài tha lỗi cho tôi về những chuyện bực mình đáng trách mà số phận không may của tôi đã gây ra, và có thể sẽ còn gây ra, với các ngài. Mong các ngài sẽ được an ủi bằng niềm tin vào tương lai xa xôi của chúng ta, một tương lai mà niềm hy vọng vào nó đang giúp tôi sống “./.

Lê Khánh Trường dịch

[danngoc]

Em thì thấy mình không hợp với Pastenak, không quen với lối suy nghĩ kiểu Do Thái. Có lẽ em đọc Solokhov trước, Nga hóa rồi nên không vô với Pastenak.

Em mua được cuốn "Pastenak - Con người và tác phẩm" của NXB Văn nghệ TP, in khoảng những năm 80 thế kỷ trước. Cuốn sách dày, quá quá dày so với bình thường. Có lẽ người in sợ cuốn sách sẽ gây rắc rối, nên không dám chia thành 2-3 phần mà in tất cả vào một lượt. Dù sao các cụ cũng đã liều.


Em đọc đâu đó trên NNN có người không ưa Solzhenitxyn. Em đọc ông này, thấy văn của ông thì không xuất sắc, nhưng nội việc một con người như ông còn sống, vượt qua tất cả và viết lại, đã đáng kính nể lắm rồi. Giờ muốn kiếm cuốn Quần đảo Gulag thì quá khó, các bác ra mua cuốn Các nhà văn Nga đoạt giải Nobel xuất bản gần đây, trong đó có mấy truyện ngắn của Solzhenitxyn, viết khá hay. Tất nhiên khi ông này nổi tiếng, có các thế lực đã thổi lên, nâng ông lên quá tầm của ông, làm chính ông và nhiều người chúng ta cũng không đánh giá đúng tác phẩm của ông.

[Nina]

Hình như danngoc hơi lạc đề chút . Thực ra sau khi dịch bài "Mùa thu vàng" thì tớ thay đối chút suy nghĩ về Pasternak. Nhưng Solzhenitxyn thì tớ không ưa nổi, không thể đọc được gì của ông ấy (cứ phản cảm thế nào ấy). Mặc dù đối với tớ thì kiếm "Quần đảo GULAG" chả có gì khó

Mà ngay cả Brodsky ấy, hình như tớ cũng chưa hiểu ông ấy nói gì trong một số bài thơ ngắn nói riêng của ông ta, nên không thể nói chuyện thích thú gì được

[rung_bach_duong]

[Len90]

[Timophei]

[Timophei]